Het gaat toch altijd over Geert Wilders

Wilders’ campagne

De PVV-campagne wordt vooral gevoerd vanaf de mobiele telefoon van Geert Wilders. In gesprek gaan met kiezers? Dat heeft de PVV niet nodig.

Alexander Pechtold (D66) en PVV-fractievoorzitter Geert Wilders tijdens een debat in de Kamer. Foto Bart Maat/ANP

Twee keer bedankte PVV-leider Geert Wilders op dinsdagmiddag „alle hoofdredacties”. Hij glimlachte er tevreden bij. Zonder de media had hij nooit zoveel aandacht kunnen krijgen voor zijn gefotoshopte tweet van D66-leider Alexander Pechtold als demonstrant tussen Hamas-sympathisanten.

Waarom zou hij de straat nog opgaan om met kiezers te praten, z’n partijprogramma uitleggen, interviews geven?

Geen politieke tegenstander negeerde de tweet en alle nieuwsprogramma’s brachten het. Pechtold zelf overweegt nu om aangifte te doen tegen Wilders, hij schreef op Facebook dat zo’n bericht „mensen op verkeerde ideeën kan brengen”. Volgens Jesse Klaver (GroenLinks) tast Wilders zijn geloofwaardigheid aan met dit „nepnieuws”. PvdA-lijsttrekker Lodewijk Asscher hield het kort op Twitter: „Delete your account.”

Twitter avatar LodewijkA Lodewijk Asscher Delete your account https://t.co/F0D2FRfqjj

Eén tweet en iedereen praat over hém. Wilders stelde het zelf vast: „1 tweetje. 180 tekens en een oude nepfoto uit 2009. EenVandaag, RTL Nieuws, NOS Journaal, Nieuwsuur, RTL Late Night, Jinek.” #ilovetwitter

Kandidaten profileren zich niet

De campagne van de PVV gaat ook niet over de PVV. Het gaat over Geert Wilders. Het is niet de bedoeling dat een ander kandidaat-Kamerlid aandacht krijgt. Er zijn er twee die zeggen dat ze hebben „begrepen” dat ze niet met journalisten mogen praten. De meeste kandidaten beantwoorden berichten niet.

Ook over de campagne praten ze niet. Fleur Agema, nummer 2 op de kandidatenlijst, enkele weken terug: „We zijn bezig.” Gaat de PVV nog de straat op? „Dat is voor ons moeilijk. De overheid betaalt alleen de beveiliging van Geert”, zei Agema. „Verder wil ik er niet over uitweiden.”

Tweede Kamerlid Sietse Fritsma, betrokken bij de campagne, loopt snel door: „Bel persvoorlichting maar.” Daar wordt de telefoon zelden opgenomen. Ook voor buitenlandse journalisten is de PVV zo goed als onbereikbaar. „We zijn druk bezig”, zegt de voorlichter steeds weer.

Campagnewetten negeren

Het contrast met andere partijen is groot. VVD-leider Mark Rutte ging maanden geleden al met de campagnebus ‘Bakkie Doen’ op pad. Duizenden mensen komen deze weken af op de ‘meet-ups’ met GroenLinks-lijsttrekker Jesse Klaver. SP-leider Emile Roemer was het hele afgelopen weekend in Groningen om met gedupeerden van de aardbevingen te praten, op maandagavond stond hij voor een collegezaal in Nijmegen.

Er gaat geen avond voorbij of kandidaten van allerlei partijen gaan met elkaar in debat. De PVV krijgt uitnodigingen, maar komt eigenlijk nooit. Fleur Agema zou meedoen aan een groot zorgdebat in Carré. Nadat ze had toegezegd, trok ze zich bijna direct weer terug. Uitleg kreeg de organisatie niet.

Wilders zelf had de afgelopen weken één publiek optreden. Maar dat was in Duitsland, Koblenz, en het had weinig te maken met de Nederlandse verkiezingen. Hij was er samen met zijn Europese geestverwanten zoals Marine Le Pen (Front National, Frankrijk) en Frauke Petry (Alternative für Deutschland). Zijn toespraak, in het Duits, ging over de „patriottische lente” die Wilders ziet aanbreken in Europa en de dreiging die er volgens hem is van de islam: „Als we niets doen, houden we op te bestaan.”

Voor ‘binnenlandse plannen’ kunnen PVV-stemmers alleen afgaan op het programma en op zeer spaarzame lokale avondjes voor vrijwilligers en introducés, waar journalisten worden weggehouden.

Dat programma bestaat uit 1 A4’tje. Ter vergelijking: CDA en D66 schreven meer dan honderd kantjes. Belangrijkste PVV-punten: ‘grenzen dicht’ voor asielzoekers en immigranten uit islamitische landen, Nederland uit de EU, eigen risico in de zorg afschaffen, AOW-leeftijd op 65 jaar, meer handen aan het bed in de zorg. Hoe Wilders dat wil bereiken, is onduidelijk. Zeker omdat de kans klein is dat de PVV daadwerkelijk politieke invloed krijgt. Bijna alle andere partijen hebben samenwerking uitgesloten.

Wilders-schaarste

Zo nu en dan zoekt Wilders media-aandacht. Niet vaak, hij wil in traditionele media schaarste creëren. Als hij iets zegt, is dat meteen groot nieuws. Toen de Amerikaanse president Donald Trump eind januari bekendmaakte moslims uit zeven landen tijdelijk geen toegang meer te verlenen tot de Verenigde Staten, pakte Wilders zo’n moment. Hij kiest dan een paar media (altijd journalisten met een camera) die hij voorziet van een zorgvuldig begrensde boodschap. Die vindt vervolgens via internet zijn weg.

In dit geval: Wilders noemde Trump „een verademing”, herhaalde dat hij de Nederlandse grenzen wil sluiten voor immigranten en vluchtelingen en voegde eraan toe: „Ik hoop zelf zo’n leider te worden.”

Online is Wilders wel voortdurend actief. Zijn bereik op Twitter is groot. Wilders heeft 761.000 volgers. Dat is meer dan bijvoorbeeld het account van minister-president Mark Rutte (748.000), Pechtold (564.000) of Lodewijk Asscher (197.000). Zijn persoonlijke aanvallen krijgen er veel aandacht. Berichten over Rutte die wordt uitgemaakt voor „leugenaar” zijn onder zijn volgers populair, vooral die met een bewerkte foto van de minister-president met een lange ‘Pinokkio-neus.’

Van kritische vragen aan hém moet Wilders weinig hebben. Die volgers blokkeert hij meestal.

De PVV-campagne bestaat bijna alleen op het scherm van Wilders’ telefoon, vanuit zijn Haagse kantoor op de beveiligde PVV-gang in de Tweede Kamer. Het brengt hem succes, het kost hem nauwelijks geld.

In de Peilingwijzer, een gewogen gemiddelde van vijf grote peilingen, is de PVV keer op keer de grootste. Op dit moment staat de PVV op 27 tot 31 zetels. Misschien nog wel belangrijker: van alle partijen heeft de PVV veruit de trouwste aanhang, ontdekte onderzoeksbureau Ipsos. Meer dan de helft van de PVV-stemmers overweegt alléén de PVV. Bij andere partijen is het aandeel kiezers met een unieke voorkeur vaak tussen de 20 en 30 procent.

Bij de loting voor een verkiezingsdebat, vorige week, legde PVV-Kamerlid Martin Bosma uit waarom zijn partij niet meedoet aan het NOS-radiodebat. „De echte reden is dat de hele verkiezingscampagne over Geert Wilders gaat, dus waarom moet hij bij al die debatten aanwezig zijn? Het gaat toch wel over ons.”