Column

Maak iets nieuws, zegt Beyoncé

De zoete beelden van een zwangere Beyoncé zijn een sterk protest tegen stagnatie.

Foto Awol Erizku/Hollandse Hoogte

De zwangere zangeres Beyoncé (35) poseert op het dak van een oude Porsche 314 die in de tuin staat geparkeerd. Er groeit een bloemenzee uit de wagen. Ook op haar lichaam zijn bloemen te zien.

De foto hoort bij een serie beelden en teksten waarmee Beyoncé bekendmaakte dat ze zwanger is van een tweeling. Op Instagram plaatste ze een foto waarop ze poseert als Maria op een bloementroon. Die foto brak records: meer dan negen miljoen likes. Het vorige Instagram-record was een reclame met zangeres Selena Gomez die Coca Cola door een rietje drinkt.

De wereld snakt kennelijk naar deze flowerpower. En inderdaad, behalve misschien de foto van Freek Vonk die vanuit een ziekenhuisbed grijnzend zijn duim opsteekt nadat hij is toegetakeld door een haai, was er deze week weinig zo opbeurend als Beyoncés tweeling in spe. De New York Post doopte haar om tot moeder gods. Met in haar buik niet één, maar twee verlossers.

Haar privénieuwtje is meer dan alleen reclame of een vrolijk bloemencorso. Ze werkte voor de fotoshoot samen met de jonge dichteres Warsan Shire en de jonge kunstenaar Awol Erizku. Ze verwees op haar site naar Romeinse en West-Afrikaanse mythologie. En naar Vlaamse schilders, naar Gustav Klimt, Botticelli… Dat kun je nog afdoen als intellectualistische kitsch. Ware het niet dat Beyoncé Beyoncé is. Ze wil meestal wat zeggen. En ze kan mierzoet zijn omdat ze vaak ook boos is.

Ze is al jaren een protestzanger, een Women’s March in haar eentje. Al toen ze voor Destiny’s Child zong, stond ze symbool voor de onafhankelijke vrouw, denk aan het liedje ‘Survivor’. Een beetje zoals Anouk bij ons. Sekssymbool, kunstenaar en activist — qua polemiek zit ze ergens tussen Madonna en Nina Simone, aldus criticus Wesley Morris.

Hoe dan ook soeverein, ook in haar zwangerschapsfoto’s. Een vrouw op het dak van een auto is al een statement; in reclames leunen ze tegen de motorkap. Beyoncé heeft iets met auto’s, ze bezit zelf een indrukwekkende collectie, maar ze houdt er ook van om auto’s te slopen. In liefst zes videoclips is ze te zien terwijl ze auto’s vernielt met honkbalknuppels of met explosieven. Zoals in ‘Lemonade’: daarin is ze een wraaknemende supervrouw.

De laatste keer echter dat ze bovenop het dak van een auto zat, was in de videoclip van ‘Formation’, een protestsong tegen politiegeweld. Ze liet toen een politiewagen onder haar gewicht naar de bodem zinken. Dat was precies een jaar geleden: toen ze optrad tijdens de Super Bowl. Ook dat optreden was sterk politiek getint. Ze was in het zwart gekleed, verwees naar de Black Panthers en andere burgerrechtenactivisten. Dat was dapper.

En nu? Terwijl inmiddels overal ter wereld mensen paniekerig demonstreren tegen de Amerikaanse duivel, en daar hun identiteit aan koppelen, gaat zij juist in bloemetjes gehuld.

Die bloemetjes zijn niet alleen zoet. Als mensen op autodaken klimmen is er vaak wat aan de hand. Ofwel ze zijn boos, denk aan straatrellen. Ofwel ze zijn blij, denk aan feeststoeten. Beyoncé is hier een beetje van beide, denk ik.

Ook in de openingscène van de film La La Land klimmen mensen die in de file staan op autodaken om te dansen. Vertier tegen de stagnatie. Het is een vrolijke film, met mooie kleurtjes — in die zin lijkt het op Beyoncés zoete fotoshoot. Maar het is ook een nostalgische, escapistische film, vol verwijzingen naar het Hollywood-verleden, zonder nieuw verhaal. Symbolisch voor de ideeënarmoede, de stagnatie, die je ook in de politiek ziet – daar ga je de oorlog niet mee winnen.

Met die impotentie contrasteert Beyoncé. Haar zwangerschapsfoto’s zijn een ode aan het artistieke scheppen, aan creatieve vruchtbaarheid. Zonder de duivel te noemen, vormt het een sterk protest. Maak iets.

Arjen van Veelen