Eregast Karpov ziet ‘leerling’ So winnen

Tata Steel

Wesley So maakte in Wijk aan Zee de verwachtingen waar. Voor het eerst liet hij wereldkampioen Magnus Carlsen achter zich.

De legendarische Anatoli Karpov bij de partij van toernooiwinnaar Wesley So. Foto ANP

Tijdens zijn laatste partij droeg Wesley So een groot zilveren kruis dat hem helderheid van geest moest geven. Het werd een middag waarin alles hem meezat. Al na drie uur verliet de 23-jarige Amerikaan de speelzaal als winnaar van de 79ste editie van het Tata Steel schaaktoernooi.

Dat hij steun vindt in zijn geloof, wil niet zeggen dat hij er steeds mee te koop loopt. Voordat hij voor draaiende en flitsende camera’s zijn eerste commentaar gaf, borg So het kruis discreet op.

Als eerste bedankte hij zijn familie, die hem overal en altijd steunt. Daarna wees hij op de inspiratie die hij bij het begin van de partij had gevoeld toen eregast Anatoli Karpov met een slag op de gong de ronde had geopend. Hij vertelde dat hij als jeugdspeler van Karpov meer had geleerd dan van wie dan ook, en dat hun stijl veel overeenkomsten vertoonde. In die stijl had hij gehoopt zijn koppositie te verdedigen.

Terwijl So zijn eerste zetten deed, gaf Karpov een persconferentie waarin hij zich kritisch uitliet over de recente WK-match tussen Magnus Carlsen en Sergej Karjakin in New York. Volgens de oud-wereldkampioen was het de eerste keer in de schaakgeschiedenis dat beide spelers zich beter hadden voorbereid met zwart dan met wit. Verdedigen was blijkbaar belangrijker geworden dan aanvallen. Het toeval wilde dat Carlsen uitgerekend in deze laatste ronde van diezelfde Karjakin moest winnen om Wesley So alsnog in te halen. Alsof hij meeluisterde, koos de Noor al op de negende zet de aanval met een stukoffer.

Het was niet de enige keer dat de monitoren achter Karpov commentaar leken te leveren op zijn woorden. Nauwelijks had hij Wesley So een welkome nieuwe ster aan het firmament genoemd, of diens tegenstander, Jan Nepomnjasjtsji, schoot een enorme bok. Stond bij Carlsen na negen zetten het bord in brand, So stond na negen zetten zo goed als gewonnen.

Het was de bizarre opmaat van een onverwachte ontknoping. Algemeen was rekening gehouden met een lange spannende middag, waarin mogelijk tiebreakpartijen de beslissing moesten brengen. Vooral omdat So met zwart doorgaans veiligheid verkiest en geen man is van buigen of barsten. Nu hoefde hij geen enkel risico te nemen om een grote droom waarheid te laten worden. Dat Carlsen na 53 zetten wrikken en wringen er uiteindelijk niet in slaagde van Karjakin te winnen, maakte niets meer uit. Dat betekende alleen dat So won met een vol punt voorsprong op de wereldkampioen.

De in de Filippijnen geboren Amerikaan maakt een stormachtige ontwikkeling door. In 2016 rukte hij op naar de vierde plaats op de wereldranglijst en had hij goede reden om zich Speler van het Jaar te voelen. Daar wilde hij zelf niet aan en bescheiden plaatste hij de kanttekening dat Magnus Carlsen nog steeds de nummer één is. Carlsen wees er daarnaast terecht op dat hij in de toernooien waarin ze allebei meededen, steeds boven So was geëindigd.

Met deze nieuwe mijlpaal lijkt So wel degelijk een bedreiging voor Carlsen geworden. Niet alleen door zijn eigen successen, maar ook door de onzekere vorm waarin de wereldkampioen verkeert.

Volgens Karpov heeft Carlsen het nog steeds in zich om onaantastbaar de beste te zijn, maar dan zal hij wel zijn huidige vormcrisis moeten bezweren. Zijn manager weet zijn wisselvallige spel in Wijk aan Zee aan de enorme druk waaronder hij de WK-match had gespeeld.

De Nederlanders stelden teleur. Anish Giri zal een verklaring moeten vinden voor de kansen die hij miste. Was hij slagvaardiger geweest, dan had er zeker meer ingezeten dan een achtste plaats.

Loek van Wely beleefde twee zware weken; hij verloor zeven keer. Op de slotdag werd de hekkensluiter dan toch voor zijn stugge doorzetten beloond met eindelijk een overwinning, op Pentala Harikrishna.