Maatschappijen niet gelukkig met extra verplichtingen door decreet

Luchtvaart Het Amerikaanse inreisverbod plaatst luchtvaartmaatschappijen voor problemen. De KLM kijkt nu naar de politiek.

Protest op de luchthaven van San Francisco. Foto Kate Munsch/Reuters

Luchtvaartmaatschappijen worstelen met het Amerikaanse inreisverbod voor mensen uit zeven ‘verboden’ landen. Het verbod raakt niet alleen passagiers. Emirates, met dagelijkse vluchten van Dubai naar elf Amerikaanse steden, moest dit weekend halsoverkop bemanningsleden vervangen.

Maatschappijen zien zich plotseling geconfronteerd met extra verplichtingen. Als ze iemand vervoeren zonder de juiste papieren voor het land van bestemming, moeten ze die passagier mee terugnemen, op een stoel waar ook een betalende passagier had kunnen zitten. Daarnaast wordt de maatschappij beboet. De hoogte van die boete verschilt per land, gemiddeld gaat het om 3.500 dollar (3.275 euro). Wereldwijd worden jaarlijks 60.000 passagiers geweigerd door immigratiediensten omdat ze niet over de juiste reisdocumenten beschikken.

IATA, de internationale koepelorganisatie van luchtvaartmaatschappijen, kwam na een weekend zwijgen op maandagmiddag met een verklaring. Uit de verklaring spreekt vooral ergernis over de abrupte invoering van de Amerikaanse toelatingseisen, „zonder voorafgaande coördinatie of waarschuwing”. „Het decreet bezorgde luchtvaartmaatschappijen extra kosten om te voldoen aan onduidelijke eisen, de regels in te voeren en mogelijke boetes te voorkomen.” De IATA vraagt alle regeringen om wijzigingen in toelatingseisen tijdig te melden, zodat „reizigers de regels kunnen begrijpen en maatschappijen ze kunnen invoeren.”​

Twitter avatar IATA IATA #IATA‘s Statement on the US Executive Order on Travel: https://t.co/KCeFLZWhHL https://t.co/kjPH68SM7h

Geweigerd bij de gate

Het aantal reizigers uit de zeven landen naar de VS is beperkt: vijf procent van de buitenlandse bezoekers komt uit het Midden-Oosten en Afrika, blijkt uit cijfers van het Amerikaanse ministerie van handel. Alleen Iran zorgt met 35.000 bezoekers per jaar voor serieus verkeer. In december werd bekend dat de VS en Iran onderhandelen over een lijndienst tussen Teheran en Los Angeles.

Geen van de betrokken landen onderhoudt rechtstreekse vluchten met de Verenigde Staten. Reizen tussen de VS en de zeven betrokken landen vereisen een overstap in Dubai of Europa, bijvoorbeeld op Schiphol.

Omdat het om transferpassagiers gaat, speelt de marechaussee op Schiphol geen rol bij de naleving van de toelatingseisen, zegt een woordvoerder. Passagiers die op Schiphol overstappen arriveren in het internationale gebied van de luchthaven en worden geweigerd bij de identiteitscontrole door de luchtvaartmaatschappij bij de gate. Passagiers die vanaf Schiphol vertrekken worden door de maatschappij al geweigerd bij het inchecken. De grenscontrole (‘Wordt deze persoon gezocht?’) door de marechaussee bevindt zich fysiek tussen die twee identiteitscontroles in. De woordvoerder: „Wij zien ze niet.”

Zes Iraanse passagiers die dit weekend op Schiphol zijn gestrand vliegen dinsdagmiddag op kosten van KLM terug naar Teheran. Hun advocaat Marc Wijngaarden gaat niet procederen tegen KLM. „Wij brengen ze alleen in contact met Amerikaanse advocaten om te kijken of ze toegang tot de VS kunnen afdwingen.”

NRC is benieuwd naar de ervaringen van mensen die zelf met het inreisverbod te maken hebben. Deel uw ervaringen hier.

Propagandamateriaal

KLM moet volgens een woordvoerder de toelatingseisen wel naleven. „We zijn slechts een vervoerder, we hebben geen keus.” KLM beschouwt het inreisverbod als een politiek probleem, dat ook politiek moet worden opgelost.

Sjoerd Sjoerdsma, lid van de Tweede Kamer voor D66, deelt die mening. Op verzoek van D66 en GroenLinks vindt deze week een hoorzitting plaats in de Tweede Kamer, met vertegenwoordigers van KLM, Schiphol en de marechaussee. Sjoerdsma: „Ik snap heel goed dat KLM klem zit. Dit heeft gevolgen voor Nederlandse bedrijven en Nederlandse staatsburgers met een dubbele nationaliteit. Nederlandse Iraniërs kunnen niet langer vrij reizen. Ik wil weten wat de gevolgen precies zijn en hoeveel mensen het betreft.”

Het kabinet reageerde aanvankelijk veel te slap, vindt Sjoerdsma, en kwam „met de hakken over de sloot” alsnog met een adequate reactie. Wat kan Nederland doen? „Het kabinet kan stimuleren dat we in Europees verband positie kiezen ten opzichte van Trump. Deze maatregel is niet alleen racistisch, het is ook contraproductief: IS krijgt prachtig propagandamateriaal toegespeeld.”