Haat en liefde voor sociale media

Onderzoek

Het gebruik van Facebook, Snapchat en Instagram blijft groeien in Nederland. Maar het vertrouwen in sociale media daalt. „We laten op sociale media niet meer het achterste van onze tong zien.”

Foto Remko de Waal / ANP

De houding van Nederlanders tegenover sociale media heeft veel weg van een relatie met een foute partner: intensief contact, maar weinig vertrouwen.

Dat blijkt uit het vorige week verschenen ‘Nationale Social Media Onderzoek 2017’ van het bureau Newcom Research.

Nederlanders twijfelen aan de betrouwbaarheid van de berichten op sociale media en maken zich zorgen over de bescherming van hun privacy. Toch kunnen ze er geen genoeg van krijgen. Facebook heeft 10,4 miljoen gebruikers, een stijging van 8 procent ten opzichte van vorig jaar. 7,5 miljoen Nederlanders loggen dagelijks in op het netwerk. Relatieve nieuwkomers groeien nog harder. Het dagelijkse gebruik op Instagram steeg 50 procent, op Snapchat 77 procent.

En toch mist er iets. 57 procent van de ondervraagden weet niet of sociale media te vertrouwen zijn. Maar liefst 66 procent maakt zich zorgen over de doorverkoop van gegevens.

Die houding hoeft niet te verbazen in een tijd waarin sociale media veel in het nieuws zijn vanwege de verspreiding van nepnieuws, het verzamelen van persoonsgegevens, en een eenzijdige selectie van het nieuws die gebruikers opsluit in zogeheten ‘filterbubbels’. Het resultaat is dat nog maar eenvijfde van de Nederlanders vertrouwen heeft in de sociale netwerken waar ze desondanks steeds vaker op te vinden te zijn. Dat is lager dan het vertrouwen in de politiek, blijkt uit eerder onderzoek van Newcom. Het vertrouwen in kranten ligt drie keer hoger dan in sociale media.

„Het lage vertrouwen zorgt voor een lage merkbinding”, zegt Newcom-onderzoeker Neil van der Veer. „Mensen wisselen een netwerk snel in voor een concurrent die op dat moment aantrekkelijker lijkt.” Dat is bijvoorbeeld te zien in het gebruik van Facebook onder jongeren. Zij verruilen het netwerk waar ze nu gezelschap krijgen van hun (groot-)ouders voor alternatieven als Instagram en Snapchat. Onder jongeren tussen 15 en 19 jaar daalde het dagelijks gebruik van Facebook met 13 procentpunt naar 54 procent.

Het onderzoek heeft relatief goed nieuws voor Twitter, dat jarenlang te maken had met afhakende gebruikers. In Nederland stabiliseerde het aantal gebruikers van de korte- berichtendienst voor het eerst in jaren; 2,6 miljoen Nederlander maken gebruik van Twitter, dat als ‘open’ wordt ervaren maar daardoor ook gevoeliger is voor haatzaaiende gebruikers. Het netwerk werd wel ingehaald door het intiemere en vrolijkere Instagram, dat nu 3,4 miljoen gebruikers heeft.

Van der Veer denkt dat het gebrek aan vertrouwen in de sociale netwerken ook gevolgen heeft voor hoe mensen ze gebruiken. „Als je een kennis hebt die je niet erg vertrouwt, vertel je hem of haar niet alles. Dus laten we op sociale media niet het achterste van onze tong zien.”