Stemmen op 15 maart volledig met de hand geteld

verkiezingen

Bij de komende Tweede Kamerverkiezingen wordt geen gebruik gemaakt van software. Die is te makkelijk te hacken.

Uit vrees voor kwaadwillende hackers heeft het kabinet besloten dat de stemmen bij de aankomende verkiezingen volledig met de hand geteld gaan worden. Minister Plasterk van Binnenlandse Zaken (PvdA) maakte dat woensdag bekend in een brief aan de Tweede Kamer.

„Er mag geen enkele schaduw boven de uitslag van de komende Tweede Kamer verkiezingen hangen”, schrijft het ministerie van Binnenlandse Zaken in een persbericht. „Daarom wordt de programmatuur van de Kiesraad uit voorzorg niet gebruikt bij deze verkiezingen.”

RTL Nieuws bracht deze week naar buiten dat de software waarmee de stemmen worden geteld onveilig en zeer gemakkelijk te hacken is. Het gaat om programmatuur die de stemmen van Nederlandse kiezers in verschillende regio’s bij elkaar optelt. Kwaadwillenden zouden in staat zijn een partij naar believen meer of minder zetels te geven.

„Langer wachten met het besluit zou er alleen toe leiden dat de publicaties over de betrouwbaarheid blijven aanhouden, met als risico dat het vertrouwen in de uitslag erodeert”, schrijft de minister in zijn brief.

Hoe de verkiezingen verlopen

De berekening van de totaaluitslag van de verkiezingen verloopt in vier stappen, waarvan er drie afhankelijk zijn van de software die nu bekritiseerd wordt. De eerste stap is het handmatig tellen, na het stemmen met het rode potlood, van de papieren stembiljetten. De uitkomst daarvan wordt op de verkiezingsavond door leden van het stembureau op papier bij de gemeente afgegeven. Stap twee is dat de gemeente berekent hoeveel stemmen er in totaal in die gemeente zijn uitgebracht en op welke partijen en kandidaten.

De gemeenten vallen weer onder een van de twintig kieskringen in Nederland. Stap drie is dat de stemmen voor deze kieskringen berekend worden. Voorheen brachten de gemeenten hun stemmen naar de kieskringen middels een USB-stick of de gewraakte software, nu gebeurt dat op papier. De vierde en laatste stap is dat de Kiesraad de stemmen van de twintig kieskringen bij elkaar optelt en aan de hand daarvan de totaaluitslag en de zetelverdeling bepaalt. De laatste drie stappen moeten nu met de hand worden gedaan.

‘Geen vertraging’

Volgens een woordvoerder van minister Plasterk zal het tellen van de stemmen – in ieder geval op de verkiezingsdag zelf – geen vertraging oplopen. Op de avond van de verkiezingen wordt een voorlopige uitslag gegeven; dat is de uitslag op partijniveau. Volgens de woordvoerder zal dit proces niet veel vertraging oplopen. De voorkeurstemmen voor verschillende kandidaten zijn dan nog niet geteld.

Wat volgens de woordvoerder wel „arbeidsintensiever” wordt, is het definitief vaststellen van de uitslag door de Kiesraad, als ook de voorkeurstemmen geteld moeten worden. Dat gebeurt in de week na de verkiezingen. Wettelijk is vastgesteld dat op de achtste dag na de verkiezingsdag de nieuwe Kamer geïnstalleerd wordt. Daarvoor moeten de stemmen definitief geteld worden. „Dat moet nu allemaal handmatig en dat kost meer tijd. Er wordt nog naar gekeken hoe we dat precies gaan vormgeven.”

Minister Plasterk schrijft aan de Tweede Kamer dat alle gemeenten woensdag zijn geïnformeerd over het besluit. Later wordt besproken hoe het stemmingsproces precies moet verlopen.