Van Rompuy: ‘Trump is een gevaar voor de wereld’

Herman Van Rompuy Deze vrijdag zijn de Europese regeringsleiders bijeen op Malta. De Amerikaanse president Trump is er niet bij, maar zijn naam is wel op ieders lippen. Europa moet nu geen angst tonen, zegt voormalig EU-president Herman Van Rompuy.

Foto Guiseppe Lami / EPA

Nog nooit dreigde er zó veel gevaar voor de Europese Unie, waarschuwt de president van de Europese Raad, Donald Tusk. Volgens hem hoort de Amerikaanse president Trump thuis in het rijtje bedreigingen, naast IS-terroristen, de onberekenbare Poetin en het „assertieve” China. Hoog tijd dus om „onze eenheid” te tonen, vindt Tusk die Europa’s regeringsleiders vrijdag in Malta ontvangt voor een speciale Top.

„Een emotionele uithaal, het is niet mijn stijl,” zegt voormalig EU-raadspresident Herman Van Rompuy over de uitspraken van Tusk door wie hij in 2014 werd opgevolgd. De Belg Van Rompuy stond bekend om zijn ‘rustige vastheid’, een voorzichtig manoeuvrerende rasdiplomaat. Tusk, de Pool, is van de ‘grote woorden’.

Laat ‘Brussel’ zich niet te veel provoceren door Trump?

Van Rompuy: „Iedere vogel zingt zoals-ie gebekt is. Tusk heeft meer zin voor drama dan ik. Toch is zijn felle reactie grotendeels terecht. Je móet als Europa zeggen waar het op staat, na het zoveelste decreet van Trump dat haaks staat op onze Westerse normen en waarden. Doe je dat niet, dan toon je je zwakte.”

Vreest u Trump?

„Trump is een gevaar voor de wereld. Voor het westen in het algemeen. We zitten in een storm. We zijn het met de Verenigde Staten niet eens over China, niet over Rusland, niet over de NAVO, niet over vrijhandel. Waarover zijn we het nog wél eens?”

Kan de clash met Trump ook iets positiefs betekenen: de EU bijvoorbeeld meer hecht maken?

„U bedoelt: never waste a good crisis? (Hij wuift de gedachte met een spottende blik weg). Nee, dit is gewoon een zeer ernstige situatie. Europa’s grootste bondgenoot zegt: ‘Ik hoop dat u uit elkaar valt!’ Trump juicht de Brexit toe en hoopt op meer ‘exits’. Deze situatie is ongekend.”

Wat is uw ultieme angst?

„Trump is opperbevelhebber van het machtigste leger ter wereld. Obama was een president die zich liet overtuigen door experts. Maar als er binnenkort onder Trump een oorlogscrisissituatie uitbreekt, dan heb je iemand aan de knoppen die aantoonbaar niet de capaciteit heeft van luisteren en het nemen van evenwichtige beslissingen. Het risico op ongelukken is groot.”

Hoe ga je om met een onberekenbaar leider als Trump?

„De grote ongerustheid is terecht, maar dat betekent niet dat je Trump moet isoleren. Je moet voet aan de grond krijgen in zijn regering, waar niet iedereen hetzelfde denkt, en in het Amerikaanse Congres. Zo heb je kans op damage control. Diplomatiek blijven, dus, ook al maakt Trump het de Europeanen niet gemakkelijk.”

Trump is populair bij veel Europese populisten die onverkozen Europese bureaucraten – zoals ook u, tot 2014 – wantrouwen. Begrijpt u die onvrede?

„Mijn opdracht als EU-president was: de Griekse crisis oplossen, de eurozone redden. Dat is me gelukt. Daarna veranderde de wereld snel. Ligt het aan ‘de onverkozen eurocraten’? In de EU-landen zélf zijn er mij dunkt genoeg problemen met politici die wél zijn verkozen. Kijk naar Nederland: het wantrouwen in jullie politiek, dat is indrukwekkend. En dan druk ik me nog voorzichtig uit. Kijk ook naar Frankrijk wat daar gebeurt met de opmars van Marine Le Pen. De vertrouwenscrisis dijt zich helaas uit over álle Westerse democratieën.”

Vinden de leiders vrijdag op Malta één bezielend verhaal?

„Ik ben optimist en van één ding overtuigd: ook al wil Trump het, de EU zal niet imploderen. We hebben geen andere keus dan de Unie.”