De Haagse Stemming: Campagne gedomineerd door de boze buitenwereld, waar Hennis minister van wil worden

Over 39 dagen zijn er Tweede Kamerverkiezingen. De Haagse Stemming houdt je elke dag op de hoogte van de campagne. Inschrijven voor de nieuwsbrief kan ook.

Over 39 dagen zijn de Tweede Kamerverkiezingen - met 28 partijen. In plaats van binnenlandse thema’s is het buitenland dominant in de campagne. Russische hackers deden een poging het Torentje binnen te dringen, het CDA wil grenscontroles, Trump denderde met zijn anti-moslimdecreet deze week dwars door de coalitie heen. En Hennis solliciteert vast als minister voor van de boze buitenwereld.

HACKALERT: Wat tot nu toe beperkt bleef tot angst, waarschuwingen en voorzorgsmaatregelen als handmatig stemmen tellen, blijkt een concrete dreiging: Russen hebben geprobeerd het ministerie van Algemene Zaken te hacken. Volgens de Volkskrant hebben twee Russische groepen, die ook achter de hack bij de Democraten in de VS zaten, gepoogd Nederlandse ministeries binnen te dringen. De hackers, bijgenaamd Cozy Bear en Fancy Bear, deden die pogingen de laatste zes maanden. AIVD-hoofd Rob Bertholee noemde donderdag in EenVandaag expliciet Rusland als cyberdreiging. Ook Plasterk maakte deze week duidelijk dat zijn beslissing de stemmentelcomputers uit te zetten, uit angst voor de Russen als mogelijke hackers was. Volgens de Volkskrant waren de Russen bij AZ specifiek uit op “stukken uit de ministerraad”. Voor zover bekend is hun poging niet gelukt.

CAMERATOEZICHT: Niet toevallig in grensland en Wildersland Limburg hield CDA-leider Buma gisteren een pleidooi voor permanente digitale grenscontroles. “Het is nu te gemakkelijk voor mensensmokkelaars, mobiele bendes en terreurverdachten om de grenzen over te steken”, zei Buma gisteren tegen politiek verslaggever Enzo van Steenbergen. “Als in Berlijn een aanslag is gepleegd, wil ik de gegevens terug kunnen halen van mensen die onze grens over zijn geweest. Privacy is in zo’n geval van ondergeschikt belang.” Niet alleen wil hij de bestaande camera’s aan de grenzen met Duitsland en België permanent aan hebben staan, hij wil gegevens ook opslaan. Beide botsen met (Europese) regelgeving. Bijkomstig probleem: terreurverdachten van wie bekend is dat ze Nederland aandeden in hun vlucht door Europa reisden met bus of trein.

HENNIS WIL BUZA: Over haar ambities is Jeanine Hennis nooit verlegen geweest. in 2012 solliciteerde ze met een foto in landmachtuniform in NRC naar het ministerschap van Defensie. Nu zegt ze in het AD dat ze ook graag de eerste vrouwelijke minister van Buitenlandse Zaken wil zijn: “dat lijkt me ook een prachtfunctie”. Mooier dan de “fantastische baan” van fractievoorzitter die ze in september nog zei te willen? Wellicht heeft de partij besloten dat Klaas Dijkhoff die rol na de verkiezingen moet vervullen.

TOCH GAY PACT: De VVD is om, homoseksualiteit moet tóch worden opgenomen in artikel 1 van de Grondwet, dat nu discriminatie verbiedt op basis van godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras en geslacht. De toevoeging “of op welke grond dan ook” wordt niet meer als voldoende gezien en wordt versterkt met “handicap en hetero- of homoseksuele gerichtheid”. Naast VVD steunen PvdA, SP, CDA, ChristenUnie en GroenLinks een wetswijziging op voorstel van D66. In de huidige samenstelling niet alleen een Kamermeerderheid, maar ook een tweederde meerderheid in beide Kamers die voor een grondwetswijziging vereist is. Het regenboogstembusakkoord is de laatste in een hele serie verkiezingspacten.

OVERDONDERD: De Kiesraad was zo overdonderd door het aantal partijen dat aan de verkiezingen wil meedoen en hun laatste pogingen daar voldoende steun voor te vergaren dat een persconferentie gisteren werd afgebroken. 28 partijen mogen uiteindelijk meedoen. Maar naast de elf partijen die in 2012 werden verkozen, hebben slechts vijf steun in alle kieskringen: de Ondernemerspartij van Hero Brinkman, VoorNederland met Jan Roos als lijsttrekker, Denk van PvdA-afsplitsers Tunahan Kuzu en Selçuk Öztürk, Nieuwe Wegen van die andere ex-PvdA’er Jacques Monasch en Forum voor Democratie van Thierry Baudet. Burger Beweging, Vrijzinnige Partij, GeenPeil en Piratenpartij staan alleen in Bonaire niet op het stemformulier. Anderen, waaronder Artikel1 doen in nog minder kieskringen mee.

OLIFANT IN DE CAMPAGNE: Als een op hol geslagen olifant is Donald Trump deze week de Nederlandse verkiezingscampagne komen binnenstormen, schrijft politiek verslaggever Thijs Niemantsverdriet. Zijn - geblokkeerde - anti-moslimdecreet heeft de spanningen tussen partijen, en met name in de coalitie, vergroot. VVD’ers noemen de reactie van PvdA’ers op Trumps migratiedecreet “hysterisch” en “pathetisch”. Ze zijn bang dat het de steun voor Wilders alleen maar doet toenemen.

Innerlijke Trump: Politiek columnist Tom-Jan Meeus ziet een ander aspect van Trump doorsijpelen in de Nederlandse verkiezingen. Betrouwbaarheid van politici lijkt in kiezerskeuze niet uit te maken. “Zoals Trump vorig jaar in de VS afrekende met alle wetten van de geprofessionaliseerde politiek, en ondanks uitbundig geblunder won, zo is nu de vraag welke Nederlandse politici buiten hun ingestudeerde imagobeheer durven treden”, schrijft Meeus. “Deze campagne gaat kortom niet alleen over immigratie, islam, samenleven, zorg en economie. Deze campagne gaat ook over de vraag: wie durft zijn innerlijke Trump de vrije hand te geven?”

GELUK LEIDEND: Nederland is altijd een beetje meer links dan rechts geweest, maar wie de huidige peilingen bekijkt ziet - afhankelijk van hoe links/rechts je de PVV beschouwt - een heel rechts land. De verschuiving is het grootst onder jongeren. Volgens experts komt dat vooral doordat mensen niet langer hun eigen sociaal-economische positie het belangrijkste vinden, maar sociaal-culturele waarden leidend zijn, schrijft politiek verslaggever Annemarie Kas. Een goede indicator blijkt te zijn of mensen gelukkig zijn. Hoe minder geluk, hoe groter de kans op een stem op PVV, 50Plus of SP.

WAT WIJ LEZEN: Geluk hangt sterk samen met werk en vastigheid. En hoewel de aantrekkende economie betekent dat meer mensen weer een baan hebben, is die nieuwe baan vaker wel dan niet flex. Verslaggevers Wubby Luyendijk en Frederiek Weeda tekenden op wat die onzekerheid voor gevolgen heeft voor kiezers. In Amersfoort, Born en Eindhoven troffen zij “de verzorgingsstaat in staat van ontbinding”.

WAT WIJ VOLGEN: In een verder rustig ogend campagneweekend gaat de top 30 van de SP-lijst vandaag in Groningen bij kiezers thuis op bezoek. Petra de Koning (@pdekoning) gaat mee.

 

QUOTE VAN DE DAG

“Mijn lidmaatschap van de VVD, waarvan ik in 2008 op verzoek van Mark Rutte lid ben geworden, zeg ik met spijt op.”

Oud-LPF-leider Mat Herben is boos dat de VVD - waar wij niet wisten dat hij lid van was - in de Eerste Kamer zijn meer dan tien jaar oude wetswijziging met Kees van der Staaij blokkeerde.