Column

Die photoshop-rel was vooral heel erg gunstig

Dus nu weten we dat photoshoppen van de concurrentie voortaan ook een campagnemiddel is – en uiteindelijk zal dit, verwacht ik, nog voordelig uitpakken ook. Maar Pechtold vond het maandag niet zo geinig dat Wilders hem vervormd als Hamas-terrorist op Twitter zette. Hij verwees op Facebook naar een PVV-kiezer die hem met de dood bedreigde.

Geef hem eens ongelijk. De D66-voorman heeft het sowieso te verduren op Twitter. Allerlei types, vaak anonymi, geven hem een hitlersnorretje en zetten er dan zo’n ophitsende tekst uit 1938 onder. Je kunt dit humor vinden, je kunt dit verdedigen als vrijheid van meningsuiting. Ik zou zeggen: doe dan maar minder humor, en minder meningsuiting.

Evengoed was Pechtolds verweer ook politiek – en lang niet dom. Wie Wilders’ tweet zorgvuldig las, zag dat de PVV-leider Pechtold strikt genomen niet als Hamas-terrorist neerzette. Wilders verwees naar Amsterdamse D66’ers die – niet erg democratisch – zeiden dat de hoofdstad zich tot republiek omvormt mocht Wilders premier worden. Ook vermeldde hij een GeenStijl-stukje over een Hamas-activist op een recente demonstratie waar ook Pechtold was. Boven de photoshop zette Wilders: „Is dit de volgende stap?” Vooral héél suggestief.

Wilders zat maandag daarom meteen in het defensief. En mensen die opletten weten: als je hem dan aanvalt bindt hij niet in, neen, dan zet hij aan. En dus verhevigde hij de aanval op „dramaqueen” Pechtold: „Je stond zelf te demonstreren tussen Palestijnse vlaggen [...] en Hamas-vriendjes.” Dat niveau: in je buurt stond een foute kerel. Kijk naar je eigen.

Evengoed hielpen Wilders en Pechtold elkaar: ze scherpen hun profiel voor de eigen achterban aan. Voor Wilders is het bijeffect dat hij Rutte, zijn voornaamste concurrent, uit het nieuws houdt, en voor Pechtold dat hij concurrenten Klaver en Asscher uit beeld duwt. Vooral voor Asscher is dit pijnlijk. Hij wil de anti-Wilders zijn, maar komt er niet mee in beeld.

Het goede van zo’n escalerend flutrelletje is intussen dat mensen nadrukkelijk kennismaken met de verraderlijkheid van online berichten, zeker op sociale media. Er is zoveel nepnieuws, zoveel onzin, dat we over een tijdje gewoon weer alles controleren voordat we het geloven en delen.

De hyperversnelling van het nieuws bevordert bedrog, en keert zich tenslotte tegen zichzelf: het dwingt ons vanzelf weer tot bezonnenheid en langzaamheid, uit welbegrepen eigenbelang.

Dus bedankt voor de bijdrage hieraan, heren.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) heeft een wisselcolumn met Jutta Chorus.