Wilders twittert trucfoto Pechtold tussen ‘terroristen’

Nepnieuws

De lijsttrekker van de PVV zorgt met een faketweet voor een primeur in de campagne. ‘Slachtoffer’ Pechtold (D66) overweegt aangifte te doen.

Het nepnieuws heeft nu ook de Nederlandse verkiezingscampagne bereikt. En het is PVV-leider Geert Wilders, koploper in de peilingen, die er het voor het eerst gebruik van maakt.

Op maandagochtend verstuurde Wilders via Twitter een gemanipuleerde foto van D66-lijsttrekker Alexander Pechtold bij een demonstratie van islamitische fanatici. Op de ‘foto’ staat de D66-lijsttrekker tussen bebaarde moslims die borden omhoog houden met teksten als ‘Sharia for the Netherlands’. „Pechtold demonstreert met Hamas-terroristen”, schreef Wilders erbij. „Is dit de volgende stap?”

Aanleiding voor Wilders’ tweet waren uitspraken van een lokale D66-politicus, afgelopen weekend. De Amsterdamse wethouder Simone Kukenheim suggereerde dat de hoofdstad zich zou moeten afscheiden van Nedeland als Wilders premier wordt.

Pechtold noemt Wilders’ actie „onacceptabel” en „je reinste ophitserij”. Hij overweegt aangifte te doen. Volgens hem zou Wilders’ tweet „mensen op verkeerde ideeën kunnen brengen”. Onlangs werd een man uit Groningen veroordeeld tot vier weken celstraf omdat hij Pechtold op Facebook met de dood had bedreigd.

Nieuw was het gemanipuleerde plaatje dat Wilders verstuurde niet: Pechtold en de shariamannen circuleren al sinds 2010 op het internet. De PVV-leider zelf twitterde een half jaar geleden nog dezelfde foto, maar dan zonder het hoofd van Pechtold erop. Wilders’ boodschap in zijn tweet van maandag was ook zo dubbelzinnig geformuleerd dat hij het verwijt van nepnieuws zou kunnen ontkennen.

Toch is dit een opmerkelijk moment in de campagne voor de Tweede Kamerverkiezingen: de leider van de grootste partij in de peilingen die onjuiste informatie op sociale media zet over een collega-lijsttrekker. En die geen excuses aanbiedt als hij daar door die collega en andere lijsttrekkers op wordt aangesproken. In een reactie noemde Wilders de D66-leider een ‘dramaqueen’.

Niet alleen heeft Wilders daarmee de campagne weer een slag harder en persoonlijker gemaakt. Zijn actie toont ook aan dat nepnieuws ook de Nederlandse verkiezingscampagne kan gaan beïnvloeden. Pechtold reageerde aanvankelijk laconiek. Pas toen hij door kreeg dat op sociale media „behoorlijk wat mensen in verwarring waren”, voelde hij zich genoodzaakt Wilders’ tweet te veroordelen.

Bij de Amerikaanse presidentsverkiezingen verwees de latere winnaar Donald Trump veelvuldig naar onware berichtgeving over zijn tegenstander Hillary Clinton. Facebook kondigde daarna aan nepnieuws te gaan bestrijden. In Duitsland is wetgeving in de maak om de verspreiding ervan tegen te gaan.

In Nederland loopt het nog niet zo’n vaart met nepnieuws en ‘alternatieve feiten’ (ook een term van Trump). Ook hier zijn politici goed in het selectief gebruik maken dan wel in twijfel trekken van ‘offciële’ feiten. Zo kondigde 50Plus-lijsttrekker Henk Krol afgelopen weekend in het tv-programma Buitenhof ‘alternatieve cijfers’ aan over pensioenen en de AOW-leeftijd.

Maar gemanipuleerde beelden verspreiden van hun tegenstanders, daar bleven ze tot nu toe van weg. Die stap heeft Wilders nu gezet.

Nepnieuws in politiek pagina 26
    • Thijs Niemantsverdriet