Niveau schooladvies varieert per eindtoets

Route 8 adviseert gemiddeld een lager niveau dan de andere twee toetsen. De IEP Eindtoets komt juist tot iets hogere adviezen.

Basisschoolleerlingen uit groep 8 van de Prinses Marijkeschool buigen zich over de Cito eindtoets. Foto Bart Maat/ANP

De diverse eindtoetsen voor groep acht van de basisschool geven verschillende uitkomsten over het niveau van een leerling. Dat schrijft staatssecretaris Sander Dekker (Onderwijs, VVD) aan de Kamer.

Dekker liet een analyse van de toetsresultaten van vorig jaar maken. Daarbij werden de drie eindtoetsen die scholen kunnen gebruiken vergeleken; de Centrale Eindtoets van Cito, de toets van Route 8 en de IEP Eindtoets. Hieruit blijkt dat Route 8 gemiddeld een lager niveau vervolgonderwijs adviseert dan de andere twee toetsen. De IEP Eindtoets komt juist tot iets hogere adviezen.

Scholen zijn verplicht om in groep 8 een eindtoets af te nemen bij de leerlingen. Dat gebeurt tegen het einde van het schooljaar, en niet meer zoals vroeger in februari of maart. In deze maanden geeft een juf of meester tegenwoordig het officiële schooladvies, niet op basis van één toets maar op basis van de ontwikkeling van een kind over zijn hele basisschoolcarrière. De eindtoets is hierdoor niet meer zo bepalend, maar heeft wel een belangrijke controlefunctie. Heeft de school het juiste advies gegeven?

Nu blijkt dus dat de uitkomsten van de toetsen verschillen. Dekker schrijft dat de leerlingen die de eindtoets van Route 8 hebben gedaan, lager scoren op taal en rekenen. En dat heeft, zo blijkt uit onderzoek, niets te maken met de achtergrond van leerlingen, „maar met (normerings-)verschillen tussen de drie eindtoetsen”.

Een lijn

Om de vergelijkbaarheid van de eindtoetsen te borgen, gaat een zogenoemde expertgroep de aanbieders ervan helpen de uitkomsten van de toetsen op één lijn te krijgen. De PO-Raad (basisschoolbesturen) is daar blij mee. „De toekomst van een kind mag natuurlijk niet afhangen van het type eindtoets dat een leerling maakt”, aldus een woordvoerder.

Dekker schrijft in zijn brief dat de drie toetsen allemaal dezelfde type adviezen moeten geven. Nu is vmbo-basis het laagste schooladvies dat uit de eindtoets van Cito en IEP kan komen. Kinderen die Route 8 doen, kunnen ook nog praktijkonderwijs geadviseerd krijgen, een niveau onder vmbo-basis. De staatssecretaris wil dat alle toetsen straks de adviescategorie ‘Praktijkonderwijs/vmbo-basis’ hebben. Daarnaast moeten de eindtoetsen ook tot een ‘dubbel’ advies kunnen leiden en twee typen onderwijs adviseren, bijvoorbeeld vmbo-t/havo.

Over de beveiliging rondom de eindtoets is de staatssecretaris kritisch. Niet alle basisscholen gaan even zorgvuldig om met de toets, schrijft hij. De controle (zijn er genoeg opgavenboekjes bijvoorbeeld) en de opslag (liggen ze op een veilige plek) kunnen beter.