Commentaar

Justitie speelt met vuur, hekelsites jagen het aan

Waarom koos het Openbaar Ministerie er begin januari voor om een dief van een vergeten portemonnee in een regionaal tv-programma herkenbaar aan het publiek te vertonen? Het simpele antwoord: om de dader te laten herkennen. Een 68-jarige vrouw uit Oldenzaal meldde zich prompt. Maar de kous was daarmee niet af – hekelwebsite Dumpert.nl publiceert tot op vandaag het filmpje met de oproep „Hee dikke kuttrol. Ga eens gauw teruggeven”. Waarbij inmiddels wel het gezicht van de vrouw onherkenbaar is gemaakt. Tegelijk werd een verbaal volksgericht gehouden met termen als ‘uitschot’ en ‘vierendelen’. Een dag na haar bekentenis pleegde de vrouw zelfmoord. Zij stond aan de schandpaal, door Justitie uitgeleverd aan internet en gehekeld door half Nederland.

Sindsdien wassen alle betrokkenen de handen schoon, wijzen naar elkaar of beroepen zich op ‘richtlijnen’. Daarbij viel op dat Justitie door regionale tv-programma’s ook beelden van minder ernstige delicten laat uitzenden, juist omdát het regionale programma’s zijn. Nu is afstand het eerste waar internet ooit korte metten mee maakte. Waar iets gebeurde maakt voor vergeldingswebsites niets uit. Of de beelden uit de Oeral of Oldenzaal komen, als het maar leedvermaak of vergeldingsdrift oproept.

Het is dus volkomen onvoorspelbaar welke beelden „ongewenst bereik” zullen krijgen, zoals de maatstaf in de richtlijn luidt. Het is spelen met vuur. Eerder leerde Justitie voorzichtiger met beveiligingsbeelden omgaan in een Eindhovense kwestie – de druk opvoeren met gedeeltelijke of aangekondigde bekendmaking van beveiligingsbeelden kan onheil voorkomen. Dat het lokale OM zegt dat „de kans groot is”, dat het een volgende keer weer zo zou handelen, getuigt van gebrek aan geheugen en gevoel en is overigens een stommiteit. Ook als er richtlijnen bestaan, is zelf nadenken gewenst.

RTV Oost zegt intussen dat het geen enkele zeggenschap heeft over beveiligingsbeelden. Dat is dan een fundamentele fout. Iedere journalistieke organisatie moet zelf afwegen of, wanneer en in welke mate de privacy van verdachten kan worden geschonden.

En dan de exploitatiesites van de Telegraaf Media Groep (TMG) als Dumpert, die journalistieke ethiek negeren, zelfregulering afwijzen en zich verschuilen achter de rechter. Slachtoffers moeten maar op eigen kosten een geding aanspannen. Deze sites teren op haat, jagen wraak- en onlustgevoelens aan en maken slachtoffers. De Oldenzaalse is er één. Beschikt TMG nog over een uitgever met verantwoordelijkheidsgevoel en (persoonlijke) ethiek? Zo ja, doe dan wat. Of moet de rechter ingrijpen, maar dan hard?