Filmportret Kieslowski leidt 10 delen Dekalog in

Het succes van Krzysztof Kieslowski's door de Tien Geboden geinspireerde Dekalog tijdens de filmfestivals van Venetie en Rotterdam en in de Nederlandse filmhuizen zou bijna doen vergeten dat de tien films van een klein uur oorspronkelijk voor televisie zijn gemaakt. De IKON begint zondag ze uit te zenden en begeleidt dat evenement met een inleidend filmportretje onder de titel Maskers af! en de uitgave van een boek met het complete scenario van de Dekalog (in samenwerking met International Theatre Bookshop).

Het boek en het filmportret door Wil van Neerven bevatten verschillende versies van hetzelfde interview met de Poolse regisseur door vertaler Benjamin Gijzel. De geschreven versie is uitgebreider, maar gepolijster. Vooral de mimiek en de kleine correcties van Kieslowski op de hem gestelde vragen maken het gefilmde interview interessanter. Van Neerven vulde de beelden van het vraaggesprek aan met filmfragmenten en met werkopnamen van een documentaire van de Duitse televisie. Die voegen weinig toe aan wat Kieslowski te melden heeft. In combinatie met de zware, enigszins moralistische gebiedende wijs van de titel Maskers af! doet de inleiding misschien zelfs een beetje afbreuk aan de naakte zeggingskracht van Kieslowski's meesterwerk.

Als Kieslowski meent dat de mensen geen tijd en energie meer hebben voor emoties, is dat al bijna een overbodige toelichting op de strekking van zijn filmcyclus. Daar dan nog eens de op zich zelf prachtige, woordloze dialoog tussen een meisje achter een raam en een duif achter plakken, is echt te veel van het goede.

Het kan misschien niet genoeg benadrukt worden dat Kieslowski in de Dekalog zoekt naar de moderne betekenis van de Tien Geboden als ethisch fundament van onze cultuur zonder op welke manier dan ook op te roepen tot een christelijk reveil of enige andere vorm van moralisme. De films zijn open moraliteiten, geen lesjes van de zondagsschool. In het interview zegt Kieslowski langzaam zijn interesse in de politiek te hebben verloren en in plaats daarvan het ware gezicht van de mensen te willen tonen, het gezicht dat ze laten zien als ze thuis zijn en de deur achter zich dichtgetrokken hebben. 'Misschien was het naoorlogse atheisme, dat ons veel vrijheid heeft verschaft, wel een valkuil', zo meent Kieslowski. Het lijkt een Poolse constatering, maar het feit dat de Dekalog buiten Polen meer waardering kreeg dan in eigen land, bewijst wellicht dat de uitspraak universeel herkend wordt.

Maskers af!, zondag, Ned.3, 21.50 - 22.20 uur, gevolgd door het eerste deel van Dekalog, 22.20 - 23.15 uur.