Miljoenenboete voor dividendarbitrage

Pensioenen

Na een lang gevecht met een pensioenbeheerder met een omstreden strategie heeft DNB miljoenenboetes uitgedeeld.

Foto iStock

Al zeven jaar ligt De Nederlandsche Bank (DNB) overhoop met vermogensbeheerder GSFS en zijn pensioenfonds vanwege een omstreden maar buitengewoon lucratieve beleggingsstrategie: dividendarbitrage. Nu heeft de toezichthouder miljoenenboetes uitgedeeld.

DNB neemt de zaak hoog op en heeft voor het eerst bestuurders persoonlijk bestraft. Dat blijkt uit een boetebesluit dat maandag is gepubliceerd en waarover Het Financieele Dagblad eerder berichtte.

Eerst de feiten: de grootste dwangsom is opgelegd aan beleggingsinstelling GSFS Asset Management, die een slordige 5 miljoen euro moet betalen. Haar directeur, voormalig Fortis-bankier Frank Vogel, is voor nog eens 50.000 euro aangeslagen. Pensioenfonds GSFS, dat de oudedagvoorzieningen beheert van de ongeveer twintig medewerkers van de gelijknamige vermogensbeheerder, is voor 10.000 euro beboet, terwijl drie bestuurders van het pensioenfonds ieder 25.000 euro moeten overmaken.

Dat zijn zware middelen, erkent een woordvoerder van DNB. Hij spreekt dan ook van ‘ernstig verwijtbaar gedrag’. Volgens de toezichthouder hebben betrokken partijen in de periode tussen 2010 en 2013 de pensioenwet overtreden door van het pensioenfonds een agressief hedgefonds te maken.

Bedroegen de premie-inkomsten jaarlijks slechts een paar ton en de verplichtingen een paar miljoen euro, in 2012 was het balanstotaal van pensioenfonds GSFS met behulp van geleend geld en derivatenposities opgepompt tot liefst 354 miljoen euro. Uitvoerende instantie: GSFS Asset Management.

‘Outcast van financiële wereld’

De beleggingsstrategie was even omstreden als succesvol. GSFS zette volledig in op dividendarbitrage, waarbij een belegger gebruik maakt van ‘hiaten en discrepanties in de regelgeving’, zoals Vogel, naar eigen zeggen „outcast van de financiële wereld”, het eens uitlegde in een interview met magazine Quote. Een versimpelde vorm van deze strategie maakt gebruik van een regel die in veel landen geldt, namelijk dat beleggers uit het thuisland, waaronder pensioenfondsen, dividendbelasting kunnen terugvorderen van de fiscus.

Andere partijen, bijvoorbeeld buitenlandse vermogensbeheerders, kunnen dit veelal niet. Om het belastingvoordeel toch te kunnen genieten, parkeren ze aandelenpakketten vlak voor de dividenddatum bij een belegger die wel een vrijstelling heeft. Later kopen ze de stukken terug, waarbij het fiscale voordeel wordt verdeeld. De beleggers winnen, de Belastingdienst verliest.

Met dividendarbitrage verdiende het kleine GSFS pensioenfonds in nauwelijks vier jaar tijd meer dan elf miljoen euro, waarvan bijna de helft naar de vermogensbeheerder vloeide en nog eens 3 miljoen naar een dochteronderneming. „We hebben scherp aan de wind gevaren, maar de risico’s waren nihil”, benadrukt advocaat Jasper Hagers van GSFS. Alle posities werden namelijk „gehedged”, oftewel gedekt.

We hebben scherp aan de wind gevaren, maar de risico’s waren nihil

Prachtig toch? Niet volgens DNB. Die vindt de activiteiten niet passen bij een pensioenfonds en heeft GSFS al in 2012 die status ontnomen. GSFS maakte destijds met succes bezwaar, om een jaar later alsnog gesommeerd te worden met dividendarbitrage te stoppen. Wat het fonds ook per direct deed.

Ook tegen die beslissing ging GSFS overigens in beroep, maar dat wees de rechter enkele maanden geleden af. Grote vraag is of de zaak met de boetes nu is afgedaan. Niet alleen verzet GSFS zich tegen de straffen, ook de Belastingdienst kan zich er nog mee gaan bemoeien.

Terugvordering reëel risico

De Rotterdamse rechter oordeelde in 2015, toen DNB en GSFS weer eens tegenover elkaar stonden, dat ‘terugvordering van al uitgekeerde bedragen’ een ‘reëel risico’ vormen. Want dividendarbitrage staat ter discussie, zowel in Nederland als in andere Europese landen.

Volgens advocaat Hagers is de ophef niet terecht. „Je kunt er fiscaal iets van vinden, maar dividendarbitrage is niet verboden. En bovendien: andere pensioenfondsen doen het ook. Met miljarden.”

Hij is bovendien verbaasd dat DNB de boetes pas nu oplegt, ruim drie jaar nadat pensioenfonds GSFS op verzoek DNB gestopt is met zijn strategie.

GSFS heeft uit voorzorg eerder al een voorziening getroffen van vijftien miljoen euro, zo blijkt uit het jaarverslag van 2015.

De Belastingdienst kon maandag niet reageren.