Eén miljoen vacatures in zicht, banengroei vooral in flexwerk

Werkgelegenheid

De arbeidsmarkt blijft aantrekken, zegt het UWV. Maar het aantal vaste banen is sinds 2003 met 530.000 gedaald tot 5,2 miljoen.

Foto Roos Koole/ANP

Het herstel van de arbeidsmarkt zet dit jaar door en de voorspellingen zijn gunstiger dan verwacht. „Toch is het nog te vroeg om de kurken te laten knallen”, zei Rob Witjes, hoofd arbeidsmarktinformatie bij uitkeringinstantie UWV, maandag bij de presentatie van de prognoses voor 2017.

Door de economische groei van 2,1 procent komen er dit jaar in totaal 138.000 banen bij. Zo groeit de werkgelegenheid naar 8 miljoen banen op de hele arbeidsmarkt.

Daarbij komt de grens van één miljoen vrije vacatures weer in zicht. Dat betekent dat meer mensen van baan wisselen of met pensioen gaan en dat bedrijven groeien. Naar verwachting stijgt het aantal vacatures dit jaar met 39.000 (4 procent) tot 965.000 en telt de groei volgend jaar zeven cijfers. Eén miljoen vacatures is nog maar vier keer voorgekomen sinds het UWV in 1997 begon met meten: tijdens de internethausse in 2000 en net voor het begin van de crisis van 2006 tot en met 2008. Op het dieptepunt in 2013 was het aantal vacatures naar 620.000 gedaald.

Het aantal uitkeringen daalt, de arbeidsmarkt wordt krapper, terwijl de trend van flexibilisering zich doorzet. Graphic NRC, bron UWV

Wijkverpleegkundigen

Met zoveel vacatures wordt de arbeidsmarkt krapper: de vraag naar personeel is al groter dan het aanbod in de techniek (programmeurs, onderhoudsmonteurs), de zorg (wijkverpleegkundigen) en de bouw (metselaars, schilders). Maar op de hele arbeidsmarkt is de krapte nog „gemiddeld”, zegt het UWV.

Meer werk betekent ook minder werkloosheidsuitkeringen. Het aantal mensen met een WW-uitkering (van 3 tot maximaal 38 maanden) daalt dit jaar met 43.000 naar 369.000, schat het UWV. Het scheelt de overheid ruim een half miljard euro, de totale WW-lasten dalen naar 5,2 miljard euro.

Het boekhoudkundig tekort van het UWV loopt zo ook terug. In 2015 had de instantie een tekort van 10 miljard euro. Dat kwam door de massawerkloosheid én het schrappen van de WW-werknemerspremie in 2009. De staat vult de werklozenpot altijd aan, dus de uitkeringen worden niet ineens stopgezet. Dit jaar slinkt het tekort naar 6,6 miljard euro.

De keerzijde is dat ondanks het kabinetsbeleid om meer vaste banen te creëren, de banengroei vooral zit bij flexwerkers en zzp’ers. Exacte voorspellingen heeft het UWV niet, maar terugkijkend is de trend onverbiddelijk. Het totale aantal flexwerkers en zzp’ers is sinds 2003 met 65 procent gestegen tot 2,9 miljoen.

Het aantal vaste banen nam in diezelfde periode met 530.000 banen af naar 5,2 miljoen. De uitzendsector is dit jaar opnieuw goed voor bijna 40 procent van de banengroei. Ook payrollbedrijven doen het goed (verwachting: 6 procent omzetgroei), mede omdat bedrijven minder zzp’ers inhuren door onzekerheid over de aanpak van schijnzelfstandigheid.

Verder blijft de langdurige werkloosheid hoog: vier op de tien werklozen zijn langer dan een jaar op zoek naar werk, zei Witjes. De werkloosheid is vooral hoog onder ouderen (5,6 procent van de 45- tot 75-jarigen) die qua kennis en ervaring niet aansluiten bij de huidige arbeidsmarkt.