Zuid-Afrikanen treuren om een gevelde rugbyheld

Joost van der Westhuizen (1971-2017)

Joost van der Westhuizen, spil van de rugbyploeg die in 1995 wereldkampioen werd, was een icoon in Zuid-Afrika. Hij stierf maandag.

Joost van der Westhuizen Foto Reuters

Voor iemand die zolang een held was in de ogen van Zuid-Afrikanen herinnerde de maandag overleden rugby-icoon Joost van der Westhuizen vooral aan de kwetsbaarheid van succes. Het was zijn lijf dat Van der Westhuizen als scrumhalf de spil maakte van het dreamteam waarmee Zuid-Afrika in 1995 wereldkampioen werd. Onder toeziend oog van Nelson Mandela, een jaar na zijn aanstelling als eerste zwarte president van dit land. Twee jaar na het opheffen van de boycot tegen het Zuid-Afrikaanse rugby, bolwerk van witte Zuid-Afrikanen, verschoond van dat imago door Mandela’s goedkeuring. Invictus.

Het was datzelfde lichaam dat maandag bezweek aan motorneuronziekte, een spierziekte waarmee hij de afgelopen jaren worstelde. Joost van der Westhuizen werd ambassadeur van die ziekte en voerde campagne waar hij kon, tot hij niet meer kon. Een sportheld in een rolstoel, die in 2013 al tegen de BBC zei dat iedere dag zijn laatste kon zijn, en toch tot het einde doorging. „Een passie voor het leven”, zei de manager van de Blue Balls, Barend van Graan na het bekendmaken van zijn overlijden.

Rugby-fanaten zullen Van der Westhuizen het liefst herinneren om zijn ongelooflijke ontsnappingen na de scrum, op de vleugel bij gestaan door Chester Williams, de enige zwarte speler van het dreamteam van ’95. Van der Westhuizen was eigenlijk net iets te lang voor die positie, maar gebruikte zijn lijf voor de aanval en voor zijn vermaarde tackles. Het was Van der Westhuizen die Jonah Lomu in zijn diepe sprint stopte vlakbij de 22 meterlijn en Nieuw Zeeland van de zege hield (15-12). Dat was Van der Westhuizen op en buiten het veld: vallen en opstaan.

De iconenstatus maakte hem een gewild onderwerp voor de roddelpers, die weekend na weekend maar niet genoeg kon krijgen van zijn huwelijk met de Zuid-Afrikaanse zangeres Amor Vittone. Daar hoorden ook affaires bij en een uitgelekte seks-tape. Toen het huwelijk in 2009 strandde had Van der Westhuizen al mysterieuze klachten aan zijn rechterarm, tot in 2011 motorneuronziekte werd bevestigd. Hij richtte de J9 Stichting op, waarmee hij de wereld over reisde om de ziekte onder de aandacht te brengen. Nog vorige maand opende in het grootste ziekenhuis van de township Soweto een speciale kliniek voor de behandeling van de ziekte, dankzij de vasthoudende lobby van Joost van der Westhuizen. Het was zijn laatste overwinning.