Tot nader order inreisverbod niet meer van kracht

Verenigde staten Het inreisverbod schendt „ de juiste, eerlijke rechtsgang”, aldus een federale rechter. Het beroep van het ministerie van Justitie werd verworpen.

President Trump en zijn vrouw op een gala van het Rode Kruis dit weekend in Mar-a-Lago, Florida. Foto Carlos Barria/Reuters

De eerste krachtmeting tussen president Donald Trump en de Amerikaanse rechtsstaat is in volle gang. Vrijdagnacht haalde een federale rechter in Seattle een voorlopige streep door Trumps inreisverbod voor vluchtelingen en inwoners van zeven landen met een overwegende moslimbevolking. De staten Minnesota en Washington hadden hierom gevraagd.

Volgens rechter James Robart is Trumps order niet in overeenstemming met de Amerikaanse grondwet omdat deze de „juiste, eerlijke rechtsgang” schendt waartoe de VS zich verplichten als zij inreisdocumenten eenmaal hebben uitgegeven. Ook discrimineert de order op basis van religie, omdat een uitzondering wordt gemaakt voor christenen uit de zeven landen. Daarnaast constateerde rechter Robart dat er in de VS geen slachtoffers zijn gevallen door toedoen van terroristen uit de zeven landen. Een order moet „gebaseerd zijn op feiten, niet op fictie” wil deze grondwettig zijn, aldus Robart.

„De uitspraak stopt president Trumps onwettige en ongrondwettelijke executive order. Landelijk, en vanaf nu”, aldus de minister van Justitie van de staat Washington, die om het verbod had gevraagd.

Op zaterdag vroeg het federale ministerie van Justitie een hogere rechtbank in San Francisco het decreet weer in gang te zetten in afwachting van het hoger beroep, maar zondagochtend wees de rechtbank dit af. Het inreisverbod, dat Trump op 27 januari tekende en dat onmiddellijk voor chaos op Amerikaanse en buitenlandse luchthavens zorgde, is dus tot nader order niet meer van kracht.

Twitter avatar realDonaldTrump Donald J. Trump What is our country coming to when a judge can halt a Homeland Security travel ban and anyone, even with bad intentions, can come into U.S.?

Twitteraanval

Zaterdag begon Trump vanaf zijn landgoed Mar-a-Lago in Florida, waar hij het weekend doorbracht, een twitteraanval op rechter Robart, waarin hij diens autoriteit in twijfel trok. „De uitspraak van deze zogenaamde rechter is belachelijk, en zal niet geldig blijven!” aldus Trump. En: „Ik kan niet geloven dat een rechter ons land zo in gevaar brengt. Als er iets gebeurt geef hem en het rechtssysteem de schuld. Mensen stromen binnen. Bad!”

Vicepresident Mike Pence en Mitch McConnell, de leider van de Republikeinen in de Senaat, respecteerden de beslissing van de rechter wel. Gevraagd of Robart de autoriteit had de order van tafel te vegen, antwoordde Pence, in een breuk met Trump, in een tv-interview: „Jazeker, en daarom werkt de regering ook mee.” McConnell zei dat „het het beste is geen individuele rechters te kritiseren”.

Twitter avatar realDonaldTrump Donald J. Trump Just cannot believe a judge would put our country in such peril. If something happens blame him and court system. People pouring in. Bad!

Ondertussen lieten luchtvaartmaatschappijen reizigers en migranten met visa voor de VS weer aan boord van vluchten. Mensenrechtenorganisaties spoorden visumhouders aan zo snel mogelijk te reizen, omdat ze vrezen dat de pauze in het inreisverbod slechts van korte duur zal zijn. „We zeggen tegen iedereen dat ze meteen op het vliegtuig moeten springen,” zei Rula Aoun, directeur van belangenorganisatie Arab American Civil Rights League in Michigan tegen persbureau AP.

Trumps decreet verbood voor negentig dagen het inreizen van inwoners van Iran, Irak, Libië, Somalië Soedan, Syrië en Jemen. Het inreizen van vluchtelingen werd voor 120 dagen opgeschort, terwijl het hervestigen van Syrische oorlogsslachtoffers voor onbepaalde tijd werd stopgezet.

‘60.000 visumhouders getroffen’

Het decreet zorgde afgelopen week voor massale protesten in en buiten de VS. Ook dit weekend werd nog gedemonstreerd op luchthavens, zoals op het John F. Kennedy vliegveld in New York en bij Trumps landgoed in Florida. Op vliegvelden bemannen juristen nog steeds geïmproviseerde kantoortjes om gestrande migranten en hun familie te kunnen bijstaan. Volgens het State Department werden zeker 60,000 visumhouders getroffen door het decreet.

Lees ook dit stuk over de reacties uit de luchtvaartwereld: Maatschappijen niet gelukkig met extra verplichtingen door decreet

De beslissing om Trumps order in de wacht te zetten tot de grondwettelijkheid ervan is aangetoond, maakte rechter Robart dit weekend tot een nationale bekendheid. Robart werd in 2004 aangesteld door George W. Bush met instemming van beide partijen in de Senaat. Hij viel ook in 2012 al eens op doordat hij tijdens een hoorzittting over politiegeweld in Seattle de frase ‘black lives matter’ in de mond nam.

Op maandag mogen het ministerie van Justitie en de twee staten die om de opschorting vroegen, hun standpunt toelichten aan het hof van beroep in San Francisco. Als dit de opschorting van het decreet wederom bekrachtigt, gaat het Witte Huis waarschijnlijk in hoger beroep bij het Supreme Court. Tot die tijd blijft alles zoals het voor 27 januari was. „We zullen winnen”, zei Trump zaterdagavond in Mar-a-Lago tegen verslaggevers.

„Voor de veiligheid van het land zullen we winnen.”