Longreads

De verzekeringsman die een groot muziekmysterie oploste

Muziekgeleerden proberen al decennia het raadsel achter de Enigmavariaties te ontrafelen.

Foto Koen van Weel / ANP

In de sport stikt het van de prachtige underdogverhalen. Leicester City dat kampioen van Engeland wordt, Roger Federer die na maanden blessureleed totaal onverwacht zijn achttiende Grandslamtitel binnensleept. Maar ook elders gaan totale outsiders wel eens met de eer strijken. Neem bijvoorbeeld het verhaal van de Amerikaanse verzekeringsman Bob Padgett, die claimt dat hij één van de grootste mysteries in de klassieke muziek heeft opgelost. In deze longread van New Republic lees je zijn verhaal.

We hebben het over het raadsel achter de Enigmavariaties, een muziekstuk uit 1899 van de Britse componist Edgar Elgar. De compositie bestaat uit een centraal thema en veertien variaties die daarop zijn gebaseerd. En nóg een element, onthulde Elgar bij de eerste uitvoering van het stuk. Een mysterieuze melodie die perfect in harmonie is met alle veertien variaties - maar nooit gespeeld wordt. Wat die melodie is, heeft Elgar voor zijn dood in 1934 nooit onthuld. Al meer dan een eeuw proberen beroepsmusici en gerenommeerde muziekgeleerden zijn geheim te ontrafelen.

Luister hier naar de Enigmavariaties:

Zo ook amateurmuzikant Padgett. De zonderlinge Californiër stuit in 2006 op de Enigmavariaties. Hij raakt compleet gefascineerd door het muzikale raadsel. Als snel besteedt Padgett elke vrije minuut die hij heeft aan het vinden van de oplossing. Zijn voortgang houdt hij bij op een blog.

Da Vinci Code

Padgetts zoektocht voert hem langs Maarten Luther en razend ingewikkelde codetalen, en uiteindelijk zelfs naar God. Stapje voor stapje ontrafelt hij de ingewikkelde geheimtaal in de Enigmavariaties, als ware hij acteur Tom Hanks in The Da Vinci Code. Totdat hij naar eigen zeggen de oplossing vindt. Niet zonder een keur aan sceptische muziekwetenschappers tegen zich in het harnas te jagen, die Padgetts bevindingen afdoen als de hersenspinsels van een geobsedeerde geest.

De levensmissie van Padgett is dan ook nog niet voltooid:

“Dat is pas zo als de geleerden het eindelijk met elkaar eens zijn over de oplossing. Ik denk dat ik nog zal moeten wachten tot 2034.”

Hij doelt op een verzegelde brief in het Elgar-museum, die op de honderdste sterfdag van de componist wordt geopend. Zou het antwoord erin zitten? Misschien - maar Elgar kennende, vermoedt Padgett dat het ook zomaar een nieuw raadsel zou kunnen zijn.

Lees hier de longread Breaking Elgar’s Enigma (4.100 woorden, leestijd 20 minuten).