Wat heeft Donald Trump nou precies besloten?

Vijf vragen over het inreisverbod Met zijn presidentiële decreet, dat de immigratie uit zeven overwegend islamitische landen tijdelijk aan banden legt, heeft Trump veel onrust maar vooral ook verwarring gezaaid.

Moslims bidden tijdens een demonstratie bij de luchthaven van Los Angeles tegen Trumps inreisverbod voor mensen uit zeven overwegend islamitische landen. Foto Justin Sullivan/AFP

Mogen ze nu wel of niet de Verenigde Staten in; de greencardhouders uit moslimlanden die zijn getroffen door het inreisverbod van president Donald Trump? En hoe zit het met mensen met een dubbele nationaliteit? Verder beweert Trump dat president Barack Obama in 2011 een soortgelijke maatregel nam. Klopt dat?

Er leven nog veel vragen over het immigratiedecreet dat de Amerikaanse president vrijdagavond tekende, maar de antwoorden worden ook duidelijk. NRC zet er vijf op een rij.

1. Wat heeft Trump precies besloten?

Met een ‘executive order’ sloot Trump vrijdagavond gedurende 120 dagen de grenzen voor vluchtelingen in het algemeen en voor onbepaalde tijd de grenzen voor vluchtelingen uit Syrië. In de tussentijd moet de controle beter om de VS te vrijwaren van islamitisch geïnspireerd terrorisme. Ook kondigde Trump een religieuze test aan voor vluchtelingen uit islamitische landen. Christenen en andere minderheden zouden voortaan voorrang krijgen.

Immigranten uit zeven overwegend islamitische landen mogen de VS volgens het decreet van vrijdagavond gedurende drie maanden niet meer in. Het gaat om Irak, Iran, Syrië, Soedan, Somalië, Jemen en Libië. Later besloot het Witte Huis dat mensen uit de genoemde landen die over een green card (permanente verblijfsvergunning) beschikken onder voorwaarden welkom blijven.

2. Waarom werd voor de zeven genoemde landen gekozen?

Volgens het Witte Huis werd de maatregel geïnspireerd door Obama, die vanaf december 2015 strengere controles oplegde aan de immigratie uit de zeven landen. Zo konden ze niet meer deelnemen aan het programma waarbij burgers uit specifieke landen geen visum meer hoeven aan te vragen. Met een complete, tijdelijke stop op de immigratie uit deze landen gaat Trump veel verder.

Opmerkelijk is dat Trump de aanslagen van 9/11 aanhaalt als een reden om mensen uit de VS te weren, maar dat geen van de landen waar de kapers vandaan kwamen (Saoedi-Arabië, Libanon, de Verenigde Arabische Emiraten en Egypte) tot de landen behoren die nu tijdelijk in de ban worden gedaan. Critici wijzen er ook op dat Trump zakenbelangen heeft in onder meer Saoedi-Arabië en Egypte, landen die worden ontzien.

Anonieme regeringsfunctionarissen hebben volgens Amerikaanse media gezegd dat de lijst mogelijk nog wordt uitgebreid.

Lees het laatste nieuws op ons Trumpblog

3. Hoe zit het nu met de greencard-houders uit de zeven landen?

Eerst verklaarde het Witte Huis dat ook zij geen toegang tot het land zouden krijgen. Zaterdagavond besloot een federale rechter in New York dat Trumps decreet deels tijdelijk moest worden opgeschort. Burgers uit de zeven landen met geldige visa die al in de VS waren gearriveerd moesten alsnog worden toegelaten. Volgens CNN heeft het Witte Huis vervolgens besloten dat ook greencardhouders nu nog naar de VS mogen vliegen. Bij aankomst worden hun vingerafdrukken afgenomen en wordt een interview met hen afgenomen om te bepalen of hun reis een risico voor de nationale veiligheid inhoudt. Een ambtenaar van het Amerikaanse ministerie voor Binnenlandse Veiligheid verklaarde tegenover CNN dat vrijdagnacht en zaterdag op vliegvelden in de VS in totaal 109 reizigers de toegang tot het land is ontzegd, maar dat er geen greencardhouders bij zaten.

4. Hoe zit het met Nederlanders die ook de nationaliteit van een van de zeven landen hebben?

In een verklaring van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken staat dat alle burgers van een van de zeven landen voorlopig de VS niet in mogen – ook al hebben ze nog een tweede paspoort uit een ander land. Dat zou betekenen dat iemand met bijvoorbeeld een Nederlands én een Iraans paspoort de VS voorlopig niet in komt.

NRC is benieuwd naar de ervaringen van mensen die zelf met het inreisverbod te maken hebben. Deel uw ervaringen hier.

Het Verenigd Koninkrijk heeft intussen bij de Amerikanen een uitzondering weten te bedingen voor Britten met een tweede paspoort uit een van de zeven getroffen landen. Ook voor Canadezen met bijvoorbeeld een Syrisch paspoort geldt het inreisverbod niet. Voor de meeste andere landen, waaronder Nederland, is de situatie onduidelijk.

De voortdurende verwarring heeft er onder meer toe geleid dat grote bedrijven als Google werknemers met een dubbele nationaliteit waaronder die van een van de zeven landen oproepen voorlopig in de VS te blijven. Amerikaanse ambassades en consulaten in verschillende landen melden dat wie een afspraak had staan voor een visuminterview niet hoeft te komen, omdat ze geen visum zullen krijgen.

5. Wat is een ‘presidentieel decreet’?

Met een executive order kan de president een overheidsinstantie opdracht geven actie te ondernemen zonder dat het Congres goedkeuring hoeft te verlenen. Zo’n presidentieel decreet, dat ook door diens voorgangers vaak werd gebruikt, geeft Trump dus veel macht.
Een dergelijk decreet kan wel bij de rechter worden aangevochten, zoals afgelopen weekend gebeurde. Een rechtbank in New York bepaalde daarop dat het decreet niet gold voor mensen die op dat moment in het vliegtuig zaten of op een luchthaven in de VS stonden.
Een tweede belangrijke beperking is dat met een decreet geen overheidsgeld kan worden vrijgemaakt. Daarvoor moet een wet door het Congres worden geloodst. Zo vaardigde Trump vorige week een decreet uit om de bouw van de muur op de grens met Mexico te beginnen. De planning kan nu weliswaar beginnen, maar het benodigde geld moet van het Congres komen.