Opinie

‘Trumps inreisverbod versterkt niet het veiligheidsgevoel maar de angst’

Wat velen voor onmogelijk hielden, gebeurt nu toch: Donald Trump komt met een inreisverbod. En wat doet Mark Rutte? „Alles is campagne”, schrijft

Foto AFP / Joshua Lott

Er zijn kantelpunten in de geschiedenis waar we van kunnen leren. De afgelopen dagen heb ik vaak teruggedacht aan de geschiedenislessen die ik op school kreeg over de Tweede Wereldoorlog. Als kind verbaasde ik me bij het aanhoren over de gruwelijkheden en de passiviteit van de mensen die er bij stonden en er naar keken of die de nazi’s zelfs hielpen. Waarom greep niemand in?

Het is ongepast om vergelijkingen te maken met de Tweede Wereldoorlog. Ik wil de huidige tijdgeest ook niet met die van destijds vergelijken. Maar de tijd waarin we nu leven, doet wel sterk denken aan de aanloop naar de oorlog en aan de jaren die onze geschiedenis zo diepzwart kleurden.

We bevinden ons op een kantelpunt in de geschiedenis. De pas aangetreden president van een van de machtigste landen zet zijn handtekening onder decreet na decreet en brengt de wereld zoals we die nu kennen aan het wankelen. Hij steekt zijn afkeer voor iedereen die anders is niet onder stoelen of banken.

Mensen die de Syrische, Iraakse, Iraanse, Somalische, Soedanese of Libische nationaliteit hebben, worden van de een op de andere dag behandeld en vernederd alsof het verdachten zijn. Wie nu nog niet ziet dat de schuld van een enkeling in de schoenen van velen wordt geschoven, kijkt weg van de realiteit. Maar wat zich niet afspeelt in het blikveld van de wegkijker, vindt nog wel plaats.

In zijn veelbesproken advertentiebrief verbond premier Rutte, tot 15 maart ook de campaigner Rutte, asociaal gedrag probleemloos met mensen die naar ons land komen voor vrijheid. Wie zegt dat Rutte zo tegen de PVV aanschurkt om Wilders de wind uit zeilen te nemen, gaat er volledig aan voorbij dat het lijdend voorwerp nog altijd het lijdend voorwerp is. Het maakt niet uit hoe het gezegd wordt en door wie. De boodschap van Rutte en Wilders is hetzelfde: het is de vreemdeling, de nieuwkomer, de ander die de boel verziekt en die normaal moet doen.

Ruttes brief was niet gericht aan alle Nederlanders, hij was vooral bedoeld om autochtone Nederlanders op hun gemak te stellen. Na het inreisverbod dat Trump invoerde, bewees Rutte dat nog eens fijntjes. Want wilde hij zich als premier van alle Nederlanders uitspreken tegen het abnormale, dan had hij zich zaterdagavond ferm uitgesproken over de maatregel om mensen op basis van achtergrond te weren aan de poorten van the land of the free. Mensen die hun papieren in orde hadden, mensen met een greencard die familie hadden bezocht, of genoten hadden van een vakantie en er vlak voor de deur thuis achter moesten komen dat de sleutel ineens was veranderd.

We zullen onze waarden actief moeten verdedigen, schreef Rutte. Ik heb hem dat niet zien doen toen het zo cruciaal was. Ik zag een halfslachtige verklaring die ging over vluchtelingen, niet over onze landgenoten met een dubbele nationaliteit die de dupe zijn van het beleid van Trump. Geen woord daarover. Hij benoemde wel dat de regering alert is op het misbruik van de asielprocedure door potentiële terroristen. Alles is campagne.

Versterkt zo’n inreisverbod het veiligheidsgevoel? Niet bij mij. Mijn hart breekt als ik mensen die ik lief heb hoor praten over het aanvragen van een Marokkaans paspoort. Want wat we voor onmogelijk hielden, gebeurt nu toch. Ik durf er mijn hand niet voor in het vuur te steken dat de VVD zich na 15 maart aan de belofte houdt om niet met Wilders te regeren.

De afgelopen tijd hebben politici van links tot rechts zich geregeld uitgesproken over de uitwassen van de islam. Wie angstig was, kreeg een luisterend oor. Terecht. Maar is dat luisterend oor ook beschikbaar voor de angstige islamitische Nederlander? Mij kan een geruststellende boodschap van Rutte gestolen worden. Ik hecht er weinig waarde aan. Maar ik ben tante van acht prachtige kinderen die ik steeds vaker vragen hoor stellen over onderwerpen waar zij zich niet mee bezig zouden moeten houden. Die vragen komen op de meest verrassende momenten, als we een film kijken, of als we cupcakes versieren. Wat antwoord je als een kind vraagt of het weg moet?

We bestrijden de anti-democraat die van buiten komt. Maar wat als ineens blijkt dat hij aan terrein wint binnen onze westerse maatschappij? Wat als politici hier de methode van uitsluiting die de vijand hanteert ook gebruiken? Ik schrijf het, dit is een kantelpunt.

NRC is benieuwd naar de ervaringen van mensen die zelf met het inreisverbod te maken hebben. Deel uw ervaringen hier.