16.468 kilometer op de motor om wereldverbeteraars te bezoeken

Interview

Max Wohlgemuth Kitslaar (33) reed 16.468 kilometer op zijn motor door Zuid- en Noord-Amerika om verhalen op te tekenen van bedrijven die werken aan een betere wereld. Zijn les: iedereen heeft goede ideeën. Wat telt is: dóen.

Foto Max Wohlgemuth Kitslaar

Nu gaat het gebeuren! Max Wohlgemuth Kitslaar, een jonge Nederlandse ondernemer, zat op het strand op Mallorca en sloeg een spannend reisboek dicht over een motortocht van Alaska naar Argentinië. Dát wilde hij ook. „Ik had genoeg van mijn werk. Mijn kat was net dood. Dit was het moment.”

Wohlgemuth Kitslaar, toen 31, postte het meteen op Facebook: ik ga op mijn motor in zes maanden van Zuid-Amerika naar New York rijden. Hij was even daarvoor gestopt bij online advertentiebedrijf Platform161 – al verdiende hij daar in de voorgaande zeven jaar soms wel 6.000 euro per maand.

Nu was er geen weg terug.

Vier maanden later, in februari 2015, stapte hij in de Chileense havenstad Valparaíso op zijn geliefde motor (een veertig jaar oude Italiaanse Moto Guzzi), om er 16.468 kilometer en vele avonturen verder op Times Square weer af te stappen.

Nu steken wel meer mensen het westelijk halfrond over per motor, auto, fiets of te voet. De Argentijnse revolutionair Che Guevara bijvoorbeeld, in 1952. Om er maar eentje te noemen. Maar Wohlgemuth Kitslaar onderscheidde zich met een extra missie: commerciële bedrijven bezoeken die werken aan een betere wereld.

De cruciale elementen van zijn reis bereidde hij goed voor, zoals de revisie van zijn motor en zijn budget. Met behulp van crowdfunding haalde hij vooraf 15.000 euro op. De rest organiseerde hij ter plekke: zijn eten, zijn slaapplaats en ook welke bedrijven hij ging bezoeken. „Veel ging via via.”

Dinsdagavond presenteert hij in Pakhuis de Zwijger in Amsterdam het boek dat hij schreef over zijn tocht: Tijd om te Schakelen. Een mix van foto’s, reisverhalen, persoonlijke fragmenten en – de hoofdmoot – bedrijfsprofielen. Het doel van dit alles: anderen inspireren om ook in actie te komen.

Che Guevara schreef in zijn memoires vooral over de enorme armoede en uitbuiting die hij onderweg tegenkwam in Latijns-Amerika. Jij kiest bewust voor de positieve verhalen. Waarom?

„Het slechte nieuws is al zo vaak verteld en is bovendien vertekend. Als het over Latijns-Amerika gaat, berichten media bijna alleen maar over drugs, geweld en corruptie. Óf over voetbal. Terwijl het in Mexico-Stad wemelt van de start-ups en de vroegere cocaïnestad Medellín zich heeft omgevormd tot het Silicon Valley van Colombia. Ik wilde die andere kant laten zien.”

En, hoe ging dat?

„Ik voelde me de hele reis zo licht als een veertje. Zoveel geweldige mensen kwam ik tegen. Types die hun mouwen opstropen en problemen oplossen. Bijvoorbeeld bij een organisatie genaamd Laboratoria in Lima, Peru. Zij leiden vrouwen uit de sloppenwijken op tot webontwikkelaar. Driekwart van de vrouwen vindt na afloop een baan bij bedrijven als LinkedIn, Google en IBM. En ze verdienen gemiddeld drie keer zoveel als voordat ze bij Laboratoria kwamen.”

Wat heeft dat voorbeeld jou geleerd?

„Dat je boosheid kunt omzetten in actie. De oprichters van Laboratoria, een jong stel, waren kwaad over het slechte onderwijs voor de armen in Peru. Ze besloten het daarom zelf maar te gaan doen. Drie jaar later hebben ze vier opleidingsinstituten in drie landen, een investering van bijna twee miljoen dollar én sprak Mariana, een van de oprichters, in een panel op Stanford University met president Obama en Mark Zuckerberg.”

Indrukwekkend. Maar dat zijn toch de uitzonderingen?

„Nee hoor. Ik ontmoette op mijn reis iedere dag wel iemand met een slim idee om dingen te verbeteren, al was het iets kleins. In Argentinië logeerde ik bij twee zussen, beiden juf. Ze wilden hun leerlingen bewust maken van het feit dat frisdrank slecht is voor hun gezondheid, en dat de plastic flessen schadelijk zijn voor het milieu. Binnen een week verzamelden de kinderen 6.000 flessen van de straat en bouwden daar een levensgroot speelhuis van.”

Wohlgemuth Kitslaar geeft toe dat hij geen uitvoerig onderzoek heeft gedaan naar de 32 bedrijven en projecten in zijn boek. Halen ze hun doelstellingen? Kloppen hun cijfers? Hij heeft het allemaal niet gecheckt. „Dat was ook niet de insteek. Ik liep een of twee dagen met een bedrijf mee. Mensen vertelden me vaak wel over de problemen waar ze tegenaan liepen, of over hun twijfels.”

Uiteindelijk kun je overal wel iets negatiefs in ontdekken, zegt hij, ook in initiatieven die zijn ontstaan uit de beste intenties. Maar het gaat om de balans. „Neem mijn motor. Een oldtimer, dus hij verbruikt meer benzine. Maar als ik op een gloednieuwe BMW zou rijden, had dat meer afstand gecreëerd tot de lokale bevolking en was het lastiger geweest om verhalen te verzamelen.”

Wat voor Wohlgemuth Kitslaar vooral telt is dat mensen in beweging komen. „Iedereen kan plannen maken. Het verschil is of je ze uitvoert. Als ondernemer geloof ik in de kracht van ondernemen, in de letterlijke zin van het woord: iets doen.”

Zelf kwam hij per ongeluk in het bedrijfsleven terecht. Ooit wilde hij advocaat worden, maar stapte van dat plan af toen hij als rechtenstudent zijn scriptie schreef in Argentinië. Gegrepen door het werelddeel volgde hij daarna een master Latijns-Amerikastudies, en deed onderzoek in Ecuador.

Eenmaal terug in Nederland had hij geld nodig om van te leven. Toevallig kwam hij op straat een vriend tegen die net een start-up was begonnen in online advertenties. Of hij mee wilde helpen. „De markt voor internetreclames explodeerde. Binnen een mum van tijd openden we kantoren in Berlijn, Stockholm en Madrid. En ik kreeg de kans om het bedrijf naar Latijns-Amerika te brengen.”

Wohlgemuth Kitslaar was terug op zijn geliefde continent, zijn droom leek uitgekomen. Maar toch knaagde er iets. „Het algoritme waar wij mee werkten was briljant, het was letterlijk ontwikkeld door raketgeleerden. Maar we gebruikten die geweldige technologie enkel om advertenties uit te serveren. Het draaide alleen maar om geld. Dat begon me tegen te staan. Ik wilde iets doen voor the greater good.”

Hoe reageerde je omgeving op je plan?

„Ik heb knallende ruzie gehad met mijn vader. Hij vond het economische zelfmoord dat ik van de radar ging bij mijn zakelijke netwerk in Nederland. En hij was bang dat ik gevaar zou lopen. Maar de meeste mensen moedigden me aan. En m’n vader draaide gelukkig ook bij, nadat hij de eerste filmpjes van onderweg zag.”

Wat draagt jouw boek bij aan een betere wereld?

„Haha, dat vraag ik me ook weleens af. Dan kijk ik naar Elon Musk van Tesla, die is eigenhandig de wereld aan het veranderen. Maar als ik denk aan het speelhuisje in Argentinië dan besef ik weer dat iedereen iets kan bijdragen.”

Welk bedrijf heeft jou het meest geïnspireerd?

„Ik denk toch wel Crepes & Waffles, de grootste restaurantketen van Colombia. Ruim 35 jaar geleden werd dat opgericht door twee studenten. Zij besloten vrijwel alleen maar alleenstaande moeders aan te nemen, om hen te helpen als kwetsbare sociale groep in een land dat zwaar leed onder de burgeroorlog.”

Leuk voor een klein bedrijf, maar zoiets kan een multinational toch niet doen?

„Onzin. Goed doen is een keuze en gaat prima samen met winst maken. Bij Crepes & Waffles werken inmiddels 4.000 mensen, in negen landen. Ze gaan nu een stap verder door al hun ingrediënten in te kopen bij lokale, kleine boeren. Dat betekent dat ze zaken doen met soms best knullige coöperaties. En dat het tijd, geld en hoofdbrekens kost. Daar kiezen ze voor. Als zij dat kunnen, dan kunnen andere bedrijven het ook.”

Lees ook: Een beetje Elon Musk worden

Wat wordt je volgende stap?

„Ik ben nu vooral mijn boek aan het promoten. Al mijn spaargeld zit erin, dus het is zaak om die investering terug te verdienen. Ik geef ook lezingen bij bedrijven, zoals Tommy Hilfiger, en scholen. Ik probeer een zo breed mogelijk publiek te bereiken, van huisvrouwen en motorrijders tot ondernemers. Omdat ik denk dat iedereen in potentie iets kan verbeteren in z’n omgeving.

„Wat ik hierna ga doen weet ik nog niet precies. Misschien een audiovisueel project, waarbij ik aanhaak bij een bestaand netwerk met een groot bereik, zoals Netflix. Ik ga in ieder geval niet terug naar mijn oude leventje van voor de reis.”

    • Ykje Vriesinga