Rekenkamer: politiek hindert UWV bij uitvoeren taak

Volgens de onderzoekers wisselt de politiek zo vaak van ambitie dat het UWV de veranderingen soms nauwelijks nog kan bijhouden.

Werkzoekenden bij het Werkplein van het UWV in Amsterdam. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Uitkeringsinstantie UWV heeft de afgelopen jaren in grote lijnen prima werk geleverd. Dat de organisatie niet altijd naar behoren functioneert, is voor een deel te wijten aan de politiek. Die wisselt zo vaak van ambities dat het UWV de veranderingen soms nauwelijks nog kan bijhouden, zo concludeert de Algemene Rekenkamer dinsdag.

De Rekenkamer merkt na onderzoek op dat het UWV tussen 2010 en 2015 te maken heeft gehad met “wisselende politieke ambities”, die “grote budgettaire gevolgen” hadden. Dat heeft de instantie “gehinderd” bij het uitvoeren van haar taken, zo oordelen de onderzoekers. In het rapport getiteld UWV, balanceren tussen ambities en middelen schrijven zij:

“Verschillende structuur- en wetswijzigingen hebben tot gevolg gehad dat het takenpakket van UWV meer dan eens veranderde. Ook heeft UWV in de afgelopen jaren te maken gehad met de invoering van een aantal nieuwe wetten en verschillende beleidswijzigingen.”

Als voorbeeld noemt de Rekenkamer onder meer de bezuinigingen die sinds 2012 zijn doorgevoerd, waarbij duizenden banen verdwenen. De bedoeling was dat het UWV nadien mensen met een WW-uitkering alleen nog digitaal zou helpen. In 2013 besloot de minister echter – eerst tijdelijk en toen permanent – budget vrij te maken om bepaalde doelgroepen persoonlijk te kunnen helpen.

‘UWV voert taak adequaat uit’

Ondanks al die veranderingen en bezuinigingen is het UWV er volgens de Rekenkamer - een onafhankelijk orgaan dat de overheid controleert - in geslaagd zijn kerntaken “adequaat uit te voeren”. De uitkeringsinstantie is de laatste jaren “sneller gaan keuren en verstrekt uitkeringen tijdig”, schrijven de onderzoekers. “Dat is geen geringe prestatie.”

“De toekomstbestendigheid van UWV is ermee gediend als (politieke) helderheid wordt geboden over de taak die aan UWV wordt opgedragen.”

Kritiek is er wel onder meer op de hoeveelheid informatie die het UWV aanlevert aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, onder meer over hoeveel de uitvoering kost. Die is volgens de Rekenkamer te beperkt om de organisatie goed te kunnen aansturen. “Het UWV zelf moet zijn feitelijke uitvoeringskosten beter kennen, zodat de minister een juist budget kan vaststellen”, vinden zij.

‘Geen tekenen van geldproblemen’

Ook is er volgens de Rekenkamer nog geen zicht op een “structurele balans” tussen de taken die het UWV moet uitvoeren en de middelen die het daarvoor heeft. Dat komt doordat het UWV een bezuiniging nog deels moet invullen en door de kosten die gepaard gaan met het verbeteren van de ICT. Er zijn echter geen signalen van een “ernstige onbalans op korte termijn”, stellen ze.

“Ondanks bezuinigingen hield UWV in de afgelopen jaren geld over en heeft 224 miljoen euro aan reserves opgebouwd. Daarmee verwacht men de komende drie jaar een sluitende begroting te kunnen realiseren.”

Het UWV is de afgelopen jaren regelmatig in het nieuws gekomen vanwege problemen. Met name de digitalisering van de organisatie verloopt moeizaam. Websites zoals werk.nl en mijnuwv kampen veelvuldig met storingen. Op die eerste site moeten honderdduizenden werkzoekenden hun uitkering aanvragen en verplichte sollicitaties en neveninkomsten melden.

Lees ook de reconstructie die NRC in 2014 maakte over de problemen: De crash was voorspeld – en hij kwam ook .