Column

In Jezus’ naam

Bij de Vrije Universiteit Amsterdam gaan ze een drie jaar durend onderzoek instellen naar de werking van gebedsgenezing. De tv-rubriek EenVandaag wijdde er een opvallend ernstig item aan. „Het onderwerp stuit vaak op ongeloof”, aldus de voice-over, „maar toch vinden er genezingen plaats die niet kunnen worden verklaard.”

Rara, hoe kan dat, moeten ze bij de VU hebben gedacht. De huisarts Dick Kruijthoff wil, begeleid door een interdisciplinair team van hoogleraren, op dit onderwerp promoveren. Kees van der Kooi, hoogleraar theologie aan de VU: „Het team gaat niet bewijzen dat gebedsgenezing bestaat. Het doel van het resultaat is om vast te stellen of iets volgens de huidige stand van de medische wetenschap onverklaarbaar of verklaarbaar is, en of genezing na een gebedssituatie opmerkelijk te noemen is.”

Een dubieuze doelstelling. Ze willen niks bewijzen, want dat lukt nooit, maar ze hopen wel vast te stellen dat het onbewijsbare ‘opmerkelijk’ is, waarmee ze dan kunnen suggereren dat het tóch bestaat. Daartoe zullen drie jaar lang medische dossiers – zowel van voor als na de gebedsdiensten – worden vergeleken. Om de hoogleraren van de VU enig werk te besparen, neem ik een voorschotje op de uitkomsten van dit onderzoek.

Mijn voornaamste conclusie: „Hoewel opmerkelijke gevallen van genezing in de dossiers zijn aangetroffen, moet geconstateerd worden dat deze gevallen onvoldoende gedocumenteerd zijn om er enige zinnige gevolgtrekking aan te verbinden. De getuigenissen van patiënten zijn louter subjectief en leveren daarom onvoldoende bewijs. De onderzoeker Kruijthoff lijkt zelf een positief vooroordeel ten aanzien van de gebedsgenezing te koesteren. Wat rest zijn onverifieerbare, ongeloofwaardig klinkende verhalen, die de nuchtere beschouwer eerder in de richting van kwakzalverij dan van reële genezing zullen sturen.”

EenVandaag liet een vrouw aan het woord die het mythische oerverhaal van de gebedsgenezing vertelde. Jarenlang verlamd in de rolstoel, maar de gebedsgenezer hoefde op het podium tegen haar maar enkele religieuze formules uit te spreken („Sta op en loop met mij in Jezus’ naam”) en het wonder was geschied: als een jonge meid huppelde ze het podium af.

Als dat niet wonderbaar is, wat dan wel?

EenVandaag toonde ook een filmpje waarop de gebedsgenezer– een oude man in een blauw pak – deze vrouw uit de rolstoel tovert. Het was Jan Zijlstra, een bekende evangelische gebedsgenezer die lange tijd de rechterhand was van de roemruchte gebedsgenezer Johan Maasbach. De heren gingen met ruzie uiteen, volgens Zijlstra omdat Maasbach een te grote concurrent in hem zag. De vrouw uit het filmpje was al in 2007 een patiënte van… huisarts en onderzoeker Dick Kruijthoff.

Op de website van Zijlstra staan veel filmpjes met wonderbaarlijke genezing volgens het patroon „Sta op in Jezus’ naam.” Zijlstra zou patiënten met sterk uiteenlopende kwalen hebben genezen: van zware diarree tot kanker aan de tong.

Voor gebedsgenezing is nooit deugdelijk wetenschappelijk bewijs geleverd – en dat zal ook niet gebeuren, zelfs niet bij de VU. Mocht het onverhoopt wel lukken, dan kan Jan Zijlstra een nieuwe concurrent verwachten – een bekeerde columnist die graag zijn pensioen aanvult.