Tusk: Trump bedreigt de EU net als IS, Rusland en China

Europa en de VS Europees ‘president’ waarschuwt EU-regeringsleiders voor de nieuwe Amerikaanse president.

Tusk (L) met de Franse president Hollande Foto: AFP Photo/Etienne Laurent

De pas aangetreden Amerikaanse president Trump is „een bedreiging” voor de Europese Unie, waarop niet lichtvaardig, fatalistisch of slaafs gereageerd mag worden. Dat heeft Europees ‘president’ Donald Tusk dinsdag gezegd, in wat wordt gezien als de felste Europese reactie sinds het aantreden van de Amerikaanse president.

„In een wereld vol spanningen en confrontatie moeten de Europeanen moed, volharding en politieke solidariteit tonen. Zonder dat zullen we niet overleven”, schrijft Tusk aan Europese regeringsleiders, in een brief waarin hij de agenda uiteenzet voor de EU-top op Malta, vrijdag.

In één adem met Trump noemt de Poolse oud-premier China („assertief”), Rusland („agressief”) en de „radicale islam” als uitdagingen „die gevaarlijker zijn dan ooit tevoren”. Maar Trump „in het bijzonder” plaatst de EU in een moeilijke situatie „met een nieuwe administratie die zeventig jaar Amerikaans buitenlandbeleid in twijfel lijkt te trekken”. „We kunnen ons niet overgeven aan hen die de transatlantische band willen verzwakken of ontkrachten.”

In zijn eerste tien dagen als president heeft Trump de verhoudingen met de rest van de wereld op scherp gezet. Hij zegde onder meer handelsverdragen op en kondigde een omstreden inreisverbod af. Daar kwam dinsdag een frontale aanval op Duitsland bij. Trumps handelsadviseur Peter Navarro zei dat Berlijn andere EU-landen en de VS „uitbuit’’ met de „duidelijk ondergewaardeerde euro”. Hij noemde de Europese munt „een impliciete D-Mark”.

Lees ook onze analyse van de uitspraak van Navarro: Aanval op ‘D-mark’ nieuwe stap in Trumps offensief

Bondskanselier Merkel wees de kritiek meteen van de hand: de Europese Centrale Bank (ECB), die over de Europese munt waakt, is onafhankelijk, „en daarom kan en wil ik aan de huidige situatie niets veranderen’’. Tegengas kwam ook van het bedrijfsleven en denktanks. „Navarro zit ernaast. Zonder Duitsland zou de euro nog veel zwakker zijn”, twitterde Marcel Fratzscher van het Deutsche Institut für Wirtschaftsforschung (DIW).

Twitter avatar MFratzscher Marcel Fratzscher #Trump ’s trade adviser misses the point: Euro is not “implicit D-Mark”,would be much weaker without Germany https://t.co/yIQLe7T0D1 via @FT

Nog een teken van de oplopende spanningen in de Duits-Amerikaanse verhoudingen: de woorden van sociaal-democraat Martin Schulz, oud-voorzitter van de Europarlement en nu Merkels rivaal bij de verkiezingen in september. „Wat Trump doet is on-Amerikaans’’, zei hij. Trump loopt „met de slopersbal” door de internationale waardengemeenschap.

In zijn brief haalt Tusk ook fel uit naar populisten, die het „xenofobe sentiment” voeden, en naar „pro-Europese elites”, die voor „populistische argumenten” dreigen te bezwijken. Hij verwerpt het idee dat het tij gekeerd kan worden door de EU op een lager pitje te zetten, laat staan door, zoals de Britten, op te stappen. „Het uiteenvallen van de EU zal niet leiden tot het herstel van mythische, volledige soevereiniteit, maar tot echte, feitelijke afhankelijkheid van de grote supermachten: de VS, Rusland en China. Alleen samen kunnen we waarlijk onafhankelijk zijn.”

Volgens Tusk moeten EU-leiders „assertieve en spectaculaire stappen nemen” om de „collectieve emoties” tot bedaren te brengen. Volgens de Pool wordt te gemakkelijk vergeten dat de EU is gebouwd op de ruïnes en verschrikkingen van WO II. „Laat ons de moed hebben om trots te zijn op onze eigen prestaties, die van ons continent de beste plek op aarde hebben gemaakt. Laat ons de moed hebben om in verzet te komen tegen de retoriek van demagogen.”