De hoop van Frans rechts wankelt

François Fillon

In eigen kring klinkt de roep om een alternatief voor presidentskandidaat Fillon, na publicaties over de ‘spookbanen’ van z’n vrouw.

‘Ik ben kandidaat bij deze verkiezingen, ik zal tot het eind doorvechten”, zei François Fillon deze week strijdvaardig tegen zo’n tweehonderd verontruste parlementariërs van zijn partij.

Maar de presidentskandidaat van Les Républicains komt na onthullingen over ‘spookbanen’ van zijn vrouw verder in de problemen. Zijn kandidatuur lijkt onhoudbaar. In eigen kring zwelt de roep om een ‘Plan B’ aan.

Volgens het onderzoeksblad Le Canard enchaîné verdiende Penelope Fillon vanaf 1988 in totaal 830.000 euro als parlementair assistent van haar man en diens plaatsvervanger. Vrijwel niemand in hun omgeving wist dat ze die baan had.

In een interview van de Britse Telegraph uit 2007, waarvan de Franse publieke omroep donderdag videobeelden uitzond, zegt Penelope Fillon expliciet dat ze niet voor haar man werkt. „Ik ben nooit zijn assistente geweest [...] Ik heb me ook nooit met zijn communicatie beziggehouden”.

Oude breuklijnen aan oppervlak

De man die de meeste kansen leek te hebben om Marine Le Pen van het presidentschap af te houden, loopt zich nu vast in een web van beschuldigingen, die genadeloos mikken op zijn tot nu sterkste punten: eenvoud, eerlijkheid en onkreukbaarheid.

Hoewel de interne machtsstrijd bij Frans rechts in november met een succesvolle primaire en een publieke handdruk tussen Fillon en gedoodverfde kandidaat Alain Juppé leek te zijn beëindigd, komen oude breuklijnen weer aan de oppervlakte. Met een zwakke kandidaat, beseffen partijgenoten, kunnen op papier gewonnen verkiezingen ook verloren worden.

Een parlementslid dat tijdens de voorverkiezing nog Sarkozy steunde, opende het vuur. De uitkomst van de primaire is „achterhaald”, zei Georges Fenech. Hij riep zijn partij op Fillon snel te vervangen. Onverstoord campagne blijven voeren voor Fillon is als „het orkest op de Titanic, zei hij. „We zijn bezig te zinken.”

Een steunpilaar van Juppé, Philippe Gosselin, riep de oud-premier op zich beschikbaar te houden om „het stokje over te nemen”. Juppé, die in november onverwachts in de tweede ronde van de voorverkiezingen door Fillon werd verslagen, loopt nog niet over van enthousiasme. „Ik zal nooit een plan-B zijn”, zei hij. Sommige partijgenoten vinden de 71-jarige Juppé bovendien te oud.

Het aantal onthullingen over de financiële huishouding van de Fillons neemt intussen toe. Le Monde en onlinekrant Mediapart publiceerden over een adviesbureau dat hij meteen na zijn vertrek als premier in 2012 oprichtte en dat nog steeds bestaat. Hij verdiende met 2F Conseil in drie jaar 750.000 euro met wat lijkt op lobbywerk, onder andere voor een klant in Kazachstan. Een volledig overzicht ontbreekt maar de entourage van de met Vladimir Poetin bevriende Fillon ontkende voor de zekerheid dat hij ook geld uit Rusland kreeg.

Op steeds meer punten blijkt de aanvankelijke uitleg van Fillon over zijn echtgenote niet te kloppen. In een eerste interview zei hij vorige week dat zijn vrouw jaren gratis voor hem werkte, tot hij haar „in 1997” betaald in dienst nam. Volgens Le Canard begon het dienstverband al in 1988. Ook zei Fillon dat hij als senator twee van zijn kinderen voor specifieke „opdrachten” had betaald, „wegens hun competentie als advocaat”. In de tijd dat hij lid was van de Senaat (2005-2007) waren die kinderen nog niet afgestudeerd. Het ging volgens Le Canard om dienstverbanden. De studerende kinderen streken samen 87.000 euro op.

Fillon glijdt weg in peilingen

Fillon kiest de aanval. Hij spreekt van een „institutionele staatsgreep [...] afkomstig van links”. Zijn medewerkers suggereren dat de explosieve informatie uit het Élysée komt. Volgens Sarkozy’s vertrouweling Eric Ciotti proberen mensen rond president Hollande de partijloze oud-minister Emmanuel Macron dusdoende een steuntje in de rug te geven. Mocht dat zo zijn, dan lijkt dat te werken. Fillon gaat in peilingen onderuit. Niet hij, maar de partijloze Macron zou volgens bureau Elabe met Le Pen de tweede ronde halen.