Commentaar

Noodklok gezagsapparaat stemt ongerust en cynisch

Alarm uit het openbaar bestuur, met de stembus en een coalitievorming in zicht. Namens het opsporingsapparaat en het lokale bestuur waarschuwen de burgemeester van Den Haag, Van Aartsen, en de voorzitter van het college van procureurs-generaal, Bolhaar, dat het gezag een ‘onoverbrugbare afstand’ ten opzichte van de criminaliteit dreigt op te lopen. Als er tenminste niet een miljard euro extra wordt uitgegeven. Dat vertaalt zich dan in 4.500 extra politiemensen in 2025, onder wie 700 wijkagenten. Maar vooral ook in nieuwe tactische rechercheurs, terreurbestrijders, forensische specialisten, experts cybercrime en financiële analisten. Het gemiddelde niveau moet van mbo naar hbo. Eigenlijk moet álles op een hoger niveau: uitrusting, opleiding, expertise, kwaliteit. En dan moet de organisatie ook ‘wendbaarder’ worden, meer extern gericht en diverser, waarbij het gevreesde woord ‘cultuurverandering’ valt. De gezagdragers schuwen grote woorden niet. Zonder extra geld krijgt de criminaliteit ‘vrij spel’. Het tempo waarin de criminaliteit de afgelopen jaren professioneler werd zou ‘enorm’ zijn.

Nu is het altijd te prijzen als er klare taal wordt gesproken. Maar gevoelens van teleurstelling en enig cynisme laten zich ook moeilijk onderdrukken. Hoe kunnen politie en OM de aansluiting met de barre werkelijkheid zo drastisch zijn verloren? En hoelang wist men dit al, zonder dat er maatregelen werden genomen. Of was daar politiek en budgettair misschien onhaalbaar? En lag de prioriteit te veel bij de kolossale, kostbare en moeizame reorganisatie van de politie tot één korps? Terwijl intussen ook terreuraanslagen dienden te worden voorkomen, vluchtelingen toegelaten, de MH17-vliegramp onderzocht en het dagelijkse werk ook moest gebeuren?

Politie en OM hebben behalve een grote kwalitatieve ook een absolute achterstand opgelopen. Of zoals in het bijbehorende stuk ‘Een robuuste en toekomstgerichte politie’ staat: „We kunnen met zekerheid zeggen dat een aanzienlijk deel van de criminaliteit zich buiten het blikveld van OM en politie afspeelt”. En van wat wel wordt gezien wordt een „een aanzienlijk deel te mager opgepakt” of „blijft geheel ongemoeid”. Wat wel het ‘handhavingstekort’ wordt genoemd dekt een praktijk af waarin complete delictsoorten (voertuigcriminaliteit) worden genegeerd, honderdduizenden aangiften worden ‘weggescreend’ of tot 96 procent van de aangiften (internetfraude) niet in behandeling wordt genomen. Geen expertise, geen capaciteit, geen tijd. Dat is een treurig en onacceptabel resultaat voor een kabinet dat, hoe effectief het op andere terreinen ook ingreep, rechtshandhaving ernstig heeft laten versloffen.