Merkel en Erdogan wisselen vooral stekeligheden uit

Bezoek Bondskanselier Angela Merkel moest in Ankara de verkilde Duits-Turkse relatie verbeteren. Uit de felle reactie van Erdogan blijkt dat dit niet echt is gelukt.

Foto Kayhan Ozer/AFP

Het werkbezoek van de Duitse bondskanselier Angela Merkel aan de Turkse president Recep Tayyip Erdogan is woensdag in gespannen sfeer verlopen. Het eerste bezoek van Merkel aan Turkije sinds de mislukte staatsgreep van vorig jaar zomer was bedoeld om de verkilde relatie tussen beide NAVO-landen te verbeteren. Maar tijdens een gezamenlijke personferentie in het presidentiële paleis in Ankara leek dat niet te zijn gelukt.

Op een vraag van een journalist over de geplande grondwetswijziging in Turkije, die bedoeld is om de macht van de president drastisch uit te breiden, zei Merkel te hopen dat de democratie in het nieuwe systeem is gewaarborgd. „In een tijd van grote politieke onrust moet er alles aan gedaan worden om de scheiding der machten en bovenal de vrijheid van meningsuiting en de sociale diversiteit te beschermen”, aldus de bondskanselier. Ze benadrukte de persvrijheid aan de orde te hebben gesteld tijdens haar tweeënhalf uur durende gesprek met Erdogan.

„Oppositie maakt deel uit van de democratie.”

De Turkse president reageerde geprikkeld. Hij zei dat de oppositie leugens verkocht over het presidentiële systeem, waarin volgens hem wel degelijk sprake is van een scheiding tussen de uitvoerende, de wetgevende en de rechterlijke macht. Het nieuwe systeem zal er alleen voor zorgen dat de uitvoerende macht sneller besluiten kan nemen, aldus Erdogan.

De twee toonden zich eensgezind over de noodzaak samen te werken in de strijd tegen terrorisme. Maar toen Merkel de term „islamistisch terrorisme” gebruikte, reageerde Erdogan fel. „Als islamitische president vind ik het gebruik van die term onacceptabel. Die mag men niet gebruiken, want de islam en terrorisme zijn onverenigbaar. Islam betekent vrede.”

Merkel antwoordde dat ze een onderscheid maakt tussen ‘islam’ en ‘islamistisch’. Tegelijkertijd stelde ze dat de vrijheid van religie haar „zeer veel waard” is. „Ik zie het als onderdeel van de democratie en ook in Duitsland moeten we er alles aan doen zodat moslims hun geloof in vrijheid kunnen beoefenen.”

Merkels scherpe opstelling was opmerkelijk en leek een reactie op de kritiek in eigen land dat ze zich te meegaand opstelt tegenover Erdogan om de vluchtelingendeal tussen Turkije en de EU niet in gevaar te brengen – met het oog op de naderende parlementsverkiezingen.