Te dik kind? Vooral niet over praten!

‘Ik praat liever niet over afvallen”, zei kinderarts Edgar van Mil uit Den Bosch een tijdje geleden in deze krant. Dat klonk een beetje eigenaardig. De kinderarts leidt namelijk een polikliniek die expliciet het Zorgpad Overgewicht Kinderen heet.

Wat is dat toch? Juliette Vasterman schreef eind vorig jaar voor NRC een hele serie over dikke kinderen, en steeds zeggen hun begeleiders hetzelfde. Zoals Leo van ’t Hof van het scholenproject WorkOutWijs. „Dit is niet de club van de dikkerdjes”, zei hij. „Dat wilden we absoluut niet, dat stigma.”

Dus om kinderen te laten afvallen moet je hun en hun ouders niet zeggen dat ze te dik zijn en moeten afvallen? Ja, precies. Het kan zelfs averechts uitpakken als kinderen of ouders weten dat ze te dik zijn. Onderzoek van psychologen geeft de praktijkmensen gelijk. „Aan ouders vertellen dat hun kind te dik is, daar moet je voorzichtig mee zijn”, zegt de Britse psycholoog Eric Robinson van de University of Liverpool aan de telefoon. Hij publiceerde drie weken geleden een studie in het wetenschappelijk tijdschrift Psychological Science. „Kinderen van wie de ouders wéten dat ze overgewicht hebben, zijn als tiener gemiddeld dikker dan als de ouders dat niet wisten. En dat is raar. Je zou denken dat alleen ouders die weten dat hun kind te dik is, er iets aan kunnen doen.”

Naar ouders die geen idee hadden van het overgewicht van hun kind hoefde Robinson niet lang te zoeken. Ongeveer de helft van de kinderen met overgewicht wordt door zijn ouders niet zo beschouwd. In een recent Nederlands onderzoek onderschatte zelfs 85 procent van de ouders het gewicht van het kind. Robinson: „Het klassieke idee is dat die onwetendheid verschrikkelijk is. Onze studie bestrijdt dat.”

Hij en zijn collega Angelina Sutin gebruikten twee langlopende studies naar opgroeiende kinderen en hun gewicht, in Australië en Ierland, met duizenden gezinnen. De psychologen zagen twee keer hetzelfde patroon. Neem twee jonge kinderen die allebei te dik zijn; het kind met ouders die zich daarvan bewust zijn, wordt vaker een dikke tiener. Dat kind heeft dan ook vaker gelijnd, en beschouwt zichzelf als dikker.

Dit effect is één keer eerder onderzocht. Toevallig was dat in Nederland, en het resultaat was hetzelfde. Onderzoeker Sanne Gerards van de Universiteit Maastricht: „Ik zou als ouder niet tegen mijn kind zeggen dat het te dik is.” Ouders die zich bewust zijn van het overgewicht van hun kind, zitten er vaak te veel bovenop, zegt Gerards. „Of ze gaan dingen verbieden.” Dan zeggen ze dat het kind geen koekje mag. „Ze hebben geen handvatten om iets tegen het overgewicht te doen.” Robinson denkt dat kinderen aan wie gezegd wordt dat ze te dik zijn, een „negatief lichaamsbeeld” hebben. En dat hangt samen met stress, depressie en ongezond lijnen.

Wat moeten ouders met een dik kind dan? Het antwoord rolde een paar jaar geleden uit een Amerikaanse studie. Als je je tiener regelmatig aanspoort om af te vallen, bestaat de kans dat je een kind kweekt dat vast of laxeermiddelen slikt. Bij de – schaarse! – ouders in de studie die geen gespreksonderwerp maakten van het gewicht van hun kind, gebeurde dat zelden. Eric Robinson: „Bewegen en gezond eten, dat is positief gedrag. Daar zou het over moeten gaan.”

Lees ook: Zo helpen Edgar van Mil en Leo van ’t Hof

kinderen met overgewicht.