De Belgische tweeling die niet Belgisch bleek

Pas een kleine twee jaar geleden werd duidelijk wanneer en waar Ed van der Elskens ‘Belgische’ tweeling werd gefotografeerd.

„Tweeling, België, 1968” luidt het bijschrift van deze foto van twee aandoenlijke roodharige meisjes in de catalogus van de grote Ed van der Elsken-tentoonstelling in het Stedelijk Museum, De verliefde camera. Op de expositie zelf is de foto niet te zien.

Onder die titel was de foto ook meer dan twintig jaar lang opgeslagen bij het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam, dat de Van der Elsken-archieven beheert. Tot in april 2015 op de Facebookpagina van het museum zich een man uit IJsland meldde: hij wist zeker dat de foto in Reykjavik was genomen. Als bewijs had hij een oude ansichtkaart, waarop de locatie van de foto overduidelijk te herkennen is.

De ansichtkaart

Hoe heeft het misverstand de wereld in kunnen komen? Van der Elsken bewaarde zijn dia’s niet altijd chronologisch. „De foto van de twee meisjes is in een van Van der Elskens thematische selecties terecht gekomen”, zegt Martijn van den Broek, hoofd collecties van het Fotomuseum. De naam van de map: „Selecties, please.” Iemand bij het museum heeft op basis van het straatbeeld aangenomen dat de foto in België was gemaakt, en plaatste hem in een van de jaren dat Van der Elsken daar fotografeerde. Van der Elsken was alleen in 1970 in IJsland, op doorreis naar Groenland. Hij maakte er slechts een handvol foto’s, waarvan deze volgens Van den Broek de enige goede is.

Tijdens de discussie die zich ontspon op Facebook, meldde zich ook iemand die de meisjes – inmiddels natuurlijk vrouwen – kende, en recente foto’s liet zien. Ze bleken geen tweeling te zijn. Omdat Van den Broek niet meer met zekerheid durfde te stellen dat het wel zusjes zijn, werd het nieuwe onderschrift: „Meisjes, Reykjavik, IJsland, 1970.”