Britten maken serieus werk van aanpak nepnieuws

Parlementair comité Tot begin maart kunnen Britten hun ideeën en gedachten over nepnieuws bij een parlementair comité leggen. Dat moet leiden tot wetsvoorstellen.

Britse politici willen Facebook ter verantwoording roepen als ze niet genoeg optreden tegen nepnieuws. Foto Bloomberg / Chris Ratcliffe

Het parlementair comité voor Cultuur, Media en Sport van het Verenigd Koninkrijk gaat nepnieuws onderzoeken. Dat kondigde commissievoorzitter Damian Collins maandag aan. Volgens het Conservatieve lid van het Lagerhuis is nepnieuws „een bedreiging voor democratie” en ondermijnt het „het vertrouwen in de media in het algemeen.”

Het onderzoek begint met een openbare consultatieronde: tot vrijdag 3 maart kunnen mensen via de website van het Britse parlement hun meningen en zienswijze kenbaar maken aan het comité, waar elf leden van de Conservatieven, Labour en de Scottish National Party in vertegenwoordigd zijn. Het comité is helder over de aanleiding om nu fake news aan te pakken: er zijn „aanwijzingen” dat kiezers bij de Amerikaanse presidentsverkiezingen blootstonden aan een „ongehoorde hoeveelheid” nepnieuws en dat dat „een significante invloed had op de uitkomst van het democratische proces”.

Maar het blijft niet bij publieke inspraak. De politici kondigden eerder al aan dat ze bestuurders van Facebook, Google en Twitter ter verantwoording willen roepen. De techdirecteuren zouden in Westminster moeten uitleggen of ze genoeg doen om nepnieuws tegen te gaan.

Een harde aanpak van de faciliterende sites is niet zonder gevaar. De regering van Theresa May is juist blij dat zowel Google als Facebook na het Brexitreferendum heeft besloten om het aantal werknemers in het Verenigd Koninkrijk uit te breiden. Google bouwt voor meer dan een miljard pond een Europees hoofdkwartier op een gloednieuwe campus bij King’s Cross, waar drieduizend extra mensen komen te werken.

De Britse politici vinden dat internetbedrijven hun verantwoordelijkheid moeten nemen. „Net zoals grote techbedrijven accepteren dat zij een verantwoordelijkheid hebben in het bestrijden van online-piraterij en het illegaal delen van content, moeten ze ook helpen om het verspreiden van nepnieuws tegen te gaan”, zei Collins, die al langer pleit voor keurmerken om betrouwbaarheid vast te stellen.

De Lagerhuiscommissie is van plan zo veel mogelijk kanten van nepnieuws in kaart te brengen. Wat is de grens tussen gekleurd maar legitiem commentaar en propaganda en leugens? Zijn er verschillen in het lezen en geloven van nepnieuws tussen mannen en vrouwen, tussen jongeren en ouderen, tussen lager- en hogeropgeleiden? Maakt het voor de invloed van nepnieuws uit of een land, zoals het Verenigd Koninkrijk, een sterke publieke omroep en een divers krantenlandschap heeft? De resultaten van het onderzoek kan het comité gebruiken om voorstellen te doen voor regelgeving.

Het onderzoek moet nog beginnen, maar commissievoorzitter Collins heeft al zeer sterke opvattingen over nepnieuws. In een opiniestuk in The Telegraph analyseerde hij begin deze maand de gevaren voor de media. Collins, die voor zijn politieke loopbaan bij reclamebureau M&C Saatchi werkte, constateert dat het afluisterschandaal bij de inmiddels opgedoekte News of the World funest was voor het Engelse vertrouwen in kranten. Maar dat is het verleden. De nieuwste bedreiging voor de geloofwaardigheid van alle media is nepnieuws, schreef Collins. In een interview met The Guardian zei hij: „Als nepnieuws het eerste woord heeft, zijn mensen al bij het volgende verhaal tegen de tijd dat de waarheid naar boven komt.”