Column

Beyoncés politieke liefdesboodschap

Even wat poëzie in grimmige tijden. Op 1 februari, de eerste dag van Black History Month in de VS, verblijdde popster Beyoncé de wereld met een Instagramfoto van haar zwangere zelf, gesluierd tussen de bloemen. „We zijn twee keer gezegend”, schreef ze er mede namens haar man, rapper Jay Z, bij – ze is zwanger van een tweeling. Het werd met meer dan 9 miljoen likes de meest gewaardeerde boodschap ter wereld op het socialemedianetwerk. „We willen onze liefde en ons geluk delen”, meldden Beyoncé en Jay Z erbij.

De Instagramfoto was een aankondiging naar een uitgebreid visueel gedicht met nog meer prachtige foto’s van de zwangere Beyoncé op haar website beyoncé.com. Het zijn foto’s gemaakt door de 28-jarige Ethiopisch-Amerikaanse fotograaf Awol Erizku, die eerder Beyoncé fotografeerde, onder meer voor een Vermeer-achtig schilderij in de trant van het Meisje met de Parel.

Tussen de foto’s die verwijzen naar renaissancekunstwerken van de godin van de liefde en de heilige moeder, staat ook een gedicht I have three hearts – ik heb drie harten. Het is geschreven door de Afrikaans-Britse dichteres Warsan Shire, die eerder ook de teksten en poëzie voor Beyoncés visuele album Lemonade maakte. Er staan verwijzingen in naar de zwarte Venus, Nefertiti en Osun – de Afrikaanse godin van liefde en vruchtbaarheid, moeder aarde en zoet water. We zien Beyoncé dan ook zwanger, in doeken, onder water op sommige foto’s. Een aantal, met de gesluierde Beyoncé, doet denken aan Botticelli’s schilderijen van de Heilige Maagd en Venus, geboren uit zeeschuim. „Venus deed me aanspoelen (-) ik word wakker op haar schuimende kust”, meldt het gedicht. Awol Erizku houdt zich volgens de BBC in zijn werk bezig met het plaatsen van zwarte mensen in de westerse kunst-traditie – en deze fotoserie is daar een voorbeeld van.

Beyoncés boodschap van liefde en poëzie en een groot hart heeft in deze Trump-tijden een duidelijke politieke boodschap, zoals ze al eerder in Lemonade (over de kracht van zwarte vrouwen) en haar optreden tijdens de Super Bowl in 2016 (voor Black Lives Matter) bracht. Ook de keuze voor dichteres Shire is politiek: die maakte uit eigen ervaring in 2015 een kritisch gedicht Home over vluchtelingen en de kille ontvangst in de westerse wereld: „Niemand verlaat thuis/ tenzij thuis de bek van een haai is./ (-) En je wordt begroet aan de andere kant/ met/ ga naar huis zwarten, vluchtelingen/ vieze immigranten.”

Paul Steenhuis is chef van de cultuurredactie