Hoe ontwerp je een leven dat werkt?

Column Ben Tiggelaar Hoe stippel je je eigen carrièrepad zo goed mogelijk uit? Dat vraagt Ben Tiggelaar zich deze week af.

Foto NRC

Een master kiezen, een studie, een middelbare school. Onze vier dochters zijn op dit moment allemaal druk bezig met hun toekomst. En daarom geef ik hun komende week een boek cadeau. Dat boek is Designing your life (Ontwerp je eigen leven, heet de vertaling) van Bill Burnett en David Evans. Het is gebaseerd op de populaire collegereeks aan Stanford University die zij al vijftien jaar verzorgen. Hun aanpak is gebaseerd op ‘design thinking’, de manier waarop architecten, ontwerpers en kunstenaars oplossingen verzinnen voor lastige problemen. Vijf ideeën die mij aanspraken.

1. Begin met wat werkt. Ontwerpers die een nieuw product ontwikkelen kijken eerst wat al goed werkt aan bestaande producten. Zo kun je ook naar werk kijken. Bij welke activiteiten voel je echte betrokkenheid en vergeet je de tijd? En wat zijn de werkzaamheden waar je energie van krijgt? Houd dat een tijdje dagelijks bij. Wat deed je, met wie, in welke omgeving en wat zorgde ervoor dat het werkte?

2. Meer ideeën is beter. Hoe meer ideeën je verzamelt, bijvoorbeeld voor een toekomstige baan, hoe groter de kans dat er iets waardevols bij zit. Leuke tip: maak een mindmap met vrije associaties. Kies een activiteit die voor jou werkt (zie punt 1) en noteer vervolgens alle dingen die daarbij passen. Vind je presenteren leuk, denk dan aan: publiek, plaatjes maken, interactie. En vanuit deze woorden associeer je weer verder. Omcirkel daarna wat je het meeste aanspreekt. Zo bedenk je banen die bij jou passen.

3. Prototyping. Ontwerpers willen hun ideeën graag snel, goedkoop en vrijblijvend testen. Hoe doe je dat met een loopbaan? Burnett en Evans zeggen: begin met het interviewen van mensen die al doen wat jij zou willen. Gebruik je netwerk - of Google - om ze te vinden en praat met hen. Zit er iets bij dat je aanspreekt, probeer dan een dag mee te lopen. Bevalt dat, probeer het werk dan écht uit. Als vrijwilliger, stagiair of parttimer.

4. Gebruik je intuïtie. Voor ontwerpers is gevoel een belangrijke raadgever. Bij loopbaankeuzes is de truc om bij een serieuze optie te doen alsof je de keuze al hebt gemaakt. Wil je arts worden, stel je dan drie dagen lang voor dat je dit al bent. Loop door de gangen van een school of kantoorgebouw en verbeeld je dat je in het ziekenhuis bent. Probeer zo te voelen of deze keuze bij je past. Neem daarna drie dagen pauze en voel dan de volgende baan.

Lees ook Ben Tiggelaars column van vorige week: Burn-out: beroepsziekte nummer één

5 Fouten bestaan niet. Ieder succesvol product of bedrijf in onze leefwereld bestaat alleen omdat er in het ontwikkelingsproces talloze opties zijn bedacht en getest die niet werkten. Fouten zijn dus noodzakelijk om vooruitgang te boeken. Je maakt je fouten productief door ze te noteren in een logboek en te analyseren als leermomenten. Gebruik de lessen daarna als input voor je volgende stap.

Lieve dochters, studie- en loopbaankeuzes zijn lastig. Betrokken ouders zijn handig (echt!). Maar een goed boek helpt ook. En voor wie niet van lezen houdt: tik vandaag even Burnett, Evans en Stanford in bij YouTube. Ook leuk voor volwassen zonen en dochters.

Ben Tiggelaar is gedragsonderzoeker, trainer en publicist. Hij schrijft elke week over management en leiderschap.