Airbag als valbreker in de sneeuw

Skiën Veel skiërs, ook bij de WK in St. Moritz die deze week beginnen, willen niet meer zonder. De airbag behoort tot hun standaarduitrusting.

De Amerikaan Bode Miller testte in 2014 in Wengen een prototype van de airbag voor skiërs. Foto OLIVIER MORIN / AFP

Toen vaste gast Bernie Ecclestone voor het eerst de afdaling van de Hahnenkammrennen in Kitzbühel bezocht, riep hij uit: ‘Mijn god, die mannen skiën bijna naakt.’ Gewend aan extreme veiligheidseisen bij autoracen zat de schrik er goed in bij de voormalige Formule 1-baas. Intussen is Ecclestone wat meer op zijn gemak in Kitzbühel. De veiligheidseisen bij het alpineskiën zijn danig verbeterd, met de airbag als laatste snufje.

Van ‘naakt’ is al jaren geen sprake meer. Skiërs dragen op met name de snelheidsnummers als super-G en afdaling rugbeschermers, sterk verbeterde helmen. En sinds 1 januari 2015 adviseert de internationale skifederatie FIS ook het dragen van een airbagvest, dat bij een zwaar ongeluk de skiër binnen één seconden opblaast tot een michelinmannetje om als valbreker dienst te doen.

Aan de introductie van de airbag is jaren van onderzoek vooraf gegaan. De FIS nam daarvoor het Italiaanse bedrijf Dainese in de arm, vanwege zijn ervaring bij motorraces. De firma introduceerde in 2009 de airbag bij motorcoureurs, met een goede resultaten. De ervaringen in de MotoGP zijn uitgesproken positief, vooral vanwege de significante afname van botbreuken.

Moeilijke algoritmen

Maar een val bij het skiën is anders dan een crash in de motorsport. De sneeuwpiste vereist een airbag met een eigen algoritme. Waar een motorracer relatief stil op zijn motor zit, buigt een skiër op de afdaling zijn lichaam in allerlei bochten. En die bewegingen moeten voorkomen dat de airbag zich opblaast. Dat verlangt de nodige rekenkunde. Het is van wezenlijk belang dat de airbag pas op het moment van een val in werking treedt. Het duurde enige jaren voordat Dainese de koppeling naar het skiën had gemaakt, maar sinds 2015 geeft de FIS groen licht.

Niet tot ieders tevredenheid, want de Amerikaanse olympisch kampioen reuzenslalom, Ted Ligety, vindt het onverantwoord „dat skiërs zich laten gebruiken als crash test dummies om een onbewezen airbagsysteem te testen”.

Zwaar aangezet door Ligety, die wordt verweten dat zijn standpunt mede is bepaald door zakelijke belangen. De Amerikaan handelt namelijk in ski-attributen. De praktijk heeft volgens gecrashte skiërs en de FIS onomstotelijk bewezen dat een airbag de veiligheid verhoogt.

Na twee jaar ervaring lijkt de airbag tot de standaarduitrusting van de meeste skiërs te gaan behoren.

Het meest aangehaalde, pregnante voorbeeld is de val van de Oostenrijkse olympisch kampioen afdaling, Matthias Mayer, op 19 december 2015 in Val Gardena. Hij brak twee rugwervels, maar na bestudering van het ongeluk door zijn behandelende artsen in samenspraak met deskundigen van fabrikant Dainese is het hun overtuiging dat de airbag erger heeft voorkomen. Mayer zou minimaal zijn carrière gered hebben. De door Dainese vrijgegeven data zouden die opvatting ondersteunen. Mayer crashte met een snelheid van 139 kilometer per uur en werd daarbij met 13 G gekatapulteerd. Normaliter omstandigheden, beweren Dainese en de artsen, waarbij de skiër zwaarder letsel zou hebben opgelopen.

Bekijk hieronder de val van Matthias Mayer

Geen verplichting

Ligety staat vrijwel alleen in zijn kritiek op de airbag, want de meeste skiërs zien er wel degelijk het nut van in. Vanwege de vrijwilligheid – FIS heeft de airbag niet verplicht gesteld – is niet precies bekend wie er wel of niet met een airbag skiet. De skifederatie kan desgevraagd geen cijfers overleggen. Maar een woordvoerder zegt dat de FIS zeer tevreden is over de resultaten. Nee, dat heeft niet geleid tot een verplichting, omdat de skifederatie die keus heel persoonlijk vindt. Intussen heeft de FIS de exclusiviteit van Dainese opgeheven en ook het airbagvest van de Franse firma In&Motion goedgekeurd.

De Oostenrijkers zijn vooralsnog het meest enthousiast over de airbag. Mayer, één van de favorieten op de snelheidsnummers op de WK die dinsdag in het Zwitserse St. Moritz beginnen, wil sinds zijn zware val niet meer zonder. Evenmin zijn teamgenoot Hannes Reichelt, die overtuigd is van het nut van de airbag. Zijn mening is mede gebaseerd uit de uitgebreide testen van de Oostenrijkse ploeg tijdens twee zomerse trainingsperioden. Net als Reichelt is ook de Oostenrijkse ploegleiding sterk voorstander van de airbag.

Overigens vreesde de FIS lange tijd dat een airbag, vanwege een uitstulping op de rug, tot aerodynamisch voordeel zou leiden. In dat geval had de skifederatie de invoering tegengehouden. Testen in windtunnels bij de Italiaanse autofabrikant Ferrari hebben echter elk aerodynamisch voordeel uitgesloten. Daarmee was voor de FIS het laatste obstakel weggenomen. En na twee jaar ervaring lijkt de airbag tot de standaarduitrusting van de meeste skiërs te gaan behoren.