Mariniers ondervraagd over bevrijdingsactie De Punt

Proces tegen de Staat

Nederland heeft effectief onderzoek naar beëindiging treinkaping van 1977 ‘nagelaten’, aldus de rechter.

Dat moet nu alsnog.

Chris Uktolseja, broer van kaper Hansina, met advocaat Liesbeth Zegveld Foto Remko de Waal / ANP

De mariniers die betrokken waren bij de gewelddadige beëindiging van de treinkaping bij De Punt, in 1977, moeten worden gehoord. Dat heeft de Haagse rechtbank woensdag geoordeeld. Het is voor het eerst dat mariniers zullen worden ondervraagd over de toedracht van de bevrijdingsactie. Het verweer van de staat dat de zaak zou zijn verjaard noemt de rechter „onaanvaardbaar”.

Negen gewapende Molukse jongeren kaapten in mei 1977 een intercity van Assen naar Groningen met aan boord zo’n vijftig passagiers. Onderhandelingen liepen spaak. Bij de bevrijding kwamen twee gijzelaars om en zes kapers. De nabestaanden van kapers Max Papilaja en Hansina Uktolseja spanden een zaak aan tegen de staat: zij zouden ongewapend zijn geëxecuteerd.

Volgens de rechter heeft de staat „nagelaten” om effectief onderzoek te doen terwijl zij daar onder internationaal recht wel toe was verplicht. Getuigen werden niet gehoord, documenten verdwenen achter slot en grendel. Daardoor kan de toedracht rond de dood van de kapers volgens de rechtbank niet worden vastgesteld. Was die inderdaad onrechtmatig? De staat wordt gesommeerd om verdere documentatie te overhandigen, waaronder foto’s en transcripties van geluidsopnames uit de trein. De betrokken mariniers zullen achter gesloten deuren worden gehoord om hun identiteit te beschermen.

De opluchting is groot bij de tientallen toehoorders in de rechtszaal in Den Haag, het leeuwendeel familieleden van de kapers. „Dit is een begin om de waarheid boven water te krijgen”, zegt een neef van Hansina Uktolseja na afloop. „Maar we zijn er nog niet.” De families Papilaja en Uktolseja eisen schadevergoedingen, respectievelijk 20.000 en 17.500 euro.

De treinkaping bij De Punt is de langste uit de geschiedenis. De bevrijdingsactie werd wereldnieuws: straaljagers knalden door de lucht, explosieven gingen af, en de trein werd door sluipschutters met duizenden patronen bestookt. Te rechtvaardigen, zegt de rechtbank nu. De vraag is wat er gebeurde nadat de mariniers aan boord klommen om het karwei af te maken. Wanneer de zaak wordt hervat, zal de rechtbank later beslissen.