‘Iedereen corrupt’ klinkt bij het campagnefeest van Fillon

François Fillon Centrum-rechts in Frankrijk had een gedroomde presidentskandidaat. Maar nu is het imago van François Fillon gebutst.

François Fillon en zijn echtgenote Penelope, zondag bij aankomst op de campagnebijeenkomst in Parijs. Foto Eric Feferberg /AFP

Met een grote campagnebijeenkomst had de centrum-rechtse Franse presidentskandidaat François Fillon gehoopt zondag de aandacht af te leiden van de linkse voorverkiezingen. Dat de politieke week sowieso meer in het teken zou staan van Fillon dan van de verdeelde socialisten, had het campagneteam vooraf niet kunnen bedenken.

Sinds de onthulling van het weekblad Le Canard enchaîné dat Fillon jarenlang zijn vrouw Penelope in dienst had als goed betaalde parlementair assistent, probeert de grootste kanshebber voor de opvolging van president Hollande zijn snel verkreukelde imago te redden. Zijn entourage heeft nooit iets van haar politieke activiteiten gemerkt en zelf heeft ze expliciet in interviews gezegd geen baan te hebben. Maar Penelope, zegt de emotionele Fillon zondagmiddag in Parijs, „staat sinds het begin met discretie en toewijding aan mijn zijde”.

Even daarvoor onthaalden de volgens de organisatie 15.000 aanwezigen de oud-premier en zijn vrouw bij binnenkomst in de evenementenhal met een minutenlange ovatie. „We hebben niets te verbergen”, zegt Fillon, bezwerend dat hij „slechts één bankrekening „bij de Crédit Agricole in Sablé-sur-Sarthe” heeft. „Via Penelope probeert men me te breken. Maar ik ben nergens bang voor, ik heb een dikke huid. […] Ik wil zeggen tegen Penelope dat ik van haar houd en dat ik niemand vergeef die ons voor de wolven heeft willen gooien.”

Geschokt

Veel van zijn trouwe aanhangers – in meerderheid overigens niet meer de meest jeugdige mensen – zijn desondanks enigszins van hun stuk door de ontwikkelingen van de laatste dagen. „Zoiets verwacht je niet van een christen”, zegt de 68-jarige Solange die al vroeg in de middag vanuit een van de betere wijken van Parijs naar deze noordelijke uithoek bij de Périphérique is gekomen om niets van de toespraken te missen.

„Het nieuws heeft me geschokt”, geeft ook haar man Gilbert (78) toe. „On va gagner” (we gaan winnen) scanderen mensen achter hem, driftig zwaaiend met Franse vlaggetjes. Die prognose, zegt hij, houdt ondanks alles stand. ‘Penelope-gate’ zal geen enkele invloed hebben op de verkiezingsuitslag dit voorjaar, verwacht hij. „Alle politici doen dit soort dingen, dat weten Franse kiezers heus wel”, zegt hij vergoelijkend. Uiteindelijk, meent zijn vrouw, „blijft Fillon de eerlijkste van allemaal”.

Maar het ziet er niet best uit voor de in november verkozen leider van Frans rechts. In een tv-interview relativeerde hij donderdag het werk van zijn vrouw door te onthullen dat hij ook wel eens twee van zijn kinderen „vanwege hun kennis als advocaat” voor betaalde klusjes had ingehuurd. Maar Franse media rekenden meteen daarna uit dat in de jaren dat Fillon lid was van de Senaat, nog geen van zijn kinderen was afgestudeerd. Hij zou in diezelfde tijd, schreef de krant Le Journal du dimanche dit weekend, ongeveer 21.000 euro die bedoeld was voor assistenten in eigen zak hebben gestoken.

Het Franse financiële parket heeft inmiddels een vooronderzoek geopend. Dat gaat niet alleen om de 500.000 euro die Penelope Fillon met haar mogelijk fictieve baan verdiende als parlementair assistent, maar ook om twee boekbesprekingen die ze voor een bedrag van 100.000 euro maakte voor het tijdschrift La Revue des deux mondes. Dat blad is eigendom van een vermogende vriend van Fillon. Afgelopen donderdag is bij het blad huiszoeking gedaan.

Laffe aanvallen van links

Mocht het vooronderzoek een werkelijk justitieel vervolg krijgen, dan ziet Fillon af van zijn kandidatuur, heeft hij gezegd. Maar zover is het nog lang niet, waarschuwt de 59-jarige ondernemer Philippe Videau die aan de rand de zaal naar de toespraken luistert. „Dit zijn laffe aanvallen van links en de media”, zegt hij. „Het valt te verwachten dat er nog veel meer van dit soort verhalen naar buiten komen.” Of hij het niet gelooft? „Jawel, maar Fillon deed niets illegaals”, zegt hij. „Ik praat liever over zijn plannen voor Frankrijk.”

Het is in Frankrijk niet verboden familieleden als assistent in dienst te nemen. Parlementsleden hoeven de besteding van hun medewerkersvergoedingen ook hoegenaamd niet te verantwoorden. Maar Frans rechts kwam al vaker in opspraak door gesjoemel met fictieve banen. Fillons eerdere uitdager Alain Juppé werd in de jaren negentig veroordeeld voor het creëren van niet-bestaande functies op het gemeentehuis van Parijs. De nieuwe affaire helpt niet het toch al beroerde imago van de Franse politieke klasse te verbeteren. „Tous pourris” (iedereen corrupt) klinkt het zelfs bij het campagnefeest van Fillon.

Het maakt Videau weinig uit. „Ik neem aan dat meneer en mevrouw Fillon belasting hebben betaald over die inkomsten. Daar profiteren we dan in Frankrijk allemaal weer van.”

    • Peter Vermaas