Madrid pakt Catalaanse separatisten nu juridisch aan

Autonomie Catalaanse politici die vooroplopen in de strijd voor onafhankelijkheid worden nu door ‘Madrid’ voor de rechter gedaagd.

Voormalig regiopresident van Catalonië, Artur Mas, verlaat het paleis van Justitie in Barcelona, geflankeerd door twee andere Catalaanse politici. Foto Lluis Gene/AFP

De politieke strijd tussen Catalaanse separatisten en de Spaanse regering heeft zich verplaatst naar de rechtbank. Voormalig regiopresident Artur Mas werd op maandag door tienduizenden Catalanen begeleid op weg naar het paleis van Justitie. Voor het hooggerechtshof moet hij zich met twee andere Catalaanse politici verantwoorden voor een „illegale volkspeiling” op 9 november 2014 over de vraag of de regio zich moet afscheiden van Spanje. Tegen Mas is een verbod van tien jaar op publieke functies geëist.

Dit is het eerste in een reeks processen waarbij Catalaanse politici zich voor de rechter moeten verantwoorden. Mas stelde voor de rechter het als „een plicht te zien de wil van zijn volk uit te voeren. Als het houden van een peiling een delict was, waarom is er dan niet gelijk ingegrepen?”

Het voorbije decennium is de Catalaanse roep om onafhankelijkheid steeds groter geworden. Mas had de Catalanen beloofd dat ze zich zelf uit zouden mogen spreken over de toekomst van Catalonië, tot woede van de conservatieve premier Rajoy.

De Catalanen hebben de afgelopen jaren achttien keer een verzoek ingediend om een referendum te mogen houden. De Spaanse regering weigerde tot dusver te onderhandelen over welke volksraadpleging dan ook. Mas zette zijn plannen om de Catalanen een stem te geven door en nam het initiatief voor een volkspeiling. Het Spaanse constitutionele hof bestempelde dit als „illegaal”. Met de hulp van 42.000 vrijwilligers werd de volksraadpleging, zonder juridische betekenis, toch gehouden op 9 november 2014. Tachtig procent van 2,3 miljoen deelnemers sprak zich uit voor afscheiding.

Mas eiste hierna een echt referendum. Maar de nationale regering bleef onvermurwbaar. De Catalanen bestempelden de regioverkiezingen van september 2015 als „een verkapt referendum”. Minder dan 50 procent van de Catalanen stemde op een partij die afscheiding voorstaat, maar de separatisten behaalden wel een meerderheid in zetels. De nieuwe regiopresident Carles Puigdemont besloot daarop tot verdere stappen naar onafhankelijkheid.

Onder leiding van parlementsvoorzitter Carme Forcadell steunde vorig jaar zomer een meerderheid de weg naar onafhankelijkheid. In oktober besloot het Catalaanse parlement echter alsnog eerst een referendum te willen houden. Het Constitutionele Hof gaf justitie de opdracht voorzitter Forcadell te vervolgen wegens het leiden van debatten met illegale stemmingen. Forcadell, inmiddels als verdachte gehoord, moet later voorkomen. „Dit is gewoon censuur”, stelde ze vorige week in een bijeenkomst in Madrid.

„Ik voldoe slechts aan de wensen van het Catalaanse volk.”

Vicepremier Soraya Sáenz de Santamaría gaat in het kabinet van Marioano Rajoy over ‘de Catalaanse crisis’. Volgens haar zou alleen een wetswijziging een referendum mogelijk maken. „Over de nationale grondwet bestaat de grootste politieke en sociale consensus in Spanje en dus ook in Catalonië”, aldus de vicepremier. Wie zich daar niet aan houdt, wordt vervolgd.