Trump veroorzaakt chaos met inreisverbod

Decreet Trump Overal in de VS braken protesten uit nadat de toegang voor vluchtelingen is opgeschort. Het Witte Huis bleef zo goed als stil.

Carlos Barria/Reuters

Donald Trump stort de Verenigde Staten per decreet in chaos. Met een ‘executive order’ sloot Trump vrijdagavond de grenzen voor reizigers uit zeven overwegend islamitische landen. De toegang van alle vluchtelingen is tijdelijk opgeschort, voor Syrische vluchtelingen zonder einddatum. Overal in het land braken protesten uit. Een federale rechter greep in. En het Witte Huis zelf bleef zo goed als stil.

Het decreet is volgens Trump bedoeld om „radicale islamitische terroristen” buiten de landgrenzen te houden. Meteen na de aankondiging brak er een puinhoop uit op luchthavens, waar reizigers uit de zeven betrokken landen meteen na aankomst werden vastgezet. In vertrekhallen verzamelden zich duizenden betogers, die sit-ins organiseerden en leuzen scandeerden. Het decreet kan onmogelijk als een verrassing komen.

NRC is benieuwd naar de ervaringen van mensen die zelf met het inreisverbod te maken hebben. Deel uw ervaringen hier.

Op campagne had Trump al vaak aangekondigd vluchtelingen te weigeren. Hij pleitte ook voor een inreisverbod voor moslims, „tot we erachter komen wat er in vredesnaam gaande is”. Zo’n „Muslim Ban” kreeg hij juridisch niet rond, zei Trumps adviseur Rudy Giuilani dit weekend. Daarom gaat het decreet nu, aldus Giuliani „over gebieden waaruit gevaar dreigt. Helemaal legaal, helemaal verstandig”.

Het decreet maakt duidelijk dat er uitzonderingen worden gemaakt voor christenen die uit de zeven landen komen. De maatregel roept ook grote emoties op in de VS, omdat veel Amerikanen hun land zien als tolerant ten opzichte van migranten en religies. De meeste Amerikanen hebben ouders of grootouders die migrant waren, of ze zijn het zelf. In het verleden zijn er vaker anti-immigratiewetten geweest. In 1924 werd migratie aan quota onderworpen, onder meer door anti-Italiaanse sentimenten.

Voor het Witte Huis verzamelden zich zondag enkele duizenden demonstranten, die ‘Zo ziet democratie eruit’ en ‘Vluchtelingen welkom’ scandeerden. „We zijn voor schut gezet voor de internationale gemeenschap”, zei Mike Rich, een ambtenaar uit Virginia. „Amerika is een land van migranten.”

Protest in Chicago op de luchthaven. Joshua Lott/AFP

Trump kreeg geen betekenisvolle oppositie uit zijn eigen partij. Wel reageerde een federale rechter in New York: zij oordeelde zaterdagavond dat vluchtelingen in detentie niet teruggestuurd mogen worden. Burgerrechtenorganisatie American Civil Liberties Union (ACLU) vierde dat als een grote overwinning, maar de rest van het decreet is nog altijd van kracht.

Maar wie vallen onder het decreet?

Het hele weekend was het Witte Huis niet in staat uit te leggen wie precies onder het decreet vallen. Volgens het ministerie van Binnenlandse Veiligheid zouden ook mensen met een green card niet langer toegelaten worden. Dat zou betekenen dat circa 500.000 mensen het land niet meer in mogen, of de VS tijdelijk kunnen verlaten. Eveneens zouden reizigers uit de zeven landen met een dubbel paspoort, geweigerd mogen worden.

Een van de getroffen Amerikanen is Zaineb al-Kateb, een moeder van vier tieners uit een buitengemeente van Washington. Ze kwam 22 jaar geleden als vluchteling uit Irak naar de VS, werd Amerikaan en bouwde hier haar leven op. Al-Kateb zou over vier weken haar zus verwelkomen. Ze heeft haar zus al die tijd niet gezien. „Ze had alle visa. We hadden de feestzaal al geboekt. Vannacht heb ik gebeld dat ze niet kan komen. Ik weet niet hoe we elkaar ooit nog kunnen zien.”

Altijd heeft al-Kateb zich thuisgevoeld in de VS, zegt ze. Ze noemt zichzelf een patriot, en heeft haar kinderen delen van de Grondwet uit het hoofd laten leren.

„Deze maatregel zorgt voor een sfeer dat we hier niet meer welkom zijn. Er heerst angst onder moslims. Ik krijg langzaam het gevoel dat ik altijd in Irak had: in huis kan ik mezelf zijn, daarbuiten kun ik beter niet zeggen wat ik denk.”

Grondwet

Reince Priebus, stafchef van Trump, creëerde zondag in een tv-interview nog meer verwarring. Hij ontkende eerst dat de maatregel gevolgen zou hebben voor mensen met een verblijfstatus. In hetzelfde gesprek zei hij dat er „natuurlijk extra screening komt” voor mensen die heen en weer reizen. Douanebambten waren niet geïnformeerd, en ook op het ministerie van Binnenlandse Veiligheid wist niemand wat de reikwijdte van het decreet was. Advocaten probeerden op de luchthavens vastgezette vluchtelingen vrij te krijgen.

Maar Trump zelf liet zich het hele weekend niet horen, behalve op Twitter. Hij schreef: „Ons land heeft sterke grenzen en vergaande controles nodig, NU. Kijk wat er overal in Europa gebeurt en, inderdaad, de wereld – een vreselijke puinhoop!”

Trump is volgens zijn adviseur Kellyanne Conway zondag „een man van actie”. Opvallend is dat Trump in zijn eerste week grote beslissingen heeft genomen, terwijl gezichtsbepalende kabinetsposten nog niet rond zijn.

Een centrale rol speelt zijn strateeg Steve Bannon, oud-hoofdredacteur van de rechts-nationalistische site Breitbart. Bannon gelooft in confrontatiepolitiek, en is volgens Amerikaanse media het brein achter het decreet van vrijdag.