Meer dan 100 kandidaten zijn ‘politieke overstappers’

Tweede Kamerverkiezingen Ze zijn vooral te vinden bij jonge partijen: politici die eerder de idealen van een andere partij verdedigden. 50Plus is koploper.

Partijvoorzitter Jan Nagel van 50Plus wijst erop dat nog maar weinig mensen politiek actief willen worden. Foto Bas Czerwinski/ANP

Ruim honderd kandidaten voor de Tweede Kamerverkiezingen zaten in het verleden bij een andere partij dan waarvoor ze nu verkiesbaar zijn. Dit blijkt uit een inventarisatie van NRC, dat de kandidatenlijsten van 18 partijen bekeek die in maart willen meedoen aan de verkiezingen. Van de 715 onderzochte kandidaten waren er zeker 104 in het verleden verbonden aan een andere partij. Deze week beoordeelt de Kiesraad de kandidatenlijsten van politieke partijen.

50Plus is koploper politieke overstappers. Van de vijftig kandidaten waren er 36 in het verleden betrokken bij een andere politieke partij. Op de lijst staan bijvoorbeeld een oud-CDA-staatssecretaris (Martin van Rooijen, op plek 3) en een ex-Tweede Kamerlid van de PvdA (Gerrit-Jan van Otterloo, op plek 5).

Bij de PVV waren 15 van de vijftig kandidaten elders actief. Partijleider Geert Wilders was zelf Tweede Kamerlid voor de VVD en verschillende kandidaten zijn gerekruteerd uit de politieke erfenis van Pim Fortuyn. De nummer twee bijvoorbeeld, Fleur Agema, is Statenlid geweest voor de Lijst Pim Fortuyn.

Vooral jonge partijen hebben politieke overstappers. Zij hebben vaak in korte tijd nieuwe politici moeten binnenhalen. Sommige kandidaten solliciteerden bij verschillende partijen voor de komende verkiezingen. Jan Dijkgraaf, lijsttrekker van GeenPeil, stuurde een sollicitatie naar 50Plus. Yernaz Ramautarsing, nummer 9 bij Forum voor Democratie, sprak ook met VoorNederland. Kees van Leeuwen meldde zich aan bij de SP, werd daar afgewezen en staat nu op plek 7 van de nieuwe partij Nieuwe Wegen.

Ook de lijsten van klassieke partijen kennen overstappers. De PvdA heeft er één in de top-5: Gijs van Dijk was tot voor kort nog lid van GroenLinks. Bij de VVD heeft Dilan Yesilgöz een verkiesbare plek (19). Zij was voorheen actief bij de SP, PvdA en Groenlinks. Yesilgöz: „Ik heb gezocht op de verkeerde plek.”

Partijvoorzitter Jan Nagel van 50Plus ziet een achterliggende oorzaak voor de vele overstappers. Hij wijst erop dat nog maar weinig mensen politiek actief willen worden. Van de kiesgerechtigden is maar 2,2 procent lid van een politieke partij. Daardoor is er maar een kleine vijver om uit te vissen, zegt Nagel, die zelf 38 jaar lid was van de PvdA en daarna Leefbaar Hilversum oprichtte.

„Tel daarbij op dat je als partij ook politieke ervaring binnen móét halen, omdat je anders een modderfiguur slaat in de Tweede Kamer. Dan kom je uit bij mensen die een andere partij de rug hebben toegekeerd.”

Overstappen van partij ligt gevoelig in de politiek, omdat partijen van oudsher een heel andere levenvisie aanhangen. Onder de overstappers zijn 22 politici die alleen actief zijn geweest voor een lokale partij. In tegenstelling tot de andere 82 overstappers beconcurreren zij deze campagne niet de partij die zij in het verleden aanhingen.