Zwarte roest bedreigt opnieuw de Europese graanoogst

Schimmelziekte die 60 jaar geleden werd verdrongen door resistente tarwerassen te ontwikkelen is terug in Europa, in een agressieve variant.

De beruchte zwarte roest, die tarwe-oogsten doet mislukken, is terug in Europa. Daarvoor waarschuwden plantenziektekundigen eind vorige week.

Bij een uitbraak van zwarte roest, afgelopen zomer op Sicilië, werden tientallen vierkante kilometers tarwe-akker aangetast door de schimmel. Het mondiale roestreferentiecentrum (GRRC) noemt de Siciliaanse uitbraak „een van de grootste in Europa in de afgelopen decennia”. Tot in de eerste helft van de twintigste eeuw was zwarte roest de meest gevreesde tarweziekte.

De GRRC kwam donderdag met een waarschuwing nadat was gebeleken dat de uitbraak is veroorzaakt door een uitzonderlijk agressieve variant van de schimmel Puccinia graminis. De FAO (de voedsel- en landbouw-organisatie van de Verenigde Naties) zei vrijdag bij monde van plantenziektekundige Fazil Dusunceli dat „we dit snel en grondig moeten aanpakken”.

Zwarte roest was tot de jaren vijftig een belangrijke ziekteverwekker van tarwe. In 1951 was er nog een grote uitbraak in Scandinavië, waarbij 10 tot 30 procent van de landelijke tarwe-oogsten verloren ging. Daarna werden via veredeling ziekte-resistente tarwerassen gekweekt, die zeer succesvol zijn.

De schimmel die zwarte roest veroorzaakt, evolueert echter ook. Zo ontstaan schimmels die tarwe toch ziek kunnen maken. Zo’n schimmel sloeg afgelopen jaar toe op Sicilië.

Het GRRC, gevestigd bij de Universiteit van Aarhus in Denemarken, deed onderzoek naar de Siciliaanse uitbraak. Daaruit blijkt dat daar een nieuw type van de schimmel heerste. Meerdere rassen durumtarwe en broodtarwe zijn aangetast; volgens persbureau Reuters is ook haver besmet. Tegelijkertijd was ook nog een andere soort tarweschimmel actief, die gele roest veroorzaakt.

De schimmels kunnen worden bestreden met landbouwgif. Boeren moeten er wel op tijd bij zijn, anders mislukt de oogst.

De planteziektekundigen maken zich daarom zorgen over het komende groeiseizoen. De sporen van de zwarte roest kunnen zich vanuit Sicilië met de wind verspreid hebben over een groot deel van Italië en richting Griekenland, en wellicht verder in het Middellandse Zeegebied. Dat betekent echter nog niet dat de ziekte daar ook zal uitbreken. De GRRC waarschuwt landelijke landbouworganisaties om alert te zijn.

Overigens is de Siciliaanse variant van de zwarte roest niet de meest zorgwekkende. Dat is de variant die al sinds 1999 in Afrika veel ‘resistente’ tarwerassen ziek maakt.