Op huiselijk geweld staat in Rusland straks alleen een boete

Wetsvoorstel Doema Als Poetin de nieuwe wet ondertekent, is mishandeling van gezinsleden geen misdrijf meer maar een overtreding, die wordt afgedaan met een boete.

Slachtoffer van huiselijk geweld in een Russisch blijf-van-mijn-lijfhuis. Foto Pavel Golovkin/AP

Je vrouw of je kinderen slaan is binnenkort niet meer strafbaar in Rusland. Vrijdag stemde het parlement met een overweldigende meerderheid voor een wetsvoorstel dat mishandeling van gezinsleden uit het strafrecht haalt.

De nieuwe wet werd aangenomen met 380 stemmen voor en slechts 3 stemmen tegen. Als president Poetin de nieuwe wet ondertekent, is het slaan van gezinsleden niet langer een misdrijf maar een overtreding, die kan worden afgedaan met een boete. Voorwaarde is wel dat het gaat om lichte vormen van geweld (het toebrengen van „pijn zonder gevolgen”) en dat het gaat om een eerste vergrijp. Zware mishandeling blijft strafbaar.

Volgens de voorstanders zal de nieuwe wet het gezinsleven versterken. „Voor ons is het belangrijk dat er geen inmenging is in het gezin, maar dat dit soort vraagstukken maatschappelijk worden besproken”, zei Doema-voorzitter Vjatsjeslav Volodin. Tegenstanders vrezen echter dat de wetswijziging zal leiden tot een toename van huiselijk geweld. In verschillende steden in Rusland waren er de afgelopen weken protesten tegen het wetsvoorstel.

Vorig jaar al nam de Doema een wet aan die voorziet in het ‘decriminaliseren’ van lichte vergrijpen zoals winkeldiefstal, het niet betalen van alimentatie en lichte vormen van mishandeling, door ze uit het strafrecht te halen en te kwalificeren als ‘administratieve vergrijpen’. De wetswijziging moest het rechtsstelsel stroomlijnen en ‘humaner’ maken.

‘Lichte educatieve maatregelen’

Bij de wetswijziging werd vorig jaar nog een expliciete uitzondering gemaakt voor het slaan van ‘naasten’: leden van het gezin of huisgenoten. Het ultraconservatieve Doema-lid Jelena Mazoelina probeerde vorige zomer al deze uitzondering uit de wet te krijgen. Volgens Mazoelina hoorden ‘lichte educatieve opvoedende maatregelen’ tegen kinderen, zoals ‘een oorvijg’, niet strafbaar te zijn.

Nu heeft de nieuwe Doema (afgelopen september waren er parlementsverkiezingen in Rusland) de uitzondering alsnog geschrapt. „De mensen zijn verontwaardigd over het feit dat het toedienen van klappen binnen het gezin gekwalificeerd wordt als misdrijf, terwijl dezelfde handelingen op straat gelden als een overtreding”, zei Doemalid Olga Batalina, een van de initiatiefnemers van de wet.

Volgens Batalina doet de wet geen afbreuk aan de veiligheid van gezinsleden. „Het gaat om kneuzingen, blauwe plekken. Als het geweld tot schade voor de gezondheid leidt, dan is dat nog steeds een misdrijf.”

Hulpverleners vrezen dat de nieuwe wet zal leiden tot een toename van huiselijk geweld. „Dit is een stap terug in de bescherming van de slachtoffers van huiselijk geweld”, zei Marina Pisklakova van het Moskouse hulpverleningsscentrum Anna tegen de Russische krant Novaja Gazeta.

Hoe vaak huiselijk geweld in Rusland voorkomt is onbekend, doordat een aparte juridische definitie ontbreekt. Volgens cijfers die werden geciteerd door de Russische site RBK wordt 40 procent van de zware geweldsmisdrijven (inclusief doodslag en moord) gepleegd binnen het gezin. In de eerste negen maanden van 2016, zo blijkt uit cijfers van de Russische politie, vielen er binnen Russische gezinnen 595 dodelijke slachtoffers: 539 vrouwen en 56 kinderen.

Naschrift (3 februari 2017): Een eerdere versie van de kop boven dit artikel suggereerde dat huiselijk geweld in Rusland helemaal niet meer strafbaar zou zijn. Dat is niet juist, de kop is daarom aangepast. [red.]