NRC checkt: ‘Je lever rust uit van ’n maand niet drinken’

Dry January

Dat concludeerde het televisieprogramma De Kennis van Nu op 26 januari, op basis van een pilot-onderzoek.

Foto iStock

De aanleiding

Sinds de Britse organisatie Alcohol Concern in 2013 voor het eerst de campagne ‘Dry January’ invoerde, groeide de belangstelling voor dit evenement enorm. Dit jaar deden er naar schatting twee miljoen Britten aan mee. Het houdt in dat je de hele maand januari geen druppel drinkt.

Deelnemers in voorgaande jaren rapporteerden na een maand ‘op een droogje’ dat zij beter sliepen, zich fitter voelden (62 procent) en waren afgevallen (49 procent). Een ander onderzoek liet zien dat tweederde van de deelnemers zes maanden later nog altijd minder dronk dan daarvoor.

Ook in Nederland is de trend opgepikt. Presentatoren Diederik Jekel en Elisabeth van Nimwegen van het wetenschapsprogramma De Kennis van Nu concludeerden dat gematigde drinkers in Nederland ook baat hebben bij zo’n alcoholvrije maand.

Waar is het op gebaseerd?

Onderzoekers van het Radboudumc deden een pilotproef met veertien normaal gezonde vrijwilligers uit één straat, de Hindestraat in Nijmegen. Die onthielden zich allemaal één maand van alcohol. Ze hielden een dagboekje bij met hun ervaringen en ondergingen in het ziekenhuis op gezette tijden bloedonderzoek en psychologische tests om lichamelijke en geestelijke veranderingen te meten. De onderzoekers constateerden dat de deelnemers zich fitter voelden en dat verschillende bloedwaarden van de deelnemers significant verbeterden na de alcoholloze maand.

En, klopt het?

Onder wetenschappers is de Dry January-campagne omstreden. Het medische blad The BMJ zette er vorig jaar twee tegenover elkaar. Volgens Ian Hamilton van de York University kan zo’n haast impulsieve campagne meer kwaad dan goed doen. Mensen zouden kunnen gaan denken dat één maand onthouding ze voor de rest van het jaar een vrijbrief geeft los te gaan. Ian Gillmore van Liverpool University is het daar niet mee eens. Hij denkt dat er wel degelijk gezondheidsvoordelen zijn en dat het mensen helpt om na te denken over hun drinkgewoonten.

Leverarts Eric Tjwa, één van de onderzoekers die het onderzoek in Nijmegen uitvoerde, vindt dat laatste ook. Maar kan hij concluderen dat iemands lever écht gezonder wordt na een maand geen alcohol?

„In de uitzending zei ik al dat het een onderzoek is met een heel beperkt aantal proefpersonen. Maar alle gemeten verschillen waren statistisch significant”, licht hij toe.

De onderzoekers deden metingen vooraf, na de maand zonder alcohol en vervolgens nog een maand later toen de deelnemers wel weer dronken. Ze zagen de bloedwaarden bij de deelnemers veranderen, terwijl die bij een controlegroep van geheelonthouders in dezelfde periode constant bleef. „Zonder die controle had ik geen conclusies durven trekken”, zegt Tjwa. „Maar de lever krijgt echt even rust als je stopt met drinken. Ik zie tenminste een duidelijke verandering in verval van de levercellen en de prikkeling van de lever als er één leefstijlfactor wegvalt: de alcoholinname.”

Tjwa raadt deze krant overigens af de bewering nú al te factchecken, „Het is nog niet gepubliceerd in een wetenschappelijk tijdschrift, en in het televisieprogramma konden niet alle bevindingen aan bod komen.” Hij is bezig de resultaten verder te verwerken en op te schrijven voor publicatie.

Conclusie

Door de beperkte proefopzet is het niet mogelijk met wetenschappelijke zekerheid iets te zeggen over de gezondheidswinst van een maand niet drinken. Ook is het niet duidelijk wat de winst op de lange termijn is, aangezien de bloedwaarden na de droge maand weer teruggingen naar het oude niveau. Het is een cliché in de wetenschap maar het geldt hier des te meer: meer onderzoek is nodig. Pas met een studie waaraan duizenden mensen deelnemen, kan het effect van een maand zonder alcohol betrouwbaar in kaart worden gebracht. Daarom beoordelen wij deze uitspraak nu nog als ‘niet te checken’.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt.