GroenLinks is op zoek naar de atypische kiezer

De achterban

Maandagavond spreekt GroenLinks-leider Jesse Klaver 2.000 man toe in Utrecht. Hij wil dat zijn partij moslimmoeder, bouwvakkervader, onderwijzer en hoogleraar verbindt. Dat lukt niet in één verkiezing, zegt de campagneleider.

GroenLinks-vrijwilligers gaan langs de deuren in Nijmegen. Foto Merlin Daleman

Hans van den Bongard uit Venlo heeft geen idee. „Ik zou niet weten wie dat is”, zegt de 57-jarige uitvoerder van bouwbedrijf Willems Bouw. Zijn dertig jaar jongere medewerker, Harald Peters, herkent de foto wel tijdens de schaftpauze op een bouwplaats in het Noord-Limburgse Horst. „Is die niet van GroenLinks? Met die gekke voornaam? Wibi of Dibi?” „Ik weet dat hij heel jong is. Dat vind ik wel goed.”

Driekwart jaar geleden nam Jesse Klaver zich voor van GroenLinks een „brede volkspartij” te maken. Hij wil af van het imago van progressieve partij voor een intellectuele achterban met oog voor het milieu.

En dus breidde Klaver op zijn eerste partijcongres als politiek leider, in Amersfoort, de doelgroepen uit waarop GroenLinks zich voor de komende Tweede Kamerverkiezingen zou moeten richten. Zijn partij moet de verbinding zijn tussen „de moslimmoeder uit Rotterdam en de bouwvakkervader uit Venlo, tussen de onderwijzer van mijn basisschool in Roosendaal en de hoogleraar aan de universiteit”. Zij allemaal zijn volgens Klaver immers „beducht voor de toekomst van hun kinderen”.

Lees ook: Jesse Klaver: ‘Ik wil geschiedenis schrijven’, ons interview met Klaver van vorige maand.

Los van de knipoog naar Geert Wilders – opgegroeid in Venlo – sprak Klaver over de laagopgeleide Nederlanders, de Nederlanders van niet-westerse komaf en onderwijsprofessionals die jonge generaties opleiden. Klaver is nu negen maanden verder. Is zijn boodschap voor dit nieuwe, diverse kiezerspubliek aangekomen? Kennen ze hem en zijn plannen?

Klaver eerder deze maand tijdens een bijeenkomst van GroenLinks in Nijmegen. Foto ANP / Piroschka van de Wouw

Net als de Limburgse bouwvakkers moeten ook Ayten Üyen en Zaima El Allali uit de Rotterdamse Afrikaanderwijk het antwoord het schuldig blijven. „Sorry”, zegt Üyen (36). „Ik herken hem niet.” De geboren Turkse heeft net haar jongste dochter van de crèche gehaald. De uit Marokko afkomstige El Allali (43): „Het is toch niet die man die tegen buitenlanders is?” Nee, hij is de leider van GroenLinks. „Gelukkig”, zegt de moeder van vier kinderen opgelucht. „Dan is het goed. Mijn man stemt op GroenLinks en zegt dat ik dat ook zou moeten doen.”

Hanneke Spath (38), hoogleraar burgerlijk recht aan de Radboud Universiteit in Nijmegen, weet wel wie Jesse Klaver is. Ze heeft nog geen idee op wie ze gaat stemmen op 15 maart maar sluit GroenLinks niet uit. „Ik ben sociaal-liberaal en vind de VVD te rechts.”

Extremere meningen

„Natúúrlijk kennen we Jesse Klaver”, zegt de 50-jarige Jacqueline Leening van basisschool De Zilverlinde in Roosendaal. „Hij komt hier vandaan!” Ze vindt hem een fijne politicus maar weet nog niet of hij op haar stem kan rekenen. „Ik ben zeker links georiënteerd, maar neig meer naar de SP dan naar GroenLinks.”

De steekproef onder mensen die de lijsttrekker van GroenLinks adresseerde in zijn toespraak, leert twee dingen. Jesse Klaver moet nog werken aan zijn herkenbaarheid. Maar zijn boodschap voor een verdraagzame samenleving waarin welzijn en succes niet alleen in economische modellen te vatten zijn, heeft potentie bij kiezers die niet tot zijn traditionele achterban behoren.

De bouwvakkers uit Venlo, de moslima’s uit Rotterdam en de docenten zijn inderdaad bezorgd over de toekomst van hun kinderen. Ze zijn geïnteresseerd in politiek, nemen zich voor te gaan stemmen en willen zich verdiepen in de standpunten van verschillende partijen. En ze spreken over thema’s en problemen waar GroenLinks wat aan wil doen: milieuvervuiling, verschillen tussen arm en rijk, het hoge eigen risico in de zorg. Voorop ieders tong ligt de verruwing van de samenleving.

Nederland, Nijmegen, 21-01-17
Groen Links vrijwilligers op pad in Nijmegen voor de verkiezingen van 15 maart 2017.
© Photo Merlin Daleman
Nederland, Nijmegen, 21-01-17
Groen Links vrijwilligers op pad in Nijmegen voor de verkiezingen van 15 maart 2017.
© Photo Merlin Daleman
Nederland, Nijmegen, 21-01-17
Groen Links vrijwilligers op pad in Nijmegen voor de verkiezingen van 15 maart 2017.
© Photo Merlin Daleman
Nederland, Nijmegen, 21-01-17
Groen Links vrijwilligers op pad in Nijmegen voor de verkiezingen van 15 maart 2017.
© Photo Merlin Daleman
Nederland, Nijmegen, 21-01-17
Groen Links vrijwilligers op pad in Nijmegen voor de verkiezingen van 15 maart 2017.
© Photo Merlin Daleman

„Door de angst voor terreur gaan we harder met elkaar om”, merkt juf Jacqueline Leening uit Roosendaal. „Het leidt tot steeds extremere meningen.” De twee moslimmoeders ervaren dat op straat in Rotterdam-Zuid. De kinderen van Zaima El Allali krijgen geregeld ‘tyfus-Marokkaan’ naar hun hoofd geslingerd. En: „Rot op naar je eigen land!”

Ayten Üyen hoopt op een leven „zonder discriminatie”. Ook Van den Bongard, de oudste bouwvakker uit Venlo, maakt zich zorgen over de omgangsvormen. „Geert Wilders gedraagt zich niet netjes. Zijn taalgebruik is mij te grof.” Hoogleraar Spath trekt het internationaler: „Ik vraag me wel eens af of mijn kinderen straks nog wel in vrede kunnen leven.”

Veel hebben ze nog niet van de GroenLinks-campagne gemerkt – al zien ze Klaver wel eens op tv voorbijkomen. Toch werkt de partij er hard aan ook op straat een breed publiek te bereiken. Met zo’n 5.000 vrijwilligers wil GroenLinks langs zo veel mogelijk deuren gaan.

Met een speciaal ontwikkelde app kunnen de medewerkers nauwkeurig bijhouden wat welke kiezer in welke straat vertelt. Deze grassroot-campagne loopt ook online. Daar is een voor social media samengesteld legertje van 3.000 ‘apptivisten’ bezig de boodschap van Klaver in beeld en in tweets te verspreiden.

De partijleider zelf spaart zijn krachten voor de goed bezochte openbare toespraken, die hij hip ‘meetups’ noemt. Op de afgelopen zeven partijbijeenkomsten kwamen volgens de organisatie ruim 8.500 mensen af – inclusief de aanmeldingen voor maandagavond in het Utrechtse Tivoli-theater. Daarnaast mikt Klaver op zichtbaarheid in landelijke media. Ook uit zijn tv-optredens blijkt de poging om de kiezersbasis te verbreden. Klaver verschijnt niet alleen bij talkshows, maar ook in amusementsprogramma’s: op de bank bij Linda, kandidaat in De Kwis en gast bij Ik Hou van Holland.

Linkse zwevers

De verbreding van de partij is een weloverwogen strategie, beaamt campagneleider Wijnand Duyvendak. Maar het entameren van een brede volksbeweging is iets van de lange adem. „Dat lukt niet in één verkiezing.” Op de korte termijn richt GroenLinks zich vooralsnog primair op twee categorieën: jonge kiezers die voor het eerst mogen stemmen en linkse zwevers. De partij is zich ervan bewust dat haar grootste groep potentiële kiezers al jaren hopt tussen de vier linkse progressieve partijen. Volgens onderzoeksbureau Ipsos overweegt 82 procent van de GroenLinks-sympathisanten op een andere linkse partij te stemmen: PvdA, SP of D66.

Bij de voor GroenLinks dramatisch verlopen Tweede Kamerverkiezingen van 2012 – van tien naar vier zetels – verloor de partij ruim 408.000 kiezers ten opzichte van 2010. Volgens Ipsos was 33 procent van hen naar de PvdA overgestapt en 10 procent naar de SP. Het zal Klavers eerste doel zijn deze verloren kiezers terug te winnen. En daarna die in Venlo en Rotterdam-Zuid.