Het Sundance filmfestival preekt voor eigen parochie

Inside Hollywood

Het Sundance filmfestival voor Amerikaanse ‘indies’ trekt zich dit jaar terug in gesloten identiteit en particulier gelijk.

Foto PAUL BUCK/EPA

Als ultra-orthodoxe Joodse acteur is Menashe Lustig nog nooit in een bioscoop geweest. De première op het Sundance filmfestival van de speelfilm Menashe, waarin hij een ultra-orthodoxe vader in Brooklyn speelt, is zijn eerste keer. Verwonderd staat hij na afloop op het podium in wintersportplaats Park City. Hoe was het om zichzelf terug te zien? „Eh, wel oké.”

Menashe is een stille, Jiddische film over een zeer gesloten subcultuur binnen de Joodse subcultuur van New York. Het is tevens het soort identiteitspolitiek dat Sundance in zijn greep heeft, het belangrijkste filmfestival voor ‘indies’, ofwel niet-studiofilms. Want wie het festival afstruinde, stuitte overal op hyperparticuliere verhalen. Niet het universele maar het specifieke werd door de programmeurs beloond. Het ging in activistische pamfletten over ‘zwarte issues’, homokwesties of de surfcultuur.

Neem Whose Streets?, over de rassenrellen van 2014 in Ferguson na de dood van de zwarte Michael Brown. Hoewel de eerste indruk – een weerloos slachtoffer die met zijn handen in de lucht door een blanke agent werd geëxecuteerd – inmiddels is ontkracht door ooggetuigen en een onderzoeksjury, blijft de documentaire steken in een litanie over zwart slachtofferschap. „Rise up”, riep regisseur Sabaah Folyan na afloop van de screening met de vuist in de lucht: activisme, geen journalistiek. Dat het publiek lauw reageerde, viel te begrijpen. „That was some bullshit”, zo vatte een – zwarte – vrouw het samen.

Maar ook This Is Everything: Gigi Gorgeous, een documentaire over de gelijknamige transgender YouTube-ster met 2,5 miljoen abonnees, was nogal eenzijdig. „Een pr-praatje voor Gigi”, mopperde een cameraman in het publiek – en hij was bevriend met de gevierde, doorgaans wél kritische regisseur Barbara Kopple.

Een terugtrekkende beweging in ontoegankelijke subculturen en nauw-gedefinieerde identiteiten: dat was Sundance 2017. Slechts een enkele speelfilm oversteeg de ‘safe spaces’ waarin gelijkgestemden met elkaar praten, zoals het historische drama Mudbound, over een conflict tussen een blanke en zwarte familie in Mississippi. Verder werd de boodschap verwoord door Gigi Gorgeous: „Nu zijn wíj aan de beurt. Kijk naar mij!”