Op de app is het constant ‘hou je bek’

Jongeren Een groot deel van het leven van jongeren speelt zich af op het digitale schoolplein in hun telefoon. Hoe gaan ze daar met elkaar om?

De meisjes op de foto komen niet voor in het artikel. Foto Roos Koole/ANP

    Timo (15), Tom (16) en Daniel (17), leerlingen van het Fons Vitae Lyceum in Amsterdam, staan een beetje te hangen op een pleintje vlakbij hun school. Ze gebruiken apps als Instagram, Snapchat en Facebook. Worden ze weleens gepest op social media? Nee, zeggen ze. Of nou: Tom heeft eens in de klassenapp gezegd dat hij het oneerlijk vond dat een meisje een proefwerk mocht herkansen omdat ze een gebroken arm had. „Toen werd iedereen helemaal leip”, vertelt hij. „Hou je bek, dit, dat.” De volgende dag ging hij evengoed weer naar school. „Het raakt mij niet zo.”

    Opvallend is dat de jongen die op school het meest wordt gepest, juist het populairst is op social media. „Hij voelt zich helemaal de man omdat hij 20K likes heeft op Instagram”, zegt Timo. Hij uploadt veel filmpjes met Musical.ly waarop hij populaire nummers playbackt. Daniel laat zo’n filmpje zien: een jongen met opgeschoren haar, een V-hals, een groot horloge – type mooiboy. „Nee, fuckboy”, corrigeert Timo. Tom en Daniel lachen.

    Like-competities

    Op de school van Tom, Timo en Daniel zitten wel veel kinderen die „helemaal in die wereld van social media leven”, vertelt Daniel. „Vooral meisjes uit de eerste en tweede klas.” Die zijn de hele dag bezig met hun foto’s op Instagram en hun verhaal op Snapchat. „De hele pauze hoor je ze erover praten: ‘hoeveel likes heb jij? Hoeveel comments heb jij?’” Er worden zelfs onderlinge like-competities gehouden, vertellen Timo en Tom verder. „Dan posten drie vriendinnen bijvoorbeeld allemaal dezelfde foto op Instagram, en gaan ze kijken wie de meeste likes krijgt.”

    Even verderop bij het Amsterdams Lyceum staan Roemer, Teun en Madeline (alledrie 16) in een portiek. Net als op het Fons Vitae is degene van hun school die online het meest wordt ‘gebasht’ juist het meisje met de meeste volgers. Ze laten haar Instagram zien: alleen maar knappe foto’s, en filmpjes waarop ze zingt of danst. Over haar is zelfs een heel nepaccount aangemaakt op Instagram, waarop schoolgenoten haar foto’s online zetten, „maar dan met allemaal domme teksten”, vertelt Madeline. Is dat niet onaardig? „Misschien”, zegt Roemer. „Maar wie zoveel aandacht trekt, kan haters verwachten.”

    „Op social media moet je gewoon een beetje een dikke huid hebben”, gaat Teun verder. In zijn whatsappgroepen is het constant ‘hou je bek’ en ‘rot op’ heen en weer, en vrijwel iedereen heeft bijnamen. „Roemer noemen we bijvoorbeeld Jan Modaal, omdat hij echt zo’n gierig mannetje is. En mij noemen ze dan weer Ginger, omdat ik rood haar heb.” Allemaal voor de lol hoor, zegt hij. Maar waar houdt de lol op en begint het pesten? Tja, dat is lastig, zeggen de drie scholieren. Bij een meisje uit hun klas wordt bijvoorbeeld standaard met ‘hou je bek’ gereageerd als ze iets zegt in de klassenapp. Is dat dan niet lullig? „Ja maar zij komt gewoon nooit naar school, dan vraag je erom”, zegt Roemer. In een andere klas zit een jongen die vrijwel dagelijks ‘homo’ genoemd wordt op Instagram. „Ja,” zegt Teun, „maar hij is ook echt een homo.”

    Matten

    Teun, Roemer en Madeline hebben wel gemerkt hoe de boel uit de hand kan lopen door social media. Een keer had Roemer bijvoorbeeld een jongen uit zijn voetbalteam een flikker genoemd in een comment op Instagram – naar eigen zeggen omdat ze sjans hadden met hetzelfde meisje. Stonden de volgende dag allemaal grote jongens voor de school, klaar om te matten. „Dat was wel even schrikken”, zegt Roemer. En kwam het er nog van? „Nee natuurlijk niet”, zegt Teun. „Die Jan Modaal is gewoon naar huis gegaan.”

    Bij de jongere scholieren, en dan vooral de meisjes, lijken social media het belangrijkst. „Ik denk dat ze bij ons op school 75 procent van de tijd bezig zijn met social media, en 25 procent met school”, zegt Jessica. Ze loopt met haar vriendin Miley door de Beethovenstraat. Ze zijn allebei 13 en zitten op het Gerrit van der Veencollege. „Sommige meisjes uit onze klas doen de hele dag bepaalde dingen puur om ze op Snap of Insta te kunnen zetten”, vertelt Miley. „Gaan ze koffiedrinken op een hippe plek, of uit met populaire meiden zodat ze selfies met hen kunnen uploaden.” Volgens Miley en Jessica zouden sommige meisjes van hun school zelfs van havo naar vwo kunnen gaan, „als ze niet zo veel op Snap zouden zitten”.

    Zelf hebben ze ook Snapchat en Instagram. „Vooral om te vloggen”, zegt Jessica. Wat vlogt ze dan? „Gewoon mijn leven”, zegt Jessica. „Als ik met mijn beste vriendin naar de stad ga zet ik een foto op Snap met ‘in de stad met bae’, of als het sneeuwt doe ik een filmpje van ‘oh my god het sneeuwt!’” Op Instagram zetten ze ook dat soort dingen, maar dan alleen op hun ‘spamaccounts’ voor echte vrienden. Miley: „Op mijn open account zet ik vooral gewoon leuke selfies.”