Campagneblog

Stemwijzer maandag online, test voor lijsttrekkers

Partijen buitelen over elkaar heen met verkiezingsbeloften

Leuke verkiezingsbeloften, maar hoe gaan we dat met zijn allen betalen? Het Centraal Planbureau presenteert komende donderdag de doorrekeningen van de verkiezingsprogramma’s. Dan wordt duidelijk hoe de vele toezeggingen die de afgelopen weken zijn gedaan worden gefinancierd. De partijen proberen elkaar te overtreffen met verkiezingsbeloften, noteren Marike Stellinga en Philip de Witt Wijnen.

Vrijdag kwam het CDA, in het AD, nog met het voornemen om de AOW jaarlijks 150 euro te laten toenemen. Ook moet volgens deze partij de ouderenkorting toenemen, waardoor gepensioneerden minder belasting hoeven te betalen.

Wat de lastenverlichting voor alle burgers betreft is eveneens een wedstrijd gaande. D66 meldde eerder dat de burger wat hun betreft 10 miljard euro minder belasting en premies hoeft te betalen. Voor de VVD is dat nog niet genoeg. Via de Telegraaf kwam vrijdag naar buiten dat zij op een lastenverlichting van bijna 12 miljard mikken.

De partijen hebben al veel langer geleden hun verkiezingsprogramma’s gepresenteerd, maar de financiële consequenties van deze voornemens worden pas volgende week via het CPB-boekwerk 'Keuzes in kaart' bekendgemaakt. Dan zal blijken hoe dat uitpakt voor de schatkist, als de plannen worden gerealiseerd. Eerder werd al bekend dat het verlagen van de AOW-leeftijd naar 65 jaar zo’n 12 miljard euro gaat kosten.

De SP, PVV en 50Plus zijn voorstander van die verlaging van die AOW-leeftijd. De laatste twee partijen hebben hun verkiezingsprogramma niet door het CPB door laten rekenen: hoe zij die plannen willen financieren zal dan ook niet duidelijk worden.

GeenPeil komt met nep-Stemwijzer

Zou VVD-lijsttrekker Mark Rutte weer bij D66 uitkomen? In 2006 vulde Rutte de Stemwijzer zó in dat de partij van Alexander Pechtold het beste bij hem paste. Het was een technische fout, bleek achteraf, maar dát bleef niet hangen.

Maandag rond het middaguur kunnen de lijsttrekkers testen hoe goed ze hun eigen verkiezingsprogramma kennen, zij mogen dan als eerste de nieuwe Stemwijzer invullen. De Stemwijzer bestaat uit dertig stellingen over de belangrijkste verkiezingsthema’s, zoals gezondheidszorg, immigratie en de Europese Unie. De gebruiker heeft drie mogelijkheden: eens, oneens of geen van beide. Daarna berekent de site welke partijen daar het beste bij passen.

GeenPeil heeft uit ontevredenheid met de Stemwijzer een bijna identieke site gebouwd, waar als stemadvies steeds GeenPeil uit komt. De partij is ontevreden dat er bij de echte StemWijzer maar drie mogelijkheden zijn, terwijl het idee van hun partij juist is dat de leden bepalen wat de partij vindt.

Nieuw - bij de echte Stemwijzer - is dit keer dat gebruikers een top-drie te zien krijgen in plaats van één partij als beste uitkomst. "Dus de aftrap maandag is in elk geval alvast interessant voor mogelijke coalitievorming", zegt ontwikkelaar Jochum de Graaf. Wie weet is het dan profetisch dat de organisatie vrijdagmiddag nog geen aannmelding van Geert Wilders of iemand anders van de PVV had ontvangen.

Bijna alle partijen voor toevoeging geaardheid aan artikel 1

In een bomvolle Rode Hoed in Amsterdam kreeg het publiek vrijdagavond waarom het naar het COC-verkiezingsdebat was gekomen. Bijna alle politieke partijen spraken hun steun uit voor het opnemen van seksuele geaardheid in artikel 1 van de grondwet, het zogeheten gelijkheidsbeginsel. Zelfs de VVD kwam onverwacht met steun. De regeringspartij wilde aanvankelijk artikel 1 juist algemener maken door te stellen dat elke vorm van discriminatie verboden is. En dus geen ‘categorie’ (ras, religie, sekse etcetera) in de grondwet te noemen. Maar VVD-fractieleider Halbe Zijlstra had goed nieuws voor de achterban van het COC, de belangenvereniging voor lesbiennes, homo's, biseksuelen en transgenders. De VVD komt met een amendement om elke categorie in artikel 1 te schrappen, maar als dit voorstel het niet haalt, dan zal de VVD alsnog voor het oude voorstel van D66 uit 2007 stemmen.

Ook vertegenwoordigers van PvdA, SP, CDA, ChristenUnie en GroenLinks zijn voor het opnemen van seksuele geaardheid in het eerste artikel van de grondwet. Zij willen met de wijziging het belang van tolerantie benadrukken. Nu luidt artikel 1: "Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet toegestaan." Daar zou dan "handicap en hetero- of homoseksuele gerichtheid" aan worden toegevoegd. Omdat het een grondwetswijziging betreft heeft een aanpassing nog een lange parlementaire weg te gaan.

Op veel punten richting een mogelijk ‘regenboogstembusakkoord’ toonden de politici een grote eensgezindheid. Bijvoorbeeld rond een door COC gewenste afschaffing van de nu nog verplichte geslachtsregistratie. Ook rond de vraag of transgenders expliciet in de Algemene wet gelijke behandeling moeten worden opgenomen, was er grote eenstemmigheid. "Het is een vorm van beschaving dat iedereen zich herkent in de wet", zei D66-leider Alexander Pechtold met steun van onder meer PvdA, VVD en CDA.

Volgens vice-premier Lodewijk Asscher (PvdA) komt het kabinet zo nodig internationaal in het geweer om de positie van homo’s te beschermen. Bijvoorbeeld als die positie door de nieuwe Amerikaanse president Trump in het gedrang komt. "Net als rond het abortusvraagstuk [waarbij minister Ploumen een fonds heeft gelanceerd om Trumps beleid te compenseren] nemen wij het voortouw als dat nodig is door wat er nu in de VS gebeurt”, aldus Asscher.

Aan verkiezingen doen 28 partijen mee

Aan de Tweede Kamerverkiezingen op 15 maart doen 28 partijen mee. Dat heeft de Kiesraad zojuist in een openbare vergadering bekendgemaakt. Ook stelde de raad deels door loting de volgorde vast waarmee de partijen op het stembiljet komen te staan.

De eerste elf plekken worden bezet door partijen die in 2012 in het parlement kwamen. Op nummer twaalf komt vervolgens de Ondernemerspartij van Hero Brinkman te staan, op 13 VoorNederland (VNL) met Jan Roos als lijsttrekker, op 14 Denk van Tunahan Kuzu en Selçuk Öztürk, die uit de PvdA stapten, op 15 staat Nieuwe Wegen van Jacques Monasch, die ook uit de PvdA stapte, en op plaats 16 staat Forum voor Democratie van Thierry Baudet.

Deze vijf partijen leverden niet alleen een geldige kandidatenlijst in, maar betaalden ook de waarborgsom van 11.250 euro en hadden in alle twintig kieskringen voldoende ondersteuningsverklaringen opgehaald.

De Burger Beweging (nummer 17), Vrijzinnige Partij (18), GeenPeil (19) en Piratenpartij (20) hadden onvoldoende ondersteuningsverklaringen in kieskring Bonaire. Artikel1 van Sylvana Simons lukte het om in 18 kieskringen voldoende ondersteuningsverklaringen te krijgen. Deze partij komt op plek 21 op het stembiljet.

Artikel1 was een van de partijen die tot op het laatst nog bezig was handtekeningen te verzamelen. Tot vijf voor drie vrijdagmiddag – de deadline was drie uur – kwamen er bij de Kiesraad nog ondersteuningsverklaringen en verklaringen van kandidaatstelling binnen. De raad schorste daarom de openbare verkiezing met een uur om de informatie te controleren: er kon ,,geen uitsluitsel” worden gegeven, zo zei voorzitter Jan-Kees Wiebenga. Dat was niet eerder voorgekomen. Maar:

,,Dit democratisch proces dient zeer zorgvuldig te geschieden.”

Drie partijen haalden de eindstreep niet. Respect, de Vrouwenpartij en Trots op Nederland (ooit opgericht door Rita Verdonk) betaalden de waarborgsom niet. Trots op Nederland zei in beroep te zullen gaan. Sander van den Raadt noemde ,,de hele procedure” een poppenkast. Partijen hebben nog vier dagen om bij de Raad van State in beroep te gaan.

Kiesraad stelt beslissing over deelname partijen uit

De Kiesraad zou zojuist om 16.00 uur bekend maken hoeveel partijen op 15 maart precies zullen deelnemen aan de Tweede Kamerverkiezingen, maar bij het begin van de openbare zitting hierover moest voorzitter Jan Kees Wiebenga bekend maken dat de Kiesraad nog geen uitsluitsel kan geven. Omdat sommige partijen tot halverwege de middag nog het benodigde papierwerk aanleverden, heeft de Kiesraad meer tijd nodig voor onderzoek. Dit is niet eerder in de geschiedenis voorgekomen, twittert onze verslaggever Titia Ketelaar, die bij de zitting in de Thorbeckezaal van de Tweede Kamer aanwezig is:

Twitter avatar titia_k Titia Ketelaar Tot 15u waren er nog zoveel reparaties dat @kiesraad nog geen uitsluitsel kan geven over wie er meedoet aan #TK2017 - nog nooit voorgekomrn
Twitter avatar titia_k Titia Ketelaar Voorzitter Kiesraad schorst zitting tot nader orde

Rond 16.30u gingen in de Kamer de geruchten dat de bekendmaking om 17.00 uur zou volgen, maar rond dat tijdstip was de Kiesraad nog in beraad. Het is onduidelijk hoe laat er meer nieuws komt.

Partijen die mee willen doen, moesten maandag hun kandidatenlijst en andere papieren inleveren. Dinsdag maakte de Kiesraad bekend dat 31 partijen dat hadden gedaan. Bij negentien partijen werden echter tekortkomingen geconstateerd. Zij hadden nog tot deze vrijdag 15.00 uur de tijd om alle formaliteiten op orde te maken.

De vicepremier is de premier niet

„Ieder zijn stijl”, was vrijdag de reactie van vicepremier Lodewijk Asscher na de ministerraad op vragen over de manier waarop hij en premier Rutte de afgelopen week reageerden op het door de Amerikaanse president afgekondigde inreisverbod.


Foto ANP / Jerry Lampen

Asscher noemde dat vorige weekeinde ronduit discriminatie. "Mensen weigeren op basis van geloof of geboorteplek is discriminatie. Een klap in het gezicht van onze vrije wereld", schreef hij op Facebook. Rutte hield zich afzijdiger. Hij wees dat inreisverbod af en betreurde het, zo stond in een afgelopen zondag verstuurde gezamenlijke verklaring met minister Bert Koenders (Buitenlandse Zaken, PvdA).

Asscher ging afgelopen woensdag naar een demonstratie tegen dat inreisverbod op het Malieveld in Den Haag, Rutte niet. "De minister-president heeft een andere stijl dan ik", gaf Asscher vrijdag toe. Op de vraag in welke hoedanigheid hij op het Malieveld stond, was het antwoord: "Als vicepremier, als leider van de PvdA en als Lodewijk Asscher."

Kern is volgens Asscher dat, ondanks die verschillende stijlen, „de lijn van het kabinet is dat we dit afkeuren.” Dat was dinsdag in het kabinet ook zo afgesproken.”

Gisteren noemde ook Rutte dat inreisverbod discriminatie. „Als je groepen uitsluit, dan kun je niet anders concluderen", zei hij in debat met de Tweede Kamer over de Europese top op Malta.

Peilers ontwaren vooral rust aan verkiezingsfront

Met minder dan zes weken te gaan voor de verkiezingen laten de peilbureaus Ipsos (Politieke Barometer) en I&O een redelijk stabiel beeld zien. De uitzondering is enigszins de VVD die bij beide een licht verlies lijdt. Bij de Politieke Barometer is dat ten opzichte van twee weken geleden drie zetels tot 24, bij I&O Research is dat een verwaarloosbaar verschil van één zetel. Regeringspartij VVD kende een hectische periode, mede als gevolg van het vertrek van Justitie-minister Ard van der Steur en de persoonlijke advertentiecampagne van premier Mark Rutte.

Bijna alle andere partijen zien in de vrijdag gepubliceerde Politieke Barometer het fictieve zetelaantal met één af- of toenemen. Alleen GroenLinks stijgt met twee zetels tot veertien. Van de kleine partijen kan alleen DENK op een zetel rekenen. Grootste partij is in dit onderzoek de PVV, die op 28 zetels staat.

Bij I&O Research is de strijd aan kop spannender, want volgens die peiler is het verschil tussen PVV (26) en VVD (25) verwaarloosbaar. Grote verliezer bij deze peiling is de PvdA die van 17 naar 12 zetels gaat. Oorzaak van deze duikeling ligt volledig aan de onderzoeksmethodiek. Bij eerdere peilingen werd ook het resultaat van de Kamerverkiezingen van 2012 meegewogen, maar daar is het bureau nu van afgestapt. Voor D66 (van 13 naar 15) en SP (van 10 naar 13) heeft dit juist een licht positief effect. Van de nieuwkomers bij de verkiezingen kunnen Denk en Forum voor Democratie volgens I&O beide op één zetel rekenen. De Piratenpartij verliest in de laatste peiling zijn fictieve zetel van half januari.

Kamer wil seksuele geaardheid in grondwet

Moet seksuele geaardheid in de grondwet worden opgenomen? Ja, zegt een meerderheid in de Tweede Kamer. Artikel 1, waarin het gelijkheidsbeginsel wordt uitgedragen, dient volgens een voorstel van PvdA, D66 en GroenLinks te worden uitgebreid met ,,handicap en hetero- of homoseksuele geaardheid”.

Het initiatief van de drie partijen, dat al dateert van 2010, kan nu ook op de steun rekenen van SP, CDA en ChristenUnie. Daardoor is een Kamermeerderheid een feit, maar het is de vraag of het wetsvoorstel nog voor de verkiezingen van 15 maart behandeld zal worden. Na de reguliere behandeling in de Tweede Kamer en in de Eerste Kamer moet een grondwetswijziging voor de tweede keer, na verkiezingen, worden aangenomen met een tweederde meerderheid.

De voorstanders willen met de wijziging het belang van tolerantie benadrukken. Nu luidt artikel 1: "Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet toegestaan." Daar zou dan "handicap en hetero- of homoseksuele gerichtheid" aan worden toegevoegd. Regeringspartij VVD steunt het initiatief niet. De partij wil in het eerste artikel juist helemaal geen specifieke categorieën noemen.

Vrijdagavond houdt het COC, de belangenvereniging voor lesbiennes, homo's, biseksuelen en transgenders, een politiek debat in Amsterdam, onder meer over de vraag of de wettelijke bescherming tegen discriminatie moet worden uitgebreid.

Het initiatief van de verschillende partijen past in de 'akkoordendrift' die volgens onze politiek redacteur Thijs Niemantsverdriet in de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen in Den Haag heerst.

Nieuwe Wegen 'laat mensen hun werk doen'

Als kleine nieuwe partij is het moeilijk om aandacht te krijgen. Dat bleek donderdagmiddag in café Dudok, waar Nieuwe Wegen - de door oud-PvdA-Kamerlid Jacques Monasch opgerichte partij - zijn verkiezingsprogramma presenteerde voor een handjevol journalisten en sympathisanten. "Welcome to our guests from Japan", kon Monasch nog wel zeggen tegen een cameraploeg uit Japan.

Nieuwe Wegen is relatief laat met het verkiezingsprogramma, want alle programma's van de gevestigde en bekendere nieuwe partijen zijn de afgelopen maanden al gepresenteerd. Dat heeft een reden, zo legde voorzitter Monasch uit. "Bij ons heeft geen commissie in kamertjes het programma geschreven. Wij hebben eerst de kandidatenlijst opgesteld en met de kandidaten het programma geschreven". Afgelopen zondag werden nog de puntjes op de i gezet.

Twitter avatar pimvandendool Pim van den Dool Programma @NieuwewegenNu heeft 2 motto's: 'Laat mensen hun werk doen' en 'Nederland weer van jou' https://t.co/0lAu4j2yq1

Het programma van Nieuwe Wegen bevat veel punten die andere partijen ook belangrijk vinden. De partij bepleit "liefdevolle zorg", AOW voor iedereen die 45 jaar gewerkt heeft en geen "tolerantie tegen intolerantie". Hoe gaat de partij zich onderscheiden? Het is juist die combinatie van punten, zegt Monasch. "We zijn economisch zeer sociaal, maar op gebied van immigratie en integratie meer 'rechts'."

Lijsttrekker is niet Monasch, maar accountant Alfred Oosenbrug. Hij mocht op de presentatie zijn zegje doen over pensioenen, zijn specialiteit. Oosenbrug heeft al wat geoefend in debatten afgelopen week, vertelde hij. Hij hoopt net als Monasch op een hoop zetels, maar over de twintig à dertig die Monasch eerder noemde wil hij als statisticus "niet speculeren". Heeft hij ook voorbeelden in de politiek? Na lang nadenken weet hij het: Barack Obama.

Campagneruzie in Kamerdebat over inburgering

Het gaat er altijd wel hard en venijnig aan toe als de Tweede Kamercommissie die over integratie gaat, bij elkaar komt voor een debat met PvdA-minister Lodewijk Asscher. Maar deze donderdagochtend was het harder en venijniger dan ooit. "Zo gaat dat”, zeiden een paar Tweede Kamerleden achteraf – en ook Asscher zelf. "Het is verkiezingstijd.”

PvdA’er Ahmed Marcouch zei tegen Selçuk Öztürk (Groep Kuzu/Öztürk): "U zet aan tot haat.” Öztürk zelf draaide zich, wat later in het debat, om naar SP-Kamerlid Sadet Karabulut en vroeg: "Haat u Turken? Haat u Turkije? Haat u alle moslims?” Karabulut zuchtte, ze zei: "Ik vind dit getuigen van een haatdragende houding.”

Het debat had moeten gaan over de Algemene Rekenkamer die vorige week vaststelde dat het helemaal niet goed gaat met de inburgering in Nederland. Maar het ging veel vaker over Arjen Lubach die een uitzending had gemaakt over het mislukte inburgeren. "Het beleid faalt”, vond D66-Kamerlid Paul van Meenen en Asscher noemde D66 daarna "de nieuwe Tegenpartij”. Daar werd Van Meenen boos over: "Als D66, die bekend staat om zijn redelijkheid, met ernstige kritiek komt, zou u zich juist zorgen moeten maken.”

Zo ging het maar door. Öztürk noemde Asscher "een praatminister” met "pestmanieren”. Nederlanders met een Turkse of Marokkaanse achtergrond "trappen er niet meer”. Karabulut was na hem aan de beurt en zei: "En mevrouw Simons trapt niet meer in Denk.”

Helemaal aan het eind begon ook Asscher over Sylvana Simons en de rechtszaak die Denk nu tegen haar voert, omdat ze haar oude partij Denk zou beschadigen. Asscher wees Öztürk erop dat hij zélf de PvdA had verlaten. "Pas op met de dubbele maat.”

Voorzitter André Bosman (VVD) vond dat Asscher niet over een rechtszaak moest beginnen. Öztürk riep naar Asscher: "Waarom verlaagt u zich tot dit niveau? Totdat Sylvana bij ons kwam wilde je haar beveiligen en daarna stuurde je een sms’je: ik hoef dus niks meer voor je te doen.”

Bosman vond dat het genoeg was geweest en Asscher bood zijn excuus aan. "Goed zo”, reageerde Öztürk. Maar Asscher zei: "Die excuses waren aan de voorzitter.”

Rutte herhaalt: Nederland betreurt inreisverbod - 'wijzen we af'

We betreuren het en wijzen het af. Dat herhaalde premier Rutte zojuist in een Kamerdebat over het door president Trump afgekondigde inreisverbod voor mensen met een paspoort uit zeven overwegend islamitische landen. Rutte noemt de maatregel "in de kern disriminerend". "We zijn het er inhoudelijk niet mee eens, het is in strijd met onze waarden." Rutte vindt de maatregel ook "niet effectief".

Lees meer over het Kamerdebat in ons Trumpblog.

Uitslag verkiezingen mogelijk later

Doordat de stemmen op de verkiezingsavond handmatig geteld moeten worden, is de uitslag volgens de Kiesraad mogelijk niet op de avond zelf bekend. Minister Plasterk zelf zei woensdag nog dat zijn besluit alleen gevolgen had voor de timing van de definitieve uitslagen, niet voor de voorlopige uitslagen die worden gebruikt op de verkiezingsavond zelf.

Melle Bakker, secretaris-directeur van de Kiesraad, wijst er tegen NRC op dat er geen wettelijke verplichting is voor de Kiesraad om al de dag zelf met een uitslag te komen. „Het is nog onduidelijk hoe lang het tellen zal duren, en hoe dat precies in zijn werk zal gaan.”

Ook de Nederlandse Vereniging voor Burgerzaken (NVVB), die medeverantwoordelijk is voor het stemmen tellen, kan niet zeggen wanneer de uitslag dan wel bekend kan worden. De NBBV reageert zeer kritisch op Plasterks besluit en zegt dat het risico van hacks en manipulatie van de uitslagen in de verkiezingssoftware door eerder genomen maatregelen al nagenoeg is uitgesloten.

Kamer verdeeld over reactie kabinet op inreisverbod

In de Tweede Kamer wordt momenteel officieel gesproken over de voorbereiding van de Europese top van vrijdag, maar premier Rutte krijgt vooral vragen over het inreisverbod dat president Trump afgelopen weekend afkondigde. De linkse oppositie kritiseert de "beperkte" reactie van premier Rutte, de PVV prijst het decreet van Trump als juist als "in het belang van de veiligheid van de VS".

Lees meer over het Kamerdebat in ons Trumpblog.

Asscher versus Wilders op 14 maart

Bij het PvdA-team zijn ze vast blij: hun lijsttrekker Lodewijk Asscher debatteert op de avond vóór de verkiezingen tegen Geert Wilders (PVV). De NOS heeft vanmorgen over de samenstelling van hun verkiezingsdebatten geloot. Na een debat over integratie, donderdagochtend in de Tweede Kamer, zei Asscher dat hij - ,,ja, zeker!” – heel tevreden was met deze uitkomst.

Verder komt Asscher tegenover Emile Roemer van de SP, zo komt er toch nog het linkse debat dat zij eigenlijk niet wilden. Mark Rutte (VVD) debatteert met Gert-Jan Segers (ChristenUnie) en Jesse Klaver (GroenLinks). Segers is Wilders’ tweede tegenstrever die avond.

De lijsttrekkers van de acht grootste partijen gaan die dinsdagavond twee keer in debat. Eén keer mogen ze de stelling verzinnen, één keer worden ze uitgedaagd. Hierdoor hadden niet alle partijen meer kans om tegen elkaar uit te komen in de tweede ronde. Bijvoorbeeld de VVD en de PVV kwamen in de eerste ronde in het tweede groepje terecht, dus zij waren toen de uitgedaagde. Maar zij mochten vervolgens zelf nog een keer de stelling verzinnen, dus werden ze door het lot van elkaar uitgesloten.

Aan het radiodebat, dat is op vrijdag 24 februari, doet Geert Wilders niet mee. ‘Het gaat toch over ons’, zei Tweede Kamerlid Martin Bosma, die namens de PVV aanwezig was bij de loting. ‘Daarvoor hoeven we niet mee te doen aan zo’n debat.’

Geen Wilders-reclame op Rotterdamse tram

PVV-leider Geert Wilders ging deze verkiezingscampagne, in tegenstelling tot de meeste andere lijsttrekkers, nog niet de straat op om met kiezers te praten. Zijn campagne speelt zich vooral online af, tot dusver. Het kan te maken hebben met de strenge persoonsbeveiliging die Wilders krijgt, omdat hij al jaren wordt bedreigd. Maar ook Wilders wil graag de straat op, en hij heeft een oplossing gevonden. Wilders wil reclameruimte kopen op Rotterdamse trams, maakte hij via twitter bekend.

Twitter avatar geertwilderspvv Geert Wilders Reclame-uiting aangeboden aan RET. Hopelijk binnenkort op de rails in Rotterdam! https://t.co/YQywc4YZqS

Helaas voor de PVV: vervoersbedrijf RET gaat niet akkoord met de reclame. Een woordvoerder zegt tegen de NOS: "Wij zijn een openbaar vervoerbedrijf en politiek neutraal." Moet Wilders toch een andere manier zoeken om de straat op te gaan.

Kan Wiebes een nieuwe VVD-personeelscrisis voorkomen?

Wat is er mooier voor de oppositie dan zes weken voor de verkiezingen een tweede VVD-bewindspersoon in politieke problemen te zien? Na de val van Ard van der Steur (Veiligheid en Justitie) vorige week over de ‘bonnetjesaffaire’ is nu staatssecretaris Eric Wiebes (Financiën) aan de beurt voor zijn zoveelste zware debat met de Tweede Kamer (om 9.30u begonnen en hier live te volgen). Onderwerp is – ook niet voor het eerst – de uit de bocht gevolgen reorganisatie bij de Belastingdienst.

Oppositiepartijen maar ook coalitiepartner PvdA, zouden hier kort voor 15 maart politiek voordeel uit kunnen halen. "Wéér een liberaal die blundert! Hoe kan de VVD zo miskleunen?"

Maar de stemming is anders dan bij Van der Steur. De oppositie is boos en kritisch, maar niet uit op Wiebes’ bloed. Op de vraag hoe scherp de messen zijn geslepen, geven de fiscaal woordvoerders geijkte antwoorden: „Ik heb nog veel vragen aan de staatssecretaris”, zegt de één. En: „We wachten netjes het debat af en vellen dan ons oordeel”, aldus de ander. Gevraagd naar de werkelijke politieke strategie om het de grootste regeringspartij zo lastig mogelijk te maken zeggen ze off the record iets anders, maar het is voor Wiebes en zijn partij evenmin erg verontrustend.

Rutte krijgt kritische vragen van scholieren over open brief

Nee, het inreisverbod dat de Amerikaanse president Trump per decreet heeft afgekondigd, vindt premier Mark Rutte "niet normaal". Op het Mondriaan College in Den Haag ging de VVD-lijsttrekker vanavond in gesprek met studenten over wat ‘normaal doen’ is, de kreet waar de VVD hun campagne mee voert. "Dit wijzen we af. Trump geeft hiermee een cadeau aan ISIS. Voorkomen dat terroristen je land binnenkomen doe je niet op deze manier", zei Rutte tegen de studenten.

In de aula van het Mondriaan College, de plek waar het kabinet in 2013 met sociale partners het sociaal akkoord presenteerde, kreeg Rutte kritische vragen over zijn open brief aan alle Nederlanders van vorige week. Als hij hem opnieuw zou schrijven, vroeg een meisje, zou hij dan niet duidelijker maken dat de brief niet vooral tegen Nederlanders met een migrantenachtergrond is gericht? "De brief blijft overeind", zei Rutte. "Ik heb wel in een brief terug aan lezers van de Volkskrant verduidelijkt dat ik het níet alleen over allochtonen heb. Ik bedoel het gedrag in onze samenleving."

Rutte wil dat de overheid het burgerschapsonderwijs preciezer en meer directief invult. "We moeten daar echt normeren, duidelijker maken wat we belangrijk vinden." Hij wond zich op over het nieuws uit het AD van vanmorgen, dat op veel scholen de docenten gevoelige onderwerpen zoals homoseksualiteit of politiek in Rusland of Turkije liever vermijden.

Kabinet: bij verkiezingen stemmen met de hand tellen

Uit vrees voor kwaadwillende hackers heeft het kabinet besloten dat de stemmen bij de aankomende verkiezingen met de hand geteld gaan worden. Minister Plasterk van Binnenlandse Zaken (PvdA) maakte dat woensdag bekend in een brief aan de Tweede Kamer.

"Er mag geen enkele schaduw boven de uitslag van de komende Tweede Kamer verkiezingen hangen", staat in een persbericht van het ministerie van Binnenlandse Zaken. "Daarom wordt de programmatuur van de Kiesraad uit voorzorg niet gebruikt bij deze verkiezingen."

RTL Nieuws bracht deze week naar buiten dat de software waarmee de stemmen worden geteld onveilig en zeer gemakkelijk te hacken is. Het gaat om de software die de stemmen van Nederlandse staatsburgers in verschillende regio's bij elkaar optelt.

Volgens minister Plasterk worden alle gemeenten woensdag geïnformeerd over het besluit. Later deze maand worden bijeenkomsten georganiseerd om te bespreken hoe het stemmingsproces nu precies moet verlopen.

Het kabinet heeft IT-bedrijf Fox-IT in januari de opdracht gegeven de kwetsbaarheden van het gebruikte systeem te onderzoeken. Dat onderzoek loopt nog steeds.

Asscher haalt uit naar Wilders: hij vindt Trump geweldig

PvdA-lijsttrekker en vice-premier Lodewijk Asscher heeft tijdens een demonstratie op het Malieveld hard uitgehaald naar PVV-leider Geert Wilders. Asscher vergeleek Wilders met de Amerikaanse president Donald Trump: "Wij hebben Wilders, die vindt het geweldig wat Trump doet. Laten we op tijd beseffen dat we in beweging moeten komen, want het kan hier ook gebeuren."

Op het Malieveld in Den Haag demonstreerden naar schatting enkele duizenden mensen tegen de zogenoemde ‘moslimban’ van Trump en "haat" in het algemeen. Met een presidentieel decreet besloot Trump vorige week dat immigranten uit zeven overwegend islamitische landen tijdelijk niet meer de VS binnen mogen. Asscher was naar het Malieveld gekomen om de demonstranten van ‘Holland Against Hate’ te steunen. Ook lijsttrekkers Alexander Pechtold (D66), Jesse Klaver (GroenLinks) en Tunahan Kuzu (Denk) waren aanwezig, net als verschillende Tweede Kamerleden.

Asscher zei dat hij ook naar het Malieveld was gekomen, omdat hij wil "voorkomen dat Wilders veel stemmen krijgt." Over het sluiten van de Amerikaanse grenzen door Trump voor mensen uit zeven landen zei Asscher: "Ik kan niet anders dan concluderen dat het discriminatie is. Wat wij moeten doen, is voorkomen dat hier hetzelfde gebeurt als in Amerika."

Op het Malieveld sprak minister Jet Bussemaker (PvdA, Onderwijs, Cultuur, Wetenschap) namens de regering. Ze hield een vrij algemeen verhaal waarin ze waarschuwde dat uitsluiting en haat tegenover anderen "niet onderschat" of "gebagatelliseerd" moet worden. Bussemaker: "Ik dacht dat sluiten grenzen holle campagneretoriek was, maar het gebeurt voor onze ogen. We moeten geen muren bouwen en het recht om anders te zijn verdedigen." Trumps beleid viel Bussemaker niet letterlijk aan. Ze kreeg lauw applaus.

Geert Wilders, die het beleid van Trump deze week steunde, toonde zich via twitter niet onder de indruk van de demonstratie: "Waarom gaan al die verdwaalde linkse geesten niet gewoon aan het werk of een baan zoeken!"

Asscher, Wilders, PvdA, PVV

Kiesraad: nog flink wat 'verzuim' te corrigeren

31 partijen willen meedoen aan de Kamerverkiezingen van 15 maart, maakte de Kiesraad dinsdag bekend. Een blik op de lijst van „geconstateerde verzuimen” (vanaf pagina 17 van dit gelinkte document) van de Kiesraad leert dat sommige van die 31 het stembiljet misschien niet eens gaan halen. Tot vrijdagmiddag drie uur moeten zij nog fiks aan het werk om gebreken te repareren, willen ze in alle kieskringen mee mogen doen. In hoe meer kieskringen op het stembiljet, des te groter de kans op een zetel.

Tien partijen moeten nog echt op handtekeningenjacht in meerdere kringen. StemNL en de Vrije Democratische Partij hadden dinsdag in geen enkele kieskring voldoende geldige ondersteuningsverklaringen opgehaald. Zij kunnen voor vrijdag nog de eer aan zichzelf houden - en dan krijgen ze hun waarborgsom à 11.250 euro terug.

En dan zijn er nog andere ‘verzuimen’. Bij MenS en Spirit ontbraken dinsdag van nog al wat kandidaten de verklaring dat ze echt instemmen met hun kandidaatstelling. De Niet-Stemmers van advocaat Peter Plasman bleken in geen van de kieskringen zich met een geldig identificatiebewijs te hebben geïdentificeerd. En Trots op Nederland (ooit opgericht door Rita Verdonk) had geen bewijs ingeleverd dat de waarborgsom is betaald. Tussen alle nieuwe en kleine partijen valt ook overigens één grote op. Het CDA moet nog aantonen dat Steffi Rombouts (nummer 47) in kieskring Amsterdam kandidaat wil staan.

Politici naar Malieveld voor anti-Trump-betoging

Op het Malieveld in Den Haag wordt woensdag vanaf 16.00 uur gedemonstreerd tegen de maatregel van president Trump om een inreisverbod af te kondigen voor voor mensen met een paspoort uit zeven overwegend islamitische landen. De manifestatie 'Holland Against Hate' werd afgelopen weekend aangekondigd op Facebook en inmiddels staan ruim 4500 op 'Aanwezig'. Vanwege het oplopende aantal aanmeldingen en steunbetuigingen van de afgelopen dagen, is in overleg met de politie besloten uit te wijken naar het Malieveld, meldde de organisatie eerder. De betoging zou oorspronkelijk bij de Amerikaanse ambassade plaatsvinden.

Holland Against Hate is georganiseerd door de 28-jarige Wouter Booij, een medewerker van de PvdA-fractie in de Haagse gemeenteraad. Maar in Trouw benadrukt Booij dat het geen PvdA-initiatief is en moet het ook niet om politici draaien. "En ook niet alleen om hoogopgeleide witte mensen zoals ik. De steun komt van alle kanten", aldus Booij.

Politici zijn echter wel degelijk van plan woensdagmiddag acte de présence te geven. Kamerleden Michiel Servaes (PvdA), Sadet Karabulut (SP), Sjoerd Sjoerdsma (D66) en Rik Grashoff (GroenLinks) gaan met elkaar in debat op het podium. PVV-leider Geert Wilders gaf op Twitter woensdag blijk van zijn visie op de manifestatie op het Malieveld:

Twitter avatar geertwilderspvv Geert Wilders De enige echte haatzaaiers.
Vanmiddag bij elkaar in Den Haag - Malieveld. https://t.co/dfSLL7V5u4

Vanmiddag schrijven we geschiedenis en sturen we fascisten Wilders en Trump een dwingende boodschap: F*ck off en rot op! #HollandAgainstHate pic.twitter.com/JwnIn9RKYS

— Holland Against Hate (@gainsthate) February 1, 2017

PvdA: onbereikbaar buiten werktijd

PvdA-lijsttrekker Lodewijk Asscher wil dat Nederlanders het recht krijgen onbereikbaar te zijn na werktijd, zo schrijft hij woensdag op Facebook. Werknemers doen het steeds vaker: 's avonds of in het weekend nog even een appje of een paar mailtjes versturen of een telefoontje van hun baas beantwoorden. "Uit schuldgevoel of door groepsdruk", schrijft Asscher. "Dat zorgt ook voor extra stress. Ziekmakende stress. Het gevoel dat je nooit klaar bent met werken. Het is niet gezond om altijd en overal bereikbaar te zijn."

In Frankrijk hebben werknemers sinds kort het recht om buiten werktijd onbereikbaar te zijn. Dat wil Asscher ook in Nederland. Mensen moeten na een lange dag werken rustig thuis kunnen zijn met hun gezin of afspreken met vrienden, vindt Asscher. "Dat gaat lastig als er voortdurend een baas of collega in je hoofd fluistert dat je nog een mailtje moet bekijken of een berichtje moet beantwoorden."

In het PvdA-plan moeten bedrijven met meer dan vijftig werknemers afspraken maken met vakbonden of ondernemersraden over bereikbaarheid van werknemers. Asscher pleit niet voor een verbod op thuiswerken in de avond of in het weekend, zegt hij. Wel wil hij dat werknemers er niet meer op aangekeken worden als ze mailtjes of appjes buiten werktijd niet beantwoorden. "Van hard werken wordt niemand ziek, maar van te hard werken wordt iedereen ziek."

Asscher hoopt dat een volgend kabinet zijn plan gaat uitvoeren.

VVD blijft overeind in Peilingwijzer

De VVD merkt in de peilingen niets van het tumultueuze vertrek van Justitieminister Ard van der Steur vorige week. In de nieuwste Peilingwijzer, het gewogen gemiddelde van de vijf belangrijkste peilingen, die woensdagochtend verscheen blijft de partij staan op tussen de 23 en 27 zetels. De PVV blijft de grootste, met 27 tot 31 zetels, maar minder overtuigend dan bij de laatste weging.

PVV en VVD dreigden dinsdag het ‘premiersdebat’ bij RTL te boycotten als de zender meer dan vier partijleiders uitnodigt. RTL besluit 13 februari wie er op 26 februari mogen debatteren en baseert zich daarbij op de Peilingwijzer. Als partijen daarbij nagenoeg gelijk staan, wil RTL het debat uitbreiden naar vijf of zes deelnemers. In de weging van woensdag zouden CDA (15-17) en D66 (15-17) zich daarvoor kandideren, al is het verschil met GroenLinks (14-16) te klein. PvdA en SP ​houden elkaar in de Peilingwijzer in evenwicht en wordt tussen de 12 en 14 zetels voorgespiegeld.

Dinsdag maakte de Kiesraad bekend dat 31 partijen mogen meedoen aan de verkiezingen. Volgens de Peilingwijzer maken van de nieuwe partijen alleen Denk en VNL aanspraak op een zetel of twee.

PVV en VVD: niet meer dan vier partijen bij RTL Premiersdebat

Een nieuw hoofdstuk in het gevecht rond het RTL Premiersdebat van 26 februari. PVV en VVD willen niet dat de televisiezender meer dan vier partijen uitnodigen, hebben ze RTL laten weten. Dit bevestigt Stephan Koole, chef van de politieke redactie.

Wat is er aan de hand? Zondagavond 26 februari staat in nogal wat Haagse agenda’s roodomrand. Het RTL Premiersdebat, dat vrijwel bij iedere verkiezingen van bepalend belang is. Maanden van tevoren informeren campagneleiders bij de RTL-leiding naar de manier waarop de kandidaten worden uitgekozen en naar de onderwerpen die besproken worden.

Dit jaar was RTL duidelijk: het wordt een debat met de vier partijen die het grootste zijn in de Peilingwijzer. Dat is een gewogen gemiddelde van vijf belangrijke opiniepeilingen. VVD en PVV lijken zeker van hun plek, maar daar achter is het dringen. Tussen CDA, D66 en GroenLinks vallen de verschillen binnen de foutmarges. Terwijl de SP en de PvdA daar weer net achter zitten. RTL heeft daarom vorige week aan de partijen laten weten wellicht meer partijen uit te nodigen. ,,Als het verschil tussen de nummer vier en vijf te klein is, of zoals de Peilingwijzer dat noemt, ‘niet-significant’, dan wordt ook de runner-up uitgenodigd. (…) Theoretisch is het mogelijk dat ook het verschil met de zesde te klein is; die ontvangt dan ook een uitnodiging”, liet RTL destijds weten.

Komt niets van in, zeggen PVV en VVD nu. Ze dreigen zelfs niet te komen als meer dan vier lijsttrekkers worden uitgenodigd. RTL laat zich niet gek maken, volgens Koole. ,,Wij vinden dat we een heel redelijk voorstel hebben gedaan dat recht doet aan het democratisch proces.”

De beslissing wordt op 13 februari genomen.

Kamer gaat Plasterk horen over zwakke verkiezingssoftware

Minister Plasterk (Binnenlandse Zaken, PvdA) moet met de Tweede Kamer in gesprek over de mogelijke problemen met de software die wordt gebruikt bij verkiezingen. Kamerlid Kees Verhoeven van D66 had de bewindsman gevraagd om uitleg te komen geven over het probleem, waarover RTL Nieuws maandag berichtte. Een meerderheid van de Kamer stemde daarmee in.

Twitter avatar KeesVee Kees Verhoeven Mooi zo. Na herhaaldelijk aandringen #D66 nu eindelijk steun in Kamer voor debat over veilige - niet gehackte- verkiezingen op 15 maart.

RTL meldde op grond van beveiligingsexperts dat de software die wordt gebruikt om stemmen te tellen onveilig is en gemakkelijk te hacken. “De gemiddelde iPad is beter beveiligd dan het Nederlandse verkiezingssysteem”, zei ethisch hacker Sijmen Ruwhof tegen de zender. Hoogleraar Herbert Vos sprak van een “dramatisch” programma.

Het gaat daarbij om software die de met hand getelde stemmen van verschillende regio’s bij elkaar optelt. Dat systeem werkt volgens de deskundigen ook op hele oude computers, die gemakkelijk te hacken zijn. Als er vervolgens malware wordt geïnstalleerd op zo’n computer, dan kunnen de stemresultaten worden aangepast.

Volgens Nu.nl was de Kiesraad al in 2011 op de hoogte van het lek, nadat een student aan de bel trok. Minister Plasterk meldde vorige week juist nog dat de verkiezingssoftware niet te hacken was. Dit komt omdat stemmen en het tellen van stemmen alleen met de hand wordt gedaan. Verhoeven wil nu weten hoe Plasterk gaat garanderen dat de verkiezingen in maart ordentelijk verlopen.

Groot, groter, GroenLinks

GroenLinks-leider Jesse Klaver trekt al enige tijd veel publiek met zijn toespraken door het land. Op via deze op Facebook aangekondigde 'meet ups' - zoals GroenLinks ze zelf heel hip noemt - komen de laatste maanden steeds meer mensen af, zowel leden als niet-leden. Waren er eind oktober op een bijeenkomst in Eindhoven nog 400 man, in Tivoli in Utrecht waren er maandagavond 2000. En nu komt GroenLinks met de aankondiging van een meet-up in AFAS Live, de voormalige Heineken Music Hall. Daar kunnen 6000 man in en daarom spreekt GroenLinks nu al van "het grootste politieke evenement van 2017".

In zijn toespraak maandag in Tivoli viel Klaver premier Rutte hard aan, door hem te vergelijken met rechts-radicale populisten elders in Europa. "Of het nu Wilders, Le Pen, Trump of Rutte is: ze hanteren een politiek van verdeeldheid en een politiek van vijandigheid tegen migranten.”

Stemmen vanuit het buitenland? Nog één dag voor registratie

Nog één dag hebben Nederlanders in het buitenland de tijd om zich te registreren voor de Tweede Kamerverkiezingen van 15 maart aanstaande. De deadline is dinsdag 23.59 uur Nederlandse tijd. Tot nu toe hebben ruim 60.000 mensen dit gedaan. Uitgaande van de kiesdeler bij de vorige verkiezingen in 2012 is dit aantal bijna goed voor één Kamerzetel.

Nederlanders in het buitenland die zich willen registreren moeten dit doen via de website van de gemeente Den Haag. Daarna krijgen zij per post of via email een stembiljet opgestuurd. Het daadwerkelijke stemmen heeft nog wel de nodige voeten in aarde. Want het ingevulde stembiljet mag volgens de kieswet alleen in de daarvoor bestemde oranje enveloppe verstuurd worden. Zodoende is de kiezer toch weer afhankelijk van de lokale posterijen want deze speciale en verplichte enveloppe kan alleen maar vanuit Den Haag worden opgestuurd.

Tenslotte, ook niet onbelangrijk, de enveloppe moet voldoende gefrankeerd zijn want anders wordt deze niet geopend.

Politiek pact tegen 'voltooid leven', of toch niet?

Een actieplan voor ouderen die hun leven 'voltooid' vinden, met als doel dat ze het leven niet langer als zinloos zien. Het manifest Waardig ouder worden is dinsdag online gegaan en bevat een tienpuntenplan voor meer 'levenshulp' voor ouderen. Het initiatief, dat in november al werd aangekondigd, komt van de ChristenUnie, omroepbaas Jan Slagter (Omroep MAX) en ouderenbonden KBO-PCOB. Dinsdag werd bekend dat ook het CDA en de SP het manifest steunen.

Foto ANP / Lex van Lieshout

 

'Waardig ouder worden' lijkt een reactie op het kabinetsplan om het wettelijk mogelijk te maken voor ouderen om hun leven te beëindigen als ze dat 'voltooid' vinden. Dat voorstel maakte in het najaar een hoop discussie los. D66 kwam later met een eigen initiatiefwet op dit vlak. ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers zegt dinsdag in Trouw dat het manifest niet moet worden gezien als protest tegen zelfbeschikking. Hij hoopt dat voorstanders van voltooid leven het manifest ook steunen en roept D66 op de initiatiefwet 'voltooid leven' tijdelijk stil te leggen. "Eerst zouden we kunnen werken aan 'waardig ouder worden", aldus Segers.

D66 gaf dinsdag in reactie een persbericht uit waarin de partij zegt "blij verrast" te zijn door de "constructieve toon" van ChristenUnie en CDA. D66-leider Pechtold leest in de opmerkingen van Segers dat de christelijke partijen "zich niet langer principieel verzetten" tegen het voorstel van D66:

"Een moedige stap van de christelijke partijen om zich niet meer principieel of om religieuze redenen tegen onze wet Voltooid Leven te keren, maar alleen tijdelijk en op voorwaarde van investeringen in ouderenzorg."

PVV-leider Wilders twitterde dat zijn partij het manifest ook omarmt, maar wel op één voorwaarde:

Twitter avatar geertwilderspvv Geert Wilders PVV steunt dit plan natuurlijk ook! Met slechts één amendement: Fleur Agema als dé Minister voor Ouderenbeleid!… https://t.co/JvG1gO0Sbr

En waarom ontbreekt eigenlijk de naam van de christelijke SGP onder dit manifest? SGP-woordvoerder Arnoud Proos twittert dat de SGP niet mee mocht doen:

Twitter avatar Arnoudproos Arnoud Proos .@stefgroenewoud @NOS We hadden het graag gedaan, maar we zijn helaas geweigerd. Jammer, want politisering in zorg moet juist minder...

Wat ChristenUnie-voorlichter Johannes de Vries dan weer ontkent:

Twitter avatar johannesdevries Johannes de Vries .@Arnoudproos @stefgroenewoud @NOS Pact ontstaan tussen CU, SP, CDA, maar iedereen is welkom om aan te haken, amice.

NOS weegt en loot deze week voor aanpak tv-debatten

De NOS heeft dit keer verrassend weinig gedoe gehad rond hun grote verkiezingsdebat, dat houden ze op de avond vóór verkiezingsdag woensdag 15 maart. Tenminste, tot nu toe viel het mee, zegt Bram Schilham, de chef van de politieke redactie, met een lach.

Morgen, woensdag, komt de nieuwe Peilingwijzer, een combinatie van vijf opiniepeilingen. Mede aan de hand van die peiling bepaalt de omroep welke veertien partijen mogen meedoen. Ze bepalen de rangorde voor de helft door de Peilingwijzer en voor de helft door de zetels die partijen nu in de Tweede Kamer hebben.

Foto ANP / Martijn Beekman

 

En dan? Komende donderdag om 11.00 uur houdt de NOS een loting om te bepalen wie tegen wie mag debatteren. De acht grootste partijen gaan één op één met elkaar in debat. Ze mogen elk één keer zelf een stelling verzinnen en worden één keer uitgedaagd. De NOS stuurt niet op de stellingen, zegt Bram Schilham: "Als de helft van de stellingen over normen en waarden gaat, dan is daar kennelijk reden toe." Bij eerdere verkiezingsdebatten vonden de partijen zo’n loting wel zo eerlijk. Je komt misschien niet tegen je favoriete tegenstander uit, maar dat nadeel geldt voor alle partijen even sterk. Bij de Provinciale Statenverkiezingen in 2015 is dit de omroep en de partijen goed bevallen.

Veertien lijsttrekkers mogen aan het NOS-debat meedoen. De kleine zes partijen gaan in drietallen met elkaar in debat. Daar bepaalt de NOS samen met de partijen de onderwerpen. Voor wie erg nieuwsgierig is: de NOS zendt de loting donderdag live uit via Facebook. Ook voor de indeling van het lijsttrekkers-radiodebat, dat is op vrijdagmiddag 24 februari, gaan ze loten.

Recordaantal partijen geregistreerd - wat nu?

Maandag gingen de partijen naar de Kiesraad om daar hun kandidatenlijst in te leveren. Voor de kleine partijen die nog geen zetel hebben komt daar nog iets bovenop: ondersteuningsverklaringen en een borg. De partijen hebben nog tot vrijdag om voldoende steunverklaringen aan te leveren, maar in de loop van dinsdag wordt er waarschijnlijk meer bekend over wie er mee mag doen aan de verkiezingen.

Meer dan 100 kandidaten zijn ‘politieke overstappers’

Ruim honderd kandidaten voor de Tweede Kamerverkiezingen zaten in het verleden bij een andere partij dan waarvoor ze nu verkiesbaar zijn. Dit blijkt uit een inventarisatie van NRC-verslaggevers Petra de Koning en Enzo van Steenbergen, dat de kandidatenlijsten van 18 partijen bekeek die in maart willen meedoen aan de verkiezingen. Van de 715 onderzochte kandidaten waren er zeker 104 in het verleden verbonden aan een andere partij. 50Plus is koploper politieke overstappers. Van de vijftig kandidaten waren er 36 in het verleden betrokken bij een andere politieke partij. Bij de PVV waren 15 van de vijftig kandidaten elders actief.

In de nieuwe De Haagse Stemming schrijft Emilie van Outeren over de politieke discussie rond de pensioenen en de AOW-leeftijd. Op de Haagse agenda van deze dinsdag onder meer een drie uur durende persconferentie van Commandant der Strijdkrachten Tom Middendorp, voornamelijk over de onzekerheid aan de oostgrens van de NAVO. Verslaggever Enzo van Steenbergen (@Evansteenbergen) is erbij. Stef Blok heeft zijn eerste debat als minister van Justitie, over terrorismebestrijding. En Kamerleden zullen vast ook meer willen weten over het nieuws van RTL dat ook stemmen met potlood eenvoudig te hacken is.

Klaver vergelijkt Rutte met Le Pen en Trump

Met zijn open ‘Doe-Normaal-brief’ van vorige week heeft premier Rutte een grens overschreden, "de grens van het democratisch fatsoen”. Dat zei GroenLinks-leider Jesse Klaver in zijn verkiezingstoespraak in het Utrechtse theater Tivoli-Vredenburg. Opnieuw opende hij vooral de aanval op de leider van de VVD. Hij noemde Rutte in één adem met rechts-populistische politici.

"Of het nu Wilders, Le Pen, Trump of Rutte is: ze hanteren een politiek van verdeeldheid en een politiek van vijandigheid tegen migranten.”

De bijeenkomst trok zeker 2.000 mensen, waarvan volgens het campagneteam zeker 70 procent geen lid van GroenLinks was. Bij eerdere editie van deze open verkiezingsavonden, - die de partij meetups noemt, kwamen al ruim 6.500 mensen af.

Volgens Klaver, die Rutte persoonlijk zei te mogen – "een joviale gozer” – heeft zich in de afgelopen week "gediskwalificeerd als premier van Nederland”. Rutte wil volgens Klaver namelijk niet de minister-president zijn van alle Nederlanders, "maar alleen van rechtse Nederlanders”.

De 30-jarige Klaver, die vorige maand al riep zelf wel premier te willen worden in een progressief kabinet, zei dat Nederland "een premier nodig heeft voor wie afkomst geen rol speelt en die niet tegen sommige Nederlanders zegt dat ze weg moeten wezen."

Twitter avatar jesseklaver Jesse Klaver Rutte heeft zichzelf gediskwalificeerd als premier van heel Nederland. #stemvoorverandering https://t.co/3vpBbQ83pd

Het ergste vind Klaver het dat Rutte dit weekend zo lang wachtte met een stevige reactie op het inreisverbod dat de Amerikaanse president Trump heeft uitgevaardigd voor inwoners van bepaalde Arabische en Afrikaanse landen.

"Het is niet normaal dat je verschuilt achter andere leiders en anderhalve dag wacht met het veroordelen van de moslimhaat door Donald Trump.”

Klaver herhaalde niet met de PVV te willen regeren, omdat de partij van Geert Wilders de principes van een open democratisch samenleving met voeten treedt. "Maar ook de VVD heeft nu een grens overtreden. Ze staan op het randje.”

Artikel 1 doet mee, maar niet overal - ook Brinkman is er, Plasman nog niet

Artikel 1, de nieuwe partij van Sylvana Simons, meldde begin van de middag op Facebook dat zij zullen meedoen aan de verkiezingen, maar in vier kieskringen (Friesland, Drenthe, Zwolle en Zeeland) niet op het stembiljet zullen staan. Het is Artikel 1 wel gelukt om op Bonaire op het stembiljet te komen (daarvoor waren tien ondersteuningsverklaringen nodig). Het is nog onduidelijk of Artikel 1 gaat proberen alsnog voldoende ondersteuningsverklaringen te verzamelen voor de vier nog ontbrekende kieskringen.

Advocaat Peter Plasman, die met de partij voor Niet-Stemmers wil meedoen aan de verkiezingen, laat weten dat zijn partij maandag voor alle kieskringen - op Bonaire na - ondersteuningsverklaringen bij de Kiesraad heeft ingediend. Maar nog lang niet overal heeft de partij de benodige 30 OSV's, maar die kunnen ze nog tot vrijdag alsnog aanleveren. "We zijn nog druk bezig en de kans is groot dat we alles gaan halen", zegt Plasman. "Friesland, Zeeland, Drenthe en Limburg worden wel spannend. Bonaire doen we ook nog een poging."

De Ondernemerspartij van oud-PVV’er Hero Brinkman heeft in drie kieskringen nog onvoldoende ondersteuningsverklaringen: Amsterdam, Rotterdam en Lelystad. “Maar we hebben nog drie dagen om de gaten te vullen”, zegt Brinkman. “Dus dat gaat lukken.” Brinkman heeft zelfs al de benodigde 10 handtekeningen binnen uit Caraïbisch Nederland, dat hij ooit omschreef als “een boevennest dat we op Marktplaats te koop moeten aanbieden.” Brinkman: “Daar heb ik veel vrienden mee gemaakt. Niet bij de politici, maar wel bij de burgers.”

Afgelopen week werd al duidelijk dat nieuwe partijen als VoorNederland (VNL), Denk, Forum voor Democratie (van Thierry Baudet), Nieuwe wegen (van ex-PvdA-Kamerlid Jacques Monasch), GeenPeil en de Piratenpartij voldoende ondersteuningsverklaringen hebben verzameld om in heel Nederland te mogen meedoen. Die kwamen ze wel maandag bij de Kiesraad inleveren. Forum voor Democratie-lijsttrekker Thierry Baudet zei na zijn bezoekje aan de Kiersaad dat hij hoopt op 10 à 12 zetels voor zijn partij. Baudet sluit regeren met de PVV niet uit en verwacht dat hij wel eens de 'kingmaker' van de formatie kan worden:

De laatste loodjes voor Lokaal in de Kamer

De meeste nieuwe partijen hebben moeite om in kieskringen in Groningen, Drenthe of Zeeland genoeg ondersteuningsverklaringen te krijgen. Zo niet Lokaal in de Kamer, een samenwerkingsverband van lokale en provinciale partijen. Zij staat vanmiddag voor het Haagse stadhuis handtekeningen te verzamelen.

Vanochtend was er nog concurrentie van andere partijen, vertelt Denise Kunst, nummer vijf op de kandidatenlijst. Even na twee uur staat er alleen nog iemand van de Vrijzinnige Partij ook ondersteuningsverklaringen op te halen. Lokaal in de Kamer heeft er nog tien nodig in deze kieskring, in twaalf kieskringen in het verzamelen al gelukt:

'Wat we hebben ligt al ter controle bij de Kiesraad'

'Onze basis is lokaal. Hoe verder van de Randstad, hoe beter we zijn verankerd', zegt Kunst. Op landelijk niveau zijn de lokale partijen al met elkaar verbonden in de Onafhankelijke SenaatsFractie, die met één zetel in de Eerste Kamer zit, en op provinciaal niveau hebben zij als Lokaal Brabant één zetel in de Provinciale Staten. De partij wil 'het lokale geluid in Den Haag laten horen.'

Daar is begrip voor, zegt Kunst. Maar lastig is het wel om de laatste ondersteuningsverklaringen te krijgen. 'Iedereen die bij het stadhuis naar binnen gaat, heeft haast. Iedereen die naar buiten komt, wil eigenlijk weg.'

De dag van de kandidaatstelling: een beknopte uitleg

Voor vijf uur vanmiddag moeten de partijen - in persoon - bij de Kiesraad in Den Haag hun kandidatenlijst inleveren. Belangrijker voor nieuwe partijen of partijen die vorige keer geen zetel haalden, zij moeten naast de kandidaten lijst ook voldoende ondersteuningsverklaringen inleveren.

Willen ze zoveel mogelijk kans maken op een zetel, dan moeten ze in alle negentien kieskringen minstens dertig handtekeningen hebben verzameld van stemgerechtigde burgers. In de twintigste kieskring, het Caraïbische deel van Nederland, zijn tien handtekeningen vereist.

Dat blijkt voor veel partijen een hindernis. Van de 66 die zich in 2012 registreerden voor de Tweede Kamerverkiezingen, haalden maar 21 deze eindstreep. Daarvan kwamen er elf uiteindelijk in het parlement.

Eigenlijk hebben de partijen nog vijf dagen extra om ondersteuningsverklaringen te verzamelen. De wet vereist weliswaar dat ze vandaag worden ingeleverd, maar als in bepaalde kieskringen de drempel van dertig handtekeningen niet gehaald is, krijgen partijen tot komende vrijdag de tijd om deze alsnog aan te leveren. Dat het 'verzuimcorrectie'.

De Kiesraad is al druk bezig alle ondersteuningsverklaringen te controleren, zegt een woordvoerder: "We gaan tot laat door en hopen vanavond klaar te zijn".
Vrijdag eind van de middag maakt de Kiesraad bekend welke partijen er meedoen op 15 maart.

Twitter avatar GeenPeil GeenPeil 1026 ondersteuningsverklaringen ingeleverd bij meneer Melle Bakker van de Kiesraad! #geenpeil #tk2017 https://t.co/JGpMYDlNRu

Ook Haags weekend in teken van Trump

Een nieuwe campagneweek, een nieuw Campagneblog. Het afgelopen weekend werd het nieuws beheerst door het decreet van president Trump om moslims uit zeven landen te weren uit de VS. Ook in Den Haag was dat hét thema, signaleert Emilie van Outeren in De Haagse Stemming van maandag. Na een voorzichtige reactie op zaterdag kwam het kabinet zondag met een steviger reactie op zondag ("zo'n inreisverbod wijzen we af").

Op het partijcongres D66 beperkte Alexander Pechtold, die eerder uitsprak premier te willen worden, zich tot de ambitie met zijn partij "het hart van het volgende kabinet" te willen vormen. "Wij vragen de kiezer: maak ons, maak het midden machtig. Het progressieve midden." Pechtold beloofde ook

Wat speelt er zoal op maandag? Partijen lopen naar de verwachting de deur plat bij de Kiesraad. Voor 17.00 uur moeten nieuwe partijen hun 580 ondersteuningsverklaringen overleggen en moeten alle partijen hun kandidatenlijsten inleveren. Steun verwerven gaat niet bij elke club even soepel.

GroenLinks verwacht dat vanavond 2.000 man in een uitverkocht TivoliVredenburg in Utrecht naar een speech van Jesse Klaver komen luisteren. Dat is meer dan er op het D66-partijcongres afkwamen. Verslaggever Philip de Witt Wijnen (@PhilipDeWW) is erbij.

Lees ook ons Campagneblog van afgelopen week terug.