Commentaar

Hij is link, maar niet gek

Oké, hij is dus ziek, geestesziek, die Donald Trump. Dat is voor iedereen die geen touw meer kon vastknopen aan het gedrag van de nieuwe man in het Witte Huis een hele opluchting. ‘Hij is gek, niet wij, altijd al gedacht.’

Een Amerikaanse psycholoog heeft de diagnose gesteld en duizenden vakgenoten hebben inmiddels een petitie ondertekend met het doel de 45ste president uit zijn ambt te zetten. Trump heeft drie persoonlijkheidsstoornissen die samen een giftige cocktail opleveren: hij is narcistisch, antisociaal en paranoïde.

Er kleefde één minpuntje aan het onderzoek. De psycholoog heeft Trump nooit ontmoet. En dát is in de psychiatrie not done. De Amerikaanse vereniging voor psychiaters heeft er zelfs een gedragslijn voor, vernoemd naar de Amerikaanse presidentskandidaat Barry Goldwater. Psychiaters mogen publieke figuren niet op afstand beoordelen, ze kunnen dan niet inschatten wat écht is en wat gespeeld. De regel werd ingesteld nadat psychiaters in een vakblad hadden verklaard dat de Republikein Goldwater „mentally unfit” was.

De psychologen en psychiaters hebben hun metier geen dienst bewezen. Ze verzwakken hun statuur als ze om politieke redenen de regels van hun vakorganisatie verbuigen.

Een bericht over de diagnose op nrc.nl was urenlang een van de bestgelezen stukken. Het leek de perfecte wetenschappelijke onderbouwing van hetgeen Trump-tegenstanders al aan de borreltafel hadden geconstateerd: aan de man zit een steekje los. Het was klassiek bubbelnieuws: het bevestigde een eerder ingenomen standpunt. In cafés in Trump country zal het nieuws vermoedelijk zijn weg gehoond: typisch voorbeeld van de valsheid van de liberal elite.

Het onderzoek helpt het mondiale debat over Trump niet. Het is niet nodig om Trump te demoniseren met halfbakken diagnoses of loodzware verwijzingen naar het onheil van de jaren dertig van de vorige eeuw. Wat Trump doet is ernstig genoeg en het is een al hele opgave om in de huidige chaos zijn motieven te beoordelen en de risico’s juist in te schatten.

Trump heeft een chaotische veldtocht ontketend tegen de wereldorde zoals we die kennen. Hij heeft weinig respect voor de regels van de democratie en voor de rol van de journalistiek. Hij doet ook alsof hij geen bondgenoten nodig heeft en hij verandert snel van mening: vandaag geen sancties voor Rusland, morgen wel.

De politieke diagnose is niet geholpen met goedkope verontwaardiging, aangewakkerd door fake news. Door hem even als ‘gek’ weg te zetten, onderschat men het gevaar. Hij is link, maar – zonder echt onderzoek – niet gek.