De PvdA krijgt hier toch nog een kans

De achterban

De PvdA lijkt af te stevenen op een nederlaag. Maar in Leeuwarden blijven ze trouw aan de partij, ontdekt een bezorgd lid.

Het bezorgde PvdA-lid Theo Douma (op de foto rechts) gaat langs de deuren om met de achterban te praten. „ We komen geheid niemand tegen die PvdA stemt.” Foto Catrinus van der Veen

Zijn manier van vragen stellen zegt al genoeg. Als Theo Douma aanbelt bij een huis, vraagt hij de bewoner niet: „Wat vindt u van de PvdA?”

Nee, hij formuleert het zo: „Hoe erg is het gesteld met de PvdA?” Of: „Als ik zeg: PvdA – gooit u mij dan meteen van de stoep?”

Theo Douma maakt zich zorgen. Ernstige zorgen. Pas negen maanden geleden werd hij lid van de Partij van de Arbeid. „Tegen de trend in”, zoals hij zelf zegt - de partij verliest al jaren achtereen leden. En zoals dat alleen kan bij de PvdA, was Douma vanaf de eerste dag een bezorgd lid. Hij sloot zich aan bij Vijf voor Rood, een actiegroep van Friese partijgenoten die vrezen dat de PvdA zichzelf in de coalitie met de VVD „verbrijzeld” heeft.

Een paar keer per week gaat Douma (70), gepensioneerd ondernemer en café-uitbater, de deuren langs in zijn woonplaats Leeuwarden. Aanbellen, praatje maken. Hij heeft geen rode rozen bij zich, probeert mensen niet over te halen op de PvdA te stemmen. „Ik wil gewoon weten hoe ze tegen de partij aankijken.”

‘Het gaat niet vrolijk worden’

Hij vond het goed als de verslaggever meeging. In de Hollanderwijk, een arbeidersbuurt aan de zuidzijde van het station. Wel waarschuwde Douma van tevoren: „Het gaat geen vrolijke ochtend worden. We komen geheid niemand tegen die PvdA stemt.”

Helemaal ongegrond zijn Douma’s zorgen niet. Met nog vijf weken te gaan tot de Tweede Kamerverkiezingen staat de PvdA in alle peilingen op een dramatisch verlies: twintig tot dertig zetels. Een groot deel van de PvdA-stemmers uit 2012 dreigt thuis te blijven. De rest loopt weg, naar links én naar rechts.

Een recente peiling van onderzoeksbureau Ipsos maakt de verliesrekening van de PvdA pijnlijk zichtbaar: de partij verliest 7 zetels aan GroenLinks, 3,4 zetels aan D66, 2,8 zetels aan 50Plus, 2,6 zetels aan de SP en 1,4 zetel aan de PVV. En dan hebben we het nog niet eens over de kiezers die de PvdA kan verliezen aan Denk, de nieuwe partij van ex-PvdA’ers Selcuk Öztürk en Tunahan Kuzu.

Loyaliteit zit hier diep

Op dus naar Leeuwarden, waar de trouw aan de sociaal-democratie in de genen zit. De stad waar Pieter Jelles Troelstra woonde en Diederik Samsom opgroeide. In de Hollanderwijk zit de loyaliteit aan de PvdA helemaal diep. Bij de Tweede Kamerverkiezingen in 2012 haalde de partij hier in sommige stembureaus bijna 50 procent van de stemmen. Als de kiezers zelfs hier van de partij weglopen, zegt Theo Douma, „dan is er écht wat aan de hand”.

Toch blijken Douma’s onheilsgevoelens op deze koude woensdagochtend niet terecht. Achter een van de eerste deuren staat een meneer met een bruine trui. Hij blijkt standvastig PvdA-stemmer: „Mijn keuze is niet veranderd door wat er de afgelopen jaren in Den Haag gebeurd is.”

Deur nummer twee: opnieuw een PvdA’er. „Ik ben van de oude stempel, al jaren lid”, zegt een mevrouw op leeftijd. „Samsom is weg, ik hoop dat die ander, hoe heet-ie, het wat beter doet.”

„Asscher heet hij”, zegt Douma. „Het wordt nu hopelijk wat linkser.”

En zo gaat het door. Deur na deur treffen we PvdA’ers. De motivatie verschilt per bewoner, van „er is nog steeds geen alternatief” tot „ik zal áltijd op die partij stemmen”. Maar er is ontegenzeglijk bereidheid om de partij nog een kans te geven.

Een kalende meneer van middelbare leeftijd is wel kritisch over de PvdA. „Ik ben afhankelijk van psychiatrische zorg, m’n moeder zit in een verpleegtehuis”, zegt hij. „En daar is té veel uitgegaan van marktwerking.”

„Heeft u de PvdA nu afgeschreven?” vraagt Douma.

„Dat hangt af van waar ze mee komen.”

Steeds opgewekter

Een vrouw op straat, jaar of veertig, boodschappentassen, zegt dat ze de verkiezingen met angst tegemoet ziet. „Wilders en Trump vind ik enge mannen.” Lodewijk Asscher vindt ze „een beetje slappe hap. Obama, die heeft pas charisma”. Toch zou het „heel goed kunnen” dat ze op de PvdA gaat stemmen.

De oogst na twee uur aanbellen: één SP’er, één GroenLinkser, één PVV’er („maar Wilders hoeft geen nare dingen te doen met buitenlanders”) en een Belg die niet stemgerechtigd is. En acht bewoners die ofwel zeker PvdA gaan stemmen, ofwel serieus overwegen dat te gaan doen.

Theo Douma is in de loop van de ochtend steeds opgewekter geworden. Hij zag enorm op tegen deze dag, zegt hij, maar hij heeft er weer energie van gekregen. Al blijft hij natuurlijk een PvdA’er: „Ik zou nu heel gelukkig moeten zijn. Maar eigenlijk was dit té mooi.”