Scepsis over ‘hypocriet’ verzet van Silicon Valley tegen Trump

Silicon Valley Techbedrijven nemen juridische stappen tegen het inreisverbod, dat zij ‘schadelijk’ en ‘discriminerend’ vinden. Schijnheilig, vinden critici.

PayPal-oprichter Peter Thiel (midden) en Apple-topman Tim Cook (rechts) ontmoeten Donald Trump voorafgaand aan zijn inauguratie, 14 december 2016. Foto Shannon Stapleton/Reuters

Tientallen Amerikaanse technologiebedrijven ondernemen juridische stappen tegen het immigratiebeleid van president Donald Trump. In totaal 97 ondernemingen, waaronder Facebook, Google, Airbnb en Apple hebben een zogeheten amicus brief ingediend bij een federale rechtbank in San Francisco. Daarin schrijven de bedrijven dat ze grote schade ondervinden van het inreisverbod uit zeven voornamelijk islamitische landen dat Trump uitvaardigde.

Volgens de bedrijven zorgt het besluit voor een plotse verandering van beleid die „substantiële schade” toebrengt aan Amerikaanse bedrijven. „Het verhindert het aantrekken van geweldige talenten, zorgt voor hogere kosten, en maakt het moeilijker voor Amerikaanse bedrijven om te concurreren in een internationale markt,” schrijven de bedrijven.

Volgens hen gaat het inreisverbod in tegen bestaande immigratiewetten en de Amerikaanse Grondwet omdat het discriminerend is. Een andere rechter, in de staat Washington, oordeelde vrijdag al dat het inreisverbod opgeheven moest worden.

Los van politieke en morele overwegingen, gaat er ook een glashelder economisch belang schuil achter de amicus brief. Zonder soepele immigratiewetten zou Silicon Valley een heel ander wervingsbeleid moeten voeren. De Amerikaanse technologie-industrie drijft bij uitstek op het aantrekken van buitenlands talent.

Dat weerspiegelt zich bijvoorbeeld in de topmanagers van de bekendste techbedrijven: Google-oprichter Sergey Brin is geboren in Moskou en als vluchteling naar de VS gekomen, Microsoft-topman Satya Nadella komt uit het Indiase Hyderabad, de biologische vader van Apple-oprichter Steve Jobs was een Syrische vluchteling. Tesla-directeur Elon Musk is geboren in het Zuid-Afrikaanse Pretoria. In veel gemeentes in Silicon Valley heeft ruim de helft van de inwoners een buitenlandse achtergrond.

‘Hypocrisie’ van het verzet

De juridische actie van de bedrijven stuit op zowel steun als scepsis. Op sociale media riepen veel klanten de bedrijven al langer op om in verzet te komen tegen Trumps inreisverbod. Maar het liberale Britse weekblad The Economist publiceerde afgelopen weekend vooruitlopend op de juridische stappen een bijtende column over de vermeende „hypocrisie” van het verzet tegen Trump van de technologie-industrie. Daarin zette het weekblad uiteen hoe juist Silicon Valley heeft bijgedragen aan de snel gegroeide ongelijkheid in de Verenigde Staten. Die ongelijkheid is volgens veel analisten de voedingsbodem waarop een populistische politicus als Trump en de afkeer van immigranten kon gedijen.

Het beleid van Trump dwingt de techbedrijven in elk geval om de eigen houding ten opzichte van politiek te heroverwegen. Voorheen was die tamelijk libertarisch: zolang de overheid hen met rust liet, lieten zij de politiek ook met rust. De enorme winsten die bedrijven als Google en Apple maakten waren in hun ogen hun eigen verdiensten; het gevolg van onvermijdelijke technologische vooruitgang. De sociale problemen die door hun (vaak monopolistische) marktaandelen ontstaan waren niet hun probleem.

Lees ook: de column van techredacteur Marc Hijink: Het opportunisme van Silicon Valley

Wel de lusten, niet de lasten

Het is in Silicon Valley de laatste jaren weliswaar bon ton geworden om voor een universeel basisinkomen te pleiten, maar tegelijkertijd betalen veel techbedrijven dankzij ingenieuze internationale belastingconstructies nauwelijks belasting. Volgens de Europese Commissie betaalde Apple in Europa in 2014 bijvoorbeeld slechts 0,005 procent winstbelasting. Het stalt vele miljarden overzee om Amerikaanse belasting te ontwijken, net als veel andere techbedrijven. Apple kreeg het in de verkiezingscampagne bovendien met Trump aan de stok omdat het veel productie buiten de VS doet.

Die houding van alleen de lusten, niet de lasten lijkt in Silicon Valley niet langer te werken bij de nieuwe regering van Trump.