Parlementariërs eisen onderzoek naar ‘kaviaardiplomatie’

De geruchten zijn al jaren oud. Maar nu een Italiaanse politicus heeft verklaard miljoenen van Azerbeidzjan te hebben aangenomen, kan een onderzoek volgens ruim zestig parlementariërs niet langer uitblijven.

Pieter Omtzigt is een van de parlementsleden die bij de Raad van Europa betrokken is die om een onderzoek naar de omkooppraktijken vraagt. Foto Bart Maat/ANP

Bij de Raad van Europa betrokken parlementsleden, onder wie Pieter Omtzigt (CDA), eisen dat er alsnog onafhankelijk onderzoek komt naar al jaren oude verhalen over Azerbeidzjaanse omkooppraktijken binnen de mensenrechtenclub. Een besluit hierover valt mogelijk in april.

Aanleiding is de bekentenis van de Italiaanse politicus Luca Volonte, dat hij 2,3 miljoen euro aan betalingen ontving, deels aan de vooravond van een stemming in 2013 over mensenrechtenschendingen in Azerbeidzjan. Het land wist toen een veroordeling te voorkomen. Dit was tevens het startschot voor een nieuwe, gewelddadige campagne tegen dissidenten in Azerbeidzjan.

Volgens denktank European Stability Initiative (ESI), dat al sinds 2012 publiceert over de kwestie, strooit Azerbeidzjan kwistig met cadeau’s om schendingen in de doofpot te houden en zijn imago van autoritair land ‘wit te wassen’. Getuigen vertellen onder meer over peperdure tapijten, horloges en juwelen, luxueuze smartphones, MacBooks, zakelijke contracten, vakantiereisjes, prostituees, geld en grote hoeveelheden kaviaar. ESI spreekt van ‘kaviaardiplomatie’.

Geloofwaardigheid

Centraal in de affaire staat de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa (PACE), een adviesorgaan waarin 318 nationale parlementariërs uit 47 Europese landen viermaal per jaar bijeenkomen. In een brief aan Amnesty International benadrukt Thorbjorn Jagland, de secretaris-generaal van de Raad van Europa, dat de assemblee „onafhankelijk” is van zijn eigen organisatie, maar dat hij de zaak niettemin „nauwgezet” volgt, omdat uiteindelijk de geloofwaardigheid van héél de Raad in het geding is.

Omtzigt was vorige week een van de initiatiefnemers van een petitie waarin onafhankelijk onderzoek en aanscherping van de gedragscode wordt geëist. Die is intussen door ruim 60 medestanders ondertekend. De Spaanse parlementsvoorzitter Pedro Agramunt pleit daarentegen voor een onderzoek naar de klokkenluiders in deze affaire, zoals ESI. De denktank ziet Agramunt „al tien jaar lang als een van de leidende apologeten van het regime in Azerbeidzjan”.

Volonte zat tot 2013 in de assemblee, namens de Europese christendemocraten (EVP). Tegen hem loopt nu een onderzoek van de Italiaanse justitie. Volgens ESI zijn behalve de Italiaan veel meer parlementariërs bezweken voor de Azerbeidzjaanse kaviaar. De denktank spreekt van een „moeras”.