Column

Terrorist

Het nobele principe dat alle mensen gelijk zijn, ongeacht hun ras, religie of herkomst, is een relikwie aan het worden uit inmiddels lang vervlogen, onschuldige tijden. Dat gaat sluipenderwijs, zonder dat wij ons er werkelijk bewust van zijn. Het gaat niet om decreten en wetten, maar om de manier waarop wij over de dingen praten. Ik zal een voorbeeld geven.

Als een jongen met een Tunesische achtergrond met een vrachtwagen de Boulevard des Anglais van Nice of een kerstmarkt in Berlijn op rijdt en meerdere mensen doodt, is dat een gebeurtenis die dagenlang het nieuws beheerst. Hoewel beide daders niet bepaald bekend stonden om hun toewijding aan de islam, wordt er geen moment aan getwijfeld dat het terroristische aanslagen betreft die ideologisch gemotiveerd zijn. Er wordt van de moslimgemeenschap geëist dat ze expliciet afstand nemen van deze wandaden. Hoewel het daden betreft van eenlingen, vormen de aanslagen aanleiding om de meest verregaande conclusies te trekken over de fundamentele gewelddadigheid van de geradicaliseerde islam, om de noodtoestand uit te roepen en om strijdlustig op televisie te verklaren dat de vrije westerse wereld in oorlog is.

Deze week drong Alexandre Bissonnette, een 27-jarige blanke jongen, een moskee binnen in Quebec en schoot zes moslims dood die daar aan het bidden waren. Het was een terroristische aanslag die zonder enige twijfel ideologisch gemotiveerd was. De dader heeft zich laten inspireren door het gedachtegoed van Trump en Le Pen.

De kranten brengen het nieuws braaf, zonder het pannetje met verontwaardiging te laten overkoken. Je had het ook zomaar kunnen missen als je even twee dagen geen krant had gelezen. Inmiddels is het alweer bijna vergeten. Het zal het jaaroverzicht waarschijnlijk niet halen.

De kop boven het vervolgbericht in deze krant, baken van nuance, luidde: ‘Schutter in Quebec is fan van Trump en Le Pen.’ Dat zeggen ze van moslims nou nooit. Die zijn geen ‘schutters’, maar levensgevaarlijke terroristen. En die zijn geen ‘fan’ van Abu Bakr al-Baghdadi, zoals je ook fan van Gerard Joling kunt zijn, een beetje meelijwekkend maar op zich onschuldig, nee, die zijn geradicaliseerd in het gedachtegoed van IS.

Waarom wordt er van de levensgevaarlijke terrorist Alexandre Bissonnette niet gezegd dat hij is geradicaliseerd in het extremistische gedachtegoed van gevaarlijke fascistoïde anti-islampartijen? Alleen omdat hij blank is? En waarom vragen we Geert Wilders, de verklaarde bewonderaar van Trump en de bondgenoot en vriend van Le Pen, niet om expliciet afstand te nemen van deze misdaad? Waarom trekken we niet de conclusie dat het rechts populisme een gewelddadige ideologie is die niet valt te verenigen met de principes van onze rechtsstaat? Waarom roepen we de noodtoestand niet uit en verklaren wij niet dat de vrije rechtsstaat in oorlog verkeert met de rechtse populisten?

Dit waren retorische vragen. Ik zeg niet dat we dat ook allemaal zouden moeten doen. Het is een teken van beschaving dat wij Trump, Le Pen en Wilders het volste recht gunnen om hun opvattingen te uiten, ook al zijn het niet de onze, en dat wij hun niet de schuld van een zesvoudige moord in de schoenen schuiven. Maar dan moeten we het omgekeerde ook niet doen. Dan moeten we dezelfde beschaving opbrengen als een persoon met een islamitische achtergrond een misdrijf begaat.

Wat de asymmetrie tussen de reacties op islamitisch en anti-islamitisch gemotiveerde aanslagen duidelijk maakt, is vooral dat onze westerse samenlevingen hopeloos gepolariseerd zijn geraakt en dat we in feite, bewust of onbewust, al lang partij hebben gekozen.

Ilja Leonard Pfeijffer is schrijver en dichter.